De schade van alcoholdrinken – ook kleine hoeveelheden – is dermate groot dat de overheid een veel strenger anti-alcoholbeleid zou moeten voeren. Dit schrijft de gezaghebbende Gezondheidsraad. De raad adviseert alcohol ‘te denormaliseren en te ontmoedigen voor alle bevolkingsgroepen en alle leeftijden’.
is zorgredacteur en onderzoeksjournalist bij de Volkskrant.
Slecht nieuws voor iedereen die nog hoopte dat één glas alcohol per dag geen kwaad kon: dat is onzin. Er is géén veilige ondergrens voor alcoholgebruik. Elk glas bier, wijn of sterke drank geeft gezondheidsrisico’s. Dat concludeert de Gezondheidsraad donderdag in zijn nieuwste advies, Alcohol en gezondheid in brede zin. ‘Er is sterk bewijs dat bij elk innameniveau het risico op zeven soorten kanker toeneemt’, aldus de raad.
De Gezondheidsraad verdiepte zich twee jaar lang in de laatste wetenschappelijke inzichten over drank. Op basis hiervan stelt hij dat alcohol zo schadelijk is voor de volksgezondheid en de veiligheid dat de raad de minister van VWS adviseert om alcoholgebruik ‘te denormaliseren en te ontmoedigen voor alle bevolkingsgroepen en alle leeftijden’, en niet meer alleen voor zwangeren of jongeren.
‘Het is iets wat ons allemaal raakt’, zegt voorzitter Karien Stronks. Ze noemt een dergelijke omslag ‘uitdagend’, maar wijst erop dat deze denormalisering eerder ook bij roken heeft plaatsgevonden. Volgens haar gebeurde dit nadat de overheid de regie had genomen. ‘Twintig jaar geleden rookten mensen nog gewoon in de trein. Dat is nu ondenkbaar, net als sigaretten roken op tv. Dus het is wel degelijk mogelijk. Het is een proces van de lange adem.’
In Nederland drinkt driekwart van de volwassenen soms alcohol, en meer dan de helft drinkt meer dan één glas alcohol per dag. Jaarlijks komt dit volgens het kennisinstituut Trimbos neer op een gemiddelde van meer dan 7 liter pure alcohol per persoon. De zeven vormen van kanker waarvoor een sterk verband met alcoholgebruik wordt gevonden, zijn darmkanker, twee vormen van borstkanker, maagkanker, leverkanker, mond-, keel- en strottenhoofdkanker, en slokdarmkanker. Ook verhoogt alcohol het risico op orgaanschade, en vermindert het de vruchtbaarheid.
Maatschappelijk gezien zijn er eveneens grote gevolgen. Door alcohol – ook bij één glas per dag – neemt het risico op dodelijke verkeersongevallen toe. ‘Wij zeggen: laat geen ruimte meer voor alcoholgebruik in het verkeer’, zegt Stronks. Bovendien verhoogt drank het risico op incidenten met agressie en geweld: er is ‘consistent bewijs’ dat alcoholgebruik verband houdt met het plegen van partnergeweld, seksueel geweld tussen mannen en vrouwen en geweld in het algemeen. Twee of meer glazen verhogen de kans op dergelijke agressieve of gewelddadige daden aanzienlijk. Verder kan alcohol leiden tot verslaving en beïnvloedt het het functioneren van de hersenen.
Jaarlijks zijn er volgens schattingen 2.440 sterfgevallen door alcohol en belanden er 65 duizend mensen op de spoedeisende hulp. Ook zijn er elk jaar 75 tot 140 verkeersdoden door alcohol en krijgen dertigduizend mensen verslavingszorg – alcoholverslaving is in die sector zelfs de meest voorkomende hulpvraag. In totaal neemt alcohol 3 procent van de totale ziektelast voor zijn rekening.
De raad schat dat alcohol de samenleving tussen de 4,2 en 6,1 miljard per jaar kost – een bedrag waarbij de inkomsten uit de alcoholaccijns en de positieve effecten voor alcoholproducenten zijn meegerekend.
De commissie doet meerdere suggesties voor het terugdringen van alcoholgebruik en baseert zich hiervoor op bewezen, kosteneffectieve maatregelen, aangedragen door de WHO. Een daarvan is de verhoging van de prijs. Alcohol is de afgelopen jaren steeds betaalbaarder geworden, aldus het rapport. Uit onderzoek blijkt dat het verhogen van de accijns of het invoeren van een minimumprijs leidt tot een daling van het alcoholgebruik. Een andere effectieve maatregel is het beperken van de beschikbaarheid van alcohol. Zo kan het aantal verkooppunten worden verminderd.
Volgens deskundigen die de Volkskrant eerder sprak, vreest de alcoholindustrie al jaren voor de derde maatregel die de Gezondheidsraad adviseert: beperking van marketing en reclame. Want terwijl de tabaksreclame al jaren niet meer is toegestaan, mag de alcoholindustrie op tv haar product na 9 uur ’s avonds nog altijd uitdragen via commercials. Maar, zo stelt de raad, marketing ‘beperkt zich niet tot reguliere reclame’. ‘Ook zichtbaarheid in sociale media, in talkshows, films, series en muziekclips draagt bij aan de promotie van alcohol.’
De raad zegt ook dat het cruciaal is een scherpe scheiding aan te brengen tussen de overheid en de alcoholindustrie. Volgens deskundigen is de alcohollobby nu te invloedrijk en zijn er onwenselijke banden met ambtenaren en politici.
Met het nieuwe advies komt er een definitieve streep door de vorige richtlijn van de Gezondheidsraad uit 2015, waarin deze nog adviseerde om ‘in ieder geval niet meer dan een glas alcohol per dag te drinken’. Dat is ‘niet langer passend’. Er is onvoldoende bewijs om te stellen dat alcoholgebruik gezondheidswinst oplevert, aldus de raad – een conclusie die door sommige wetenschappers in het verleden werd getrokken.
Opvallend is dat het alcoholgebruik in Nederland de laatste jaren afneemt. ‘Er zijn steeds meer mensen die opstaan en zeggen: ik drink niet meer en ik voel me daar veel beter bij’, stelt Gezondheidsraadvoorzitter Stronks. ‘We zien ook meer mensen die meedoen aan Dry January. Dus de verandering is al gaande. Wij adviseren om gebruik te maken van dat moment en daarin door te pakken.’
Lees ook:
Hoe de dranklobby de wetenschap beïnvloedt: ‘Ik sta nog liever in mijn onderbroek dan dat ik zoiets doe’
‘Eén glaasje moet kunnen toch?’ Een reis door het lichaam, met de schade van alcohol per orgaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant