Oorlog in Oekraïne Met systematische aanvallen op bruggen, oliedepots en andere strategische doelen in en rond de Krim, wil Oekraïne het schiereiland isoleren. De campagne bemoeilijkt alle Russische militaire operaties in het zuiden, inclusief de bevoorrading van de frontlinies.
Satellietfoto van brandende oliedepots en rookpluimen die opstijgen vanaf de Krimbrug tussen Kertsj en het Russische vasteland.
Het strandseizoen op de Krim is gesloten. De vooruitzichten voor toeristen op het door Rusland bezette schiereiland zijn „ongunstig”, schrijft het Oekraïense ministerie van Defensie op Facebook. De Russische Unie voor Toerisme erkent: met bijna 60 procent minder reserveringen dan juni vorig jaar, is „het seizoen van 2026 feitelijk geflopt”.
Dit gaat natuurlijk niet over toerisme – al is dat van oudsher de belangrijkste inkomstenbron voor de economie van de Krim. Dat bijna vierhonderd kindervakantiekampen vanaf deze week tot aan september zijn gesloten, grote evenementen zijn afgelast, de horeca sinds maandag is onderworpen aan een avondklok vanaf 20.00 uur en meerdere steden met water- en stroomuitval kampen – het komt allemaal door het Oekraïense zomeroffensief op de Krim en de aangrenzende regio’s.
„De Krim wordt een eiland” is nu het mantra van de Oekraïense strijdkrachten. Gedurende het weekeinde voerde Oekraïne een serie aanvallen uit op Russische doelen op en rond de Krim, van belangrijke bruggen en militaire vliegvelden tot brandstofdepots en elektriciteitscentrales.
Een greep uit de doelwitten: de Oekraïense legerstaf meldde zondag een aanval op een belangrijke olieterminal in Kertsj in het uiterste oosten van het schiereiland. Ook voerde Oekraïne aanvallen uit op de Russische spoorveerboten in de Straat van Kertsj – die voorlopig geheel uitgeschakeld zouden zijn. Die vaarroute tussen Port Kavkaz en Kertsj wordt volgens Kyiv gebruikt voor het vervoer van Russische militaire transporten naar het schiereiland.
Het belang van die veerdiensten nam de afgelopen maanden toe. Het was een alternatief voor de belangrijkste autoweg die vanuit het noorden naar de Krim loopt, de M-14. Die weg langs de bezette kuststeden Marioepol, Berdjansk en industriestad Melitopol is te gevaarlijk geworden. Speciale Oekraïense drone-eenheden voeren er sinds enkele maanden dagelijks tientallen aanvallen uit op Russische voertuigen die vanuit Rostov-aan-de-Don de Krim en de zuidelijke frontlinies bevoorraden.
Om het schiereiland verder te isoleren voerden de Oekraïense strijdkrachten de afgelopen dagen zeker tien aanvallen uit op zeven andere bruggen naar de Krim, langs de noordelijke toegangswegen.
Iedere Oekraïense aanval is een opmaat naar een volgende. „De Russische bezetters verliezen controle over het luchtruim boven de Krim”, schrijft de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe op Telegram. „Iedere verwoeste luchtafweerinstallatie en elk geraakt militair vliegveld opent mogelijkheden voor Oekraïne voor nieuwe aanvallen op de vijandelijke militaire infrastructuur.”
De grote Krimbrug bij Kertsj – een verbinding die president Poetin na de annexatie van de Krim in 2014 in strijd met westerse sancties liet bouwen – wordt niet meer gebruikt voor zware voertuigen. Oekraïense generaals kondigen geregeld aan de brug te zullen vernietigen. Ook onder de Oekraïense bevolking is de brug een gekoesterd symbolisch doelwit, vergelijkbaar met het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot, de Moskva, die kort na de grootschalige Russische invasie tot zinken werd gebracht. Stickers en andere parafernalia met tekeningen van een brandende Krimbrug – na de grote aanval in oktober 2022 – zijn in Kyiv overal te koop.
Het achttien kilometer lange bouwwerk voor trein- en autoverkeer is de afgelopen jaren verschillende keren aangevallen en wordt nog altijd slechts beperkt gebruikt voor militair verkeer. Dat heeft vermoedelijk te maken met de laatste aanval op de brug: in juni vorig jaar zag de Oekraïense Veiligheidsdienst kans explosieven tot ontploffing te brengen tegen een van de pijlers, waarbij het bouwwerk mogelijk structurele schade opliep.
Ondertussen zijn de gevolgen van de Oekraïense aanvallen steeds meer merkbaar voor de bewoners van de Krim. De Krimbrug is weliswaar nog open voor personenverkeer, maar het is een filemagneet geworden. Volgens openbare bronnen stond er woensdag een wachtrij van meer dan achthonderd voertuigen die het schiereiland willen verlaten richting Rusland – gewaarschuwd wordt voor een wachttijd van zo’n drie uur. De vertraging wordt vooral veroorzaakt door uitvoerige veiligheidscontroles.
De aanvallen op het bezette schiereiland maken onderdeel uit van een plan waar Oekraïne al jaren aan werkt. Ondanks beperkte wapensystemen over langere afstanden doen de Oekraïense strijdkrachten er al sinds 2022 alles aan de Russische defensie te verzwakken met systematische aanvallen op radarsystemen en luchtafweerinstallaties. Tegelijkertijd slaagde Kyiv erin de Zwarte Zeevloot met zeedrones uit de wateren rond de Krim te verdrijven, inclusief het marinehoofdkwartier Sevastopol.
Satellietbeeld van een rookpluim die opstijgt uit brandende oliedepots op de Krim, na een Oekraïense aanval.
Die strategie werpt nu vruchten af: de Russische luchtverdediging is steeds verder uitgedund, terwijl Oekraïne in het vijfde jaar na de grootschalige invasie beschikt over een snelgroeiend arsenaal van zelf ontwikkelde drones en kruisraketten die verder reiken dan 250 kilometer. Daarmee heeft Oekraïne deze zomer wél de capaciteiten om een ‘logistieke lockdown’ af te dwingen in delen van de bezette gebieden, zoals minister van Defensie Mychajlo Fedorov het noemt.
Maar in tegenstelling tot wat veel mensen hopen of vrezen is dit (nog) geen Oekraïens offensief met als doel het schiereiland te heroveren. Analisten zijn het erover eens dat daar een grootschalige grondoperatie voor nodig zou zijn, en dat is te kostbaar voor de Oekraïense krijgsmacht, die ten opzichte van Rusland altijd met manschapstekorten kampt. Ook zou zo’n offensief over de hele Krim grote verwoesting aan burgerobjecten tot gevolg hebben. Daarnaast zou het schiereiland ook onder Oekraïens gezag een kwetsbaar doelwit blijven zolang de oorlog tegen Rusland voortduurt.
Het hoofddoel van de huidige Oekraïense strategie is dan ook „niet om het territorium koste wat kost te veroveren, maar om het behouden ervan zo moeilijk en duur mogelijk te maken voor de vijand”, stelt majoor-generaal van veiligheidsdienst SBOe Viktor Jagoen tegenover het Oekraïense persbureau Unian. „Dat is ook waarom de doelwitten geen badplaatsen zijn en zelfs geen militaire bases. Gemikt wordt op bruggen, spoorknooppunten, brandstofdepots en logistieke centra.”
Een verlaten benzinepomp op de Krim, nadat de lokale autoriteiten de verkoop van brandstof aan particulieren aan banden had gelegd vanwege de Oekraïense aanvallen.
Deze analyse wordt onderstreept door majoor Robert ‘Magyar’ Brovdi, commandant van de Oekraïense dronestrijdkrachten, wiens troepen een belangrijke rol spelen in deze campagne. „Het doel is om het Kremlin de mogelijkheid te ontnemen de Krim te gebruiken als springplank voor nieuwe offensieve operaties”, stelde Brovdi onlangs tegenover Reuters.
Met het verstoren van de logistiek dunt Oekraïne de Russische aanvalsmogelijkheden uit. De campagne lijkt al zijn eerste vruchten af te werpen. In de afgelopen week nam het aantal Russische gevechtshandelingen langs het zuidelijk front met 15 procent af, stelde Vladislav Volosjyn, woordvoerder van de Oekraïense defensie-eenheden in dat gebied.
„Ik denk dat gepoogd wordt de Russen te doen inzien dat de Krim een koffer zonder handvat is geworden – moeilijk te tillen, zonde om weg te gooien”, stelt Vladislav Seleznev, voormalig woordvoerder van de Generale Staf tegen het Oekraïense nieuwsmedium RBK.
Oekraïne lijkt dan ook leidend in deze begindagen van het zomeroffensief. Of het die voorsprong te gelde kan maken, zal moeten blijken. De Russische strijdkrachten zoeken constant naar oplossingen voor de door Oekraïne gecreëerde problemen. De afgelopen jaren hebben geleerd dat elke keer dat de Oekraïners een nieuwe tactiek bedenken, het de Russen lukt die binnen enkele maanden te kopiëren, op te schalen en te ontketenen.
Andersom valt Moskou de Oekraïense logistiek ook al ruim vier jaar zonder enige beperkingen aan. En het lukte hen tot nog toe niet dat om te buigen tot een beslissend voordeel.
De Russische strijdkrachten zijn ondertussen bezig aan hun eigen zomercampagne – onder meer de aan de Zwarte Zee gelegen havenstad Odesa en omliggende regio zijn hierbij het mikpunt. Vermoedelijk is de hoofdmoot gericht tegen achterliggende Oekraïense logistiek en wapenproductie.
Hoewel Kyiv militaire doelen niet openbaart, is wel duidelijk dat Moskous aanvallen veel meer nevenschade maken. Dinsdagochtend kwam een 26-jarige vrouw om het leven bij een strandtentje door brokstukken van een onderschepte Russische drone. In de afgelopen zeven dagen kwamen zeker 55 burgers om en raakten er meer dan 350 mensen gewond. Tientallen woonhuizen werden verwoest.
Daarnaast poogt Rusland opnieuw de Oekraïense export van graan en goederen uit Odesa te dwarsbomen. Ditmaal door buitenlandse vrachtschepen aan te vallen (vergelijkbaar met de tactiek die Iran toepaste in de Straat van Hormuz). In de nacht van maandag op dinsdag kwam hierdoor een Egyptische matroos om het leven op de Zwarte Zee.