Er is geen veilige ondergrens voor alcohol: zelfs af en toe een glaasje brengt al risico's met zich mee. Dat concludeert de Gezondheidsraad in een nieuw rapport. Voor eerdere beweringen dat een glas per dag ook gezondheidsvoordelen heeft, is onvoldoende bewijs.
Met het nieuwe rapport haalt de Gezondheidsraad een streep door zijn richtlijn uit 2015: 'Drink niet of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.'
Na het bestuderen van nieuwe wetenschappelijke onderzoeken, waarin 178 studies zijn meegenomen, is de raad dus kritischer geworden over alcohol en concludeert dat het "niet past in een gezonde leefstijl", staat in het rapport.
De deskundigen kunnen de bewering dat dat een dagelijks glaasje alcohol de kans op hart- en vaatziekten verkleint, niet volledig naar het rijk der fabelen verwijzen, maar benadrukken dat daarvoor geen stevig bewijs is.
"En zelfs als deze verbanden er wel zijn, wegen ze niet op tegen de risico's van alcoholgebruik", meldt de raad.
Er is namelijk wél sterk bewijs dat alcohol het risico op orgaanschade en op zeven soorten kanker vergroot, zelfs als je af en toe maar een beetje drinkt. Ook kan alcoholgebruik leiden tot levercirrose, alvleesklierontsteking en verslaving.
De raad is bovendien strenger geworden omdat tegenwoordig ook wordt gekeken naar onder meer het risico op verkeersongevallen en letsel door agressie en geweld kijkt. "Niet alleen voor degene die alcohol gebruikt, maar ook voor anderen", schrijft de raad. Zo is bij naar schatting 12 tot 23 procent van de dodelijke verkeersongevallen alcohol in het spel.
"Op individueel niveau zijn deze risico's relatief klein, maar doordat ongeveer drie kwart van de Nederlanders in meer of mindere mate alcohol drinkt, vertaalt dat zich naar een aanzienlijke ziektelast", legt Gezondheidsraad-voorzitter Karien Stronks uit.
Naar schatting wordt 3 procent van de totale ziektelast in Nederland veroorzaakt door alcoholgebruik. Ziektelast is een optelsom van het aantal jaren waarin mensen met een ziekte leven, plus het aantal jaren die verloren gaan door vroegtijdige sterfte.
Alcoholgebruik veroorzaakt iets meer ziektelast dan ongezonde voeding (2,8 procent) en aanzienlijk meer dan onvoldoende bewegen (1,8 procent), maar minder dan roken (7,6 procent).
Het ministerie van Volksgezondheid had de raad om nieuw advies gevraagd voor het Nederlandse alcoholbeleid. Alcohol drinken moet onder meer worden "gedenormaliseerd" en bij iedereen "actief worden ontmoedigd", adviseren de deskundigen. Nu gebeurt dat alleen nog bij zwangeren en jongeren. "Alcoholgebruik moet niet meer als iets vanzelfsprekends worden gezien. Géén alcohol drinken moet het uitgangspunt worden", zegt Stronks.
Om het drinken van alcohol te ontmoedigen zou alcohol bijvoorbeeld duurder gemaakt kunnen worden, of lastiger verkrijgbaar kunnen worden, oppert de raad. Het verdubbelen van accijnzen zou bijvoorbeeld tot 10 procent minder alcoholgebruik leiden. Eén dag per week geen alcoholverkoop zou leiden tot 3,6 procent minder consumptie.
Ook op het gebied van marketing en reclame valt nog winst te behalen, vindt de raad. Minder marketing leidt namelijk aantoonbaar tot minder alcoholgebruik. "Maar beleidsevaluaties laten zien dat de huidige maatregelen om alcoholpromotie te beperken, niet genoeg zijn om het gemiddelde alcoholgebruik te laten dalen."
Verder zouden de flesjes en blikjes zelf minder aantrekkelijk gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld met neutrale verpakkingen of gezondheidswaarschuwingen erop.
Of alcoholvrije drankjes kunnen helpen om Nederland minder te laten drinken, valt nog niet te zeggen. Daar is meer onderzoek voor nodig. Aan de ene kant kan een 0.0'etje een slimme manier zijn om minder alcohol te drinken, maar aan de andere kant zou het kunnen zorgen voor smaakgewenning en normalisatie van alcoholgebruik bij jongeren en anderen die (nog) niet drinken.
De Gezondheidsraad pleit er ook voor om helemaal geen alcohol meer toe te staan in het verkeer.
Tot slot waarschuwt de raad het ministerie voor de invloed van de alcoholindustrie. Die is "aanzienlijk" en bestaat uit "het sturen op onzekerheden en twijfel over wetenschappelijke kennis" en uit lobbyactiviteiten. Volgens de raad doet dit denken aan de manier waarop de tabaksindustrie zich in wetenschappelijk onderzoek mengde om tabak niet zo gevaarlijk te doen lijken.
"De alcoholindustrie presenteert zich als partner in preventie, maar wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit type samenwerking leidt tot vertraging, verwatering van maatregelen en verschuiving van de aandacht naar individuele verantwoordelijkheid."
De Gezondheidsraad is een onafhankelijke wetenschappelijke organisatie die de regering adviseert. De raad neemt dus geen besluiten en maakt geen wetten. Vaak neemt een kabinet de adviezen deels of helemaal over, maar dat gebeurt niet altijd. De rapporten kunnen ook ongebruikt onder in een la belanden.
Source: Nu.nl algemeen