Tv-recensie Sophie Straat scandeerde: „Alle witte mannen naar achteren!” Daar vond bijna niemand wat van, behalve Bram Moskowicz bij Nieuws van de Dag
Bram Moskowicz bespreekt het optreden van Sophie Straat in Nieuws van de Dag.
Opiniemaker van de dag Bram Moskowicz schoof aan bij Nieuws van de Dag (SBS). Hij wil het hebben over de uitspraken die zangeres Sophie Straat zondag deed op festival Best Kept Secret. We kijken naar een fragment van een kolkende festivaltent. Sophie Straat roept door de microfoon: „Ben je een vrouw? Ben je queer? Ben je van kleur? Naar voren! Witte mannen naar achteren. Ik herhaal: witte mannen naar achteren.” Presentator Maarten Steendam dacht dat muziek verbond. Volgens Bram Moskowicz kan muziek best verbinden, maar doet „deze dame dat in ieder geval niet”. Ze discrimineert op geslacht en op kleur.
Stel, zegt Bram Moskowicz, een willekeurige Nederlandse zanger zou op het podium roepen: alle mensen van kleur en vrouwen naar achteren. „Dan zou het land te klein zijn”, zegt Maarten Steendam. En dat had Bram Moskowicz hier ook verwacht. Maar dat kwam niet.
De VPRO deed er via het sociale mediakanaal van 3voor12 zelfs nog een schepje bovenop. De video werd door de omroep op Instagram geplaatst met het bijschrift: ‘De wereld zou er een stuk beter uitzien als wat meer witte mannen zouden plaatsmaken. Ja toch?!’. Uiteraard stroomde de reacties onder dit bericht binnen. Waarop de omroep besloot de reactiesectie uit te zetten met de begeleidende tekst: „De redactie accepteert geen haatdragende berichten en doodsbedreigingen.”
„Wat een laffe bende daar eigenlijk hè”, zegt Moskowicz. Laf is niet het goede woord. Wat de VPRO hier doet is dogmatisch censureren. De omroep kiest specifiek deze ene minuut uit een optreden van drieënveertig minuten, zet dat op Instagram met een discriminerende tekst en schakelt dan de ruimte voor reactie uit.
Op het YouTubekanaal van 3voor12 is het hele optreden te zien. Opnieuw met een begeleidende tekst die de oproep van de zangeres verheerlijkt. Daar staat de reactiesectie nog wel open. Steendam zegt dat de oproep van Straat op het podium een artistieke uiting is. Moskowicz denkt ook dat het om die reden juridisch niet haalbaar is om de zangeres aan te klagen. Dat vindt hij ook niet zo relevant. Het gaat hem om de selectieve verontwaardiging en de stilte in andere media. Alleen Shownieuws en PowNed besteedden afgelopen dagen aandacht aan de oproep en het handelen van 3voor12.
Volledig in stijl stuurt Nieuws van de Dag zijn eigen kalende witte man in Utrecht de straat op om aan voorbijgangers te vragen wat ze van het filmpje vinden. Voxpops zijn meestal niet meer dan zoeken naar bevestigende clichés, ook hier. Maar een jonge witte man in een beige shirt geeft het meest inzicht: „Ik merk aan mezelf dat ik het moeilijk vind om iets te zeggen omdat ik bang ben dat ik me ergens aan brand”. Dat hij dat op camera zegt is dapper, want hij kan de reacties niet uitzetten als het hem niet zint.
‘De witte man’ die Straat aanspreekt staat ook waarschijnlijk niet in het publiek. Geen enkele directeur van vijftig met een leaseauto en een koophuis in Culemborg gaat naar Best Kept Secret. Haar publiek bestaat uit twintigers die hun weg in het leven nog moeten zoeken. Toch bepaalt Straat en nu ook 3voor12 alvast voor de jonge witte jongens wat hun plek is: achteraan.
En dan mag Amerika-deskundige Coks Donders nog wat zeggen. Zij is een vrouw en volgens de inmiddels verwarde mannen aan tafel: „ook nog wit”. Donders is blij dat dit soort gesprekken hierdoor wel op gang komen. Want ja, zij begeeft zich, toch ook heel vaak aan deze tafel, in een mannenwereld. Waar Donders en de rest van de tafel het niet meer over hebben is het optreden van de VPRO. Ze halen het voorbeeld van Bob Vylan aan, de Britse punkartiest die „Death to the IDF” scandeerde. Het vergelijken van die twee uitspraken door de artiesten is in deze casuïstiek niet zo interessant. De selectieve verontwaardiging wel.