Hittegolf Op verschillende plekken in Europa werd deze week de warmste dag van 2026 gemeten, en de temperaturen lopen donderdag nog verder op. Dat heeft in Frankrijk geleid tot een run op Blanc de Meudon, een poeder dat vermengd met water de zon goed weerkaatst.
Een monteur repareert een airco aan de gevel van een restaurant in het centrum van Ronda, in Zuid-Spanje, 21 juni.
Waar kun je naartoe als de temperatuur de 40 graden aantikt of daar zelfs bovenuit komt? Het is een vraag die veel mensen bezighoudt nu een hittegolf grote delen van Europa heeft bereikt. Van Frankrijk (44,3 graden in de zuidwestelijke gemeente Pissos) tot Schotland (29 graden in de buurt van Aberdeen) werd dinsdag de warmste dag van 2026 gemeten. Hoe gaan Europese landen met de hitte om? En welke maatregelen worden er getroffen?
Wie in Amsterdam beschutting zoekt, kan terecht in door de gemeente gefaciliteerde koelteplekken in theaters, bibliotheken en kerken. Deze locaties zijn vooral ingericht in Nieuw-West, de Amsterdamse wijk waar de temperatuur de hoogste waarden bereikt. In Zwitserland kunnen 65-plussers gratis naar de film om verkoeling op te zoeken.
Duitse postbezorgers die vanwege de aard van hun werk de confrontatie met de hitte niet kunnen vermijden, mogen van Deutsche Post bermudashorts bestellen via de bedrijfskledingcatalogus. Het postbedrijf adviseert zijn werknemers ook beschermende shirts met lange mouwen te dragen, voldoende water te drinken en zo vaak mogelijk de schaduw op te zoeken, zeker als ze zware pakketten bezorgen.
Om de uren die onder meer bouwvakkers en schoonmakers buiten doorbrengen te verminderen, heeft het Italiaanse kabinet begin deze week een decreet aangenomen dat vergoedingen regelt voor deze werknemers. Werkgevers kunnen hun werknemers vrijstellen van werk tijdens de heetste uren van de dag, en ze vanuit de regeling voor 80 procent doorbetalen. Die maatregel geldt zolang de temperatuur boven de 35 graden uitkomt, of als er andere verzwarende factoren zijn, zoals een hoge vochtigheidsgraad of zwaar fysiek werk. Zelfs in het Zuid-Europese land, dat wel gewend is aan hoge temperaturen, gold woensdag code rood in zestien steden.
De discussie over hittemaatregelen is in Frankrijk heel politiek geworden. De radicaal-rechtse partij Rassemblement National (RN) presenteerde deze week een „grootschalig investeringsplan voor airconditioning”, in reactie op de recordtemperaturen in Frankrijk de afgelopen weken. De partij wil niet de oorzaak van klimaatverandering aanpakken, maar richt zich op de bestrijding van de gevolgen ervan. „Als ik tot president van de republiek word gekozen, zal ik een grootschalig airconditioningplan uitvoeren”, zei Marine Le Pen van RN.
Hoewel concrete informatie over het plan „ter waarde van 20 miljard euro” en de financiering daarvan ontbreekt, is RN er in ieder geval al in geslaagd de discussie omtrent airconditioning in Frankrijk aan te zwengelen. Minder dan een jaar voor de presidentsverkiezingen kan geen partij zich permitteren kiezers te verliezen, ook niet als de strijd via airco’s wordt uitgevochten. Linkse partijen zijn normaal gesproken geen voorstander van energieslurpende airconditioning, maar dat standpunt is lastig te verdedigen als de thermometer maar blijft stijgen, zeker vanuit een gekoeld parlementsgebouw.
De Groenen maakten deze week een draai door te zeggen dat airconditioning soms een oplossing kan zijn. Maar „als je huizen koelt die niet goed geïsoleerd zijn, schiet je daar niet veel mee op”, voegde Groenen-leider Marine Tonderier daaraan toe. Het linkse La France Insoumise deelt die mening en wijst erop dat airconditioning als laatste redmiddel ingezet kan worden op plekken met kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals ziekenhuizen, scholen en verpleeghuizen.
Hoewel de verkoop van airco’s in Frankrijk de afgelopen dagen fors is gestegen, is airconditioning in Europa nog lang niet zo gangbaar als in de Verenigde Staten: daar heeft 90 procent van de huishoudens een koelapparaat, tegenover 20 procent in Europa. De Italianen zijn de grootste gebruikers, blijkt uit vorig jaar gepubliceerde cijfers van Eurostat. Hoewel het land een van de hoogste stroomprijzen van Europa kent, gebruiken Italianen een derde van de totale energie die binnen Europa voor het koelen van woningen wordt gebruikt.
Griekenland, Frankrijk, Spanje en Duitsland behoren ook tot de top 5, maar volgen op grote afstand van Italië. Overigens komt de benodigde energie voor het koelen van woningen met 0,6 procent van het totaal energieverbruik van huishoudens niet in de buurt van het energieverbruik voor het verwarmen van woningen: 62,5 procent.
Fransen die nog geen airco bezitten, hebben een andere oplossing gevonden: Blanc de Meudon. Dat is een fijn, wit poeder dat voornamelijk bestaat uit calciumcarbonaat en afkomstig is uit de Parijse voorstad Meudon, waar het wordt gewonnen in steengroeven. Het ‘krijtwit’ wordt al decennia gebruikt in schilderijen of als schoonmaakmiddel, maar is ook geschikt om zonlicht te reflecteren.
Een vrouw loopt dinsdag langs een school waarvan de ramen zijn bedekt met Blanc de Meudon, een soort krijtpoeder, aangebracht door ouders van leerlingen om de kinderen te beschermen tegen de hitte, in het Franse Nantes.
Als het krijtwit aangelengd met een beetje water op een raam wordt gesmeerd, vormt het een dun, ondoorzichtig laagje dat het zonlicht weerkaatst – en dat kan net een paar graden schelen. Zodra de hittegolf voorbij is, kan het mengsel met een beetje water ook weer makkelijk afgewassen worden. Mits de Fransen het nog weten te bemachtigen, want in veel Parijse winkels is de voorraad op, schrijft Le Parisien. Via Amazon zijn de leveringen ernstig vertraagd.
In Madrid werd afgelopen weekend al een publieke vertoning van de WK-wedstrijd Spanje-Saoedi-Arabië op een plein in het centrum geannuleerd. Een paar honderd kilometer verderop in Barcelona, waar de temperatuur ’s nachts niet onder de 25 graden uitkomt, heeft de gemeente een telefoondienst opgezet die 24 uur per dag beschikbaar is voor mensen die gezondheidsproblemen ervaren door de hitte. Inwoners en toeristen kunnen ook terecht in tweehonderd plekken voor ‘klimaatopvang’ of in de veertien gemeentelijke openluchtzwembaden.
Het Italiaanse ministerie van Volksgezondheid gaf ook nog dieettips: pasta is verstandiger dan vlees, en in deze hitte is water beter dan koffie of bier.