Hoofdpijn, zweten, in slaap vallen en een gebrek aan concentratie: leerlingen en docenten worstelen tijdens de hitte in schoolgebouwen die niet op extreme temperaturen zijn ingericht. Tijd voor verandering, betoogt docent Gijs Korenblik.
Het kwik kwam in het klaslokaal boven de 30 graden en het leslokaal werd langzamerhand een sauna. Als gevolg hiervan droop het zweet van mijn rug en mijn hoofd was warrig door de hitte. Onder deze omstandigheden gaf ik onlangs aan mijn derde klas vmbo uitleg over het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Vaste prik bij de bespreking van dit onderwerp is de Zesdaagse Oorlog van 1967.
Normaliter zorgen de getallen 6 en 7 bij de jongeren voor tumult. Echter gebeurde vorige week het tegenovergestelde, want er was geen gegrinnik en in de armen van de kinderen kwam geen beweging. Sterker nog, de leerlingen waren door de hitte lamgeslagen en niet meer in staat om nieuwe kennis op te nemen.
Over de auteur
Gijs Korenblik is docent geschiedenis en maatschappijleer.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Sinds vorige week donderdag geldt er in Nederland een Nationaal Hitteplan, omdat de temperatuur boven de 27 graden steeg en het de komende dagen heet zal blijven. Als gevolg hiervan worden de tropenroosters op scholen weer ingevoerd; in menig klaslokaal zijn er zowel ijsjes als waterpistolen te vinden.
Helaas is dit allemaal symptoombestrijding, want meer dan de helft van alle scholen in Nederland heeft een slecht binnenklimaat (temperatuur, akoestiek, luchtkwaliteit en licht). Sterker nog, bijna alle scholen (97 procent) voldoen niet aan de Arbo-eisen. Daarbij zijn onze schoolgebouwen gemiddeld 70 jaar oud, terwijl de normale levensduur rond de 40 jaar ligt. Bovendien heeft de helft van alle scholen energielabel C of slechter (voor kantoren is C de ondergrens).
Verder blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau Oberon dat slechts één op de drie schoolbesturen in de zomer een prettige temperatuur in de scholen heeft. Het onderhoud en de financiering van de schoolgebouwen hebben een duaal karakter. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting en krijgen voor de financiering hiervan elk jaar een bijdrage uit het Gemeentefonds. Daarbij zijn schoolbesturen van het funderend onderwijs verantwoordelijk voor het onderhoud van het schoolgebouw.
Vanwege dit dubbele karakter moeten schoolbesturen voor financiering van een nieuwbouw of grondige renovatie aankloppen bij de gemeenten. Die hebben echter ook andere verantwoordelijkheden, zoals de aanleg van wegen en het faciliteren van woningbouw. Hierdoor moeten schoolbesturen achteraan aansluiten. Het niet vernieuwen of bouwen van een schoolgebouw is vaak bij gemeenten zelfs een politieke keuze. Ze hoeven namelijk niet het geld dat ze van het Rijk krijgen aan scholen te besteden. Dit zorgt voor willekeur en onzekerheid bij schoolleiders.
Als gevolg van deze keuzes betalen de leerlingen de rekening, omdat de kwaliteit van het onderwijs door de omstandigheden onder druk komt te staan (terwijl mijn schoolgebouw goed onderhouden is). De concentratie neemt af en er is sprake van meer vermoeidheid. Sommigen leerlingen vielen bijvoorbeeld bijna bij het beoordelen van een presentatie van klasgenoten in slaap.
Daarbij krijgen de kinderen hoofdpijn en door de warmte ontstaat er meer onrust in de klas. Het maken van uitdagende opdrachten (zoals het inleven in de perspectieven van Israëliërs en Palestijnen) was voor de jongeren door de hitte onbegonnen werk. Ze konden gewoonweg de concentratie niet meer opbrengen.
Bovenstaande taferelen zullen bovendien met de intrede van El Niño (een periodiek klimaatverschijnsel in de Grote Oceaan) meer standaard dan uitzondering worden. De voorspelling is dat nieuwe hitterecords verbroken gaan worden. Het is daarom van groot belang dat de Rijksoverheid haar verantwoordelijkheid gaat nemen en onze scholen bestendig maakt tegen de hitte. Want dit verzaken ze al bijna twintig jaar (het eerste rapport over het slechte binnenklimaat stamt uit 2009).
Bovendien is het gewoonweg teleurstellend dat zij haar grondwettelijke plicht niet ten uitvoer brengt. Het onderwijs is namelijk een ‘voorwerp van de aanhoudende zorg der regering’.
Afgelopen april stemde de Tweede Kamer in met een plan van aanpak voor onderwijshuisvesting, maar de financiering ervan is nog steeds niet voldoende geregeld. Ik roep daarom de Rijksoverheid op om de regie terug te pakken en onze scholen hittebestendig te maken en haar financiële verplichtingen na te komen.
Ten eerste moeten zij investeren in klimaatbeheersing op scholen en ten tweede moet er een jaarlijkse bijdrage komen van 1,3 miljard euro voor het onderhoud van scholen.
Laat schoolgebouwen geen bron van schaamte meer zijn, maar een plek van trots en plezier voor zowel leerlingen als docenten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant