Nederlandse antiquariaten worden benaderd door buitenlandse bedrijven die hun tweedehands boeken willen gebruiken voor het voeden van kunstmatige intelligentie. Dat meldt nieuwszender BNR.
is economieredacteur voor de Volkskrant.
Pieter de Vries van antiquariaat De Vries & De Vries in Haarlem bevestigt het bericht. Hij ontving bijvoorbeeld een ‘zeer uitgebreide lijst van edities die we momenteel proberen te bemachtigen’ van het Singaporese bedrijf 2077AI. Het betrof drieduizend tamelijk recente Engelstalige titels, over zeer uiteenlopende onderwerpen, waaronder boeken over geomechanica, Ierse volksverhalen en laserbewerking van hoogwaardig keramisch materiaal.
Zwitserse, Spaanse en Duitse media zagen al dezelfde soort verzoeken aan boekhandelaren, aldus BNR. Een Duits antiquariaat ontving bijvoorbeeld sinds begin mei elke nacht een enorm aantal bestellingen van het Canadese Zoom Books, eveneens met zeer uiteenlopende onderwerpen.
Dat AI-bedrijven boeken laten opkopen voor de invoer van informatie in hun modellen is al langer bekend. AI-bedrijf Anthtropic trof in 2025 een schikking van 1,5 miljard dollar in een grote collectieve rechtszaak met auteurs en uitgevers, voor het opslorpen van de inhoud van hun boeken in AI-modellen.
De Nederlandse antiquariaten kunnen de opkopers niet van dienst zijn, zegt De Vries. ‘Wij zitten in een heel andere markt, in het hogere segment. Daarbij gaat het veelal om veel oudere boeken, tot bijvoorbeeld eind 19de eeuw. Dat zijn geen werken die we opsturen naar dat soort bedrijven.’
De boekenliefhebbers namen ook met afschuw kennis van de gang van zaken bij het verwerken van de boeken. Daarbij gaat het om ‘destructief scannen’, waarbij het boek wordt opengesneden, gescand en vervolgens vernietigd. ‘Barbaars’, zegt antiquaar De Vries. ‘Zo wordt een boek behandeld als een stuk vuil, zonder enig respect voor het werk, de cultuur en alles waar een boek voor staat.’
Maandag lanceerde een coalitie van Nederlandse uitgevers en CB (voorheen Centraal Boekhuis) een nieuw platform rond het gebruik van boeken door AI-partijen. ‘We zien dat boeken momenteel wereldwijd massaal gebruikt worden voor AI-training, vaak zonder toestemming en zonder vergoeding aan auteurs of uitgevers’, aldus Bookpact.ai. Op het platform kunnen uitgevers per titel bepalen óf en hoe een boek mag worden gebruikt door AI-bedrijven, en tegen welk tarief. Door het initiatief moeten de deelnemers ‘zeggenschap behouden over hun eigen boeken’.
Volgens uitgever en initiatiefnemer Sander Ruys is het gebruik van boeken voor ‘training van AI-modellen iets anders dan samenvatting, en vertaling is iets anders dan citeren. Wie niet wil, kan ‘nee’ zeggen. Wie wel wil, bepaalt zelf de voorwaarden.’ Het platform moet zo een sterkere onderhandelingspositie opleveren voor afspraken met AI-partijen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant