In de piste van theater Carré in Amsterdam wordt deze zomer de aangrijpende musical The Little Big Things opgevoerd, die toont hoe een 17-jarige rugbyspeler een dwarslaesie oploopt. En vooral: hoe hij daarna zijn leven in de rolstoel inspirerend weet op te pakken.
schrijft voor de Volkskrant over theater, cabaret en media
In de piste van theater Carré in Amsterdam wordt deze zomer de aangrijpende musical The Little Big Things opgevoerd, die toont hoe een 17-jarige rugbyspeler een dwarslaesie oploopt. En vooral: hoe hij daarna zijn leven in de rolstoel inspirerend weet op te pakken.
schrijft voor de Volkskrant over theater, cabaret en media
Een strandvakantie in de Portugese Algarve, met zijn drie sportieve broers, aan het einde van een geslaagd schooljaar. Het leven lachte de 17-jarige rugbyspeler Henry Fraser toe in 2009, zoals hij beschrijft in zijn boek The Little Big Things (2017): ‘Dit was mijn eerste vakantie zonder ouders in het buitenland. Ik was vastbesloten om echt te gaan léven – elke seconde, dag en nacht.’ Maar één ongelukkige duik in de oceaan, op dag vijf van de trip, veranderde alles.
Het was een bloedhete middag en Fraser vond het de hoogste tijd voor een verfrissende zwempartij. Hij schrijft in zijn boek: ‘Ik rende de zee in tot ik tot aan mijn middel in het water stond, en toen, zoals ik al tientallen keren eerder had gedaan die week, nam ik een duik. Maar deze keer botste ik met mijn hoofd hard op een zandbank. Toen ik een tijdje daarna mijn ogen opende, zag ik mezelf vlak onder het wateroppervlak drijven, met mijn gezicht naar beneden, mijn armen gevoelloos bungelend. Het was niet mogelijk om nog een lichaamsdeel lager dan mijn nek te bewegen. De stille ruis van de zee die mijn oren binnendrong was het meest angstaanjagende geluid dat ik ooit had gehoord.’
Met de traumahelikopter werd Fraser naar de eerste hulp van het ziekenhuis in Lissabon vervoerd. Daar kreeg hij al snel te horen dat hij een hoge dwarslaesie had en nooit meer zou kunnen lopen. Na een claustrofobische vlucht van Portugal naar Engeland belandde hij in een revalidatiecentrum, waar hij maandenlang zou doorbrengen. Met massale steun van familie en vrienden werkte hij er aan zijn herstel.
Mede vanwege zijn sportersmentaliteit en optimistische levenshouding slaagde Fraser erin om zo goed mogelijk te herstellen. Hij leert om de ‘kleine grote dingen’ van het leven te waarderen, zoals het zien van zonlicht. En hij begon een carrière als beeldend kunstenaar. Als ‘mouth artist’ leerde hij om met bewegingen van zijn mond te tekenen en schilderen. Met zijn bijzondere schilderijen oogstte hij veel lof.
In de repetitiestudio van Koninklijk Theater Carré in Amsterdam staan op een warme dinsdagmiddag eind mei de ramen wijd open. Een cast van negentien acteurs en dansers repeteert er voor The Little Big Things, een musical die is gebaseerd op het levensverhaal van Henry Fraser, zoals opgetekend in zijn gelijknamige boek.
Waar je misschien een scène met heftig drama zou verwachten, staat er nu juist een feestelijk dansnummer op het programma: Uma vida. Dit swingende salsalied wordt gezongen in een Portugese bar door de voltallige cast. ‘You’ve only got one life, and you can’t waste it’ is een belangrijke zin. Regisseur Ola Mafaalani wijst haar hoofdrolspelers Djavan van de Fliert en Ed Larkin op de dubbele lading van het nummer: ‘Dit is de avond vóór het ongeluk. Jullie weten dat, dat kun je laten doorschemeren in je spel.’
The Little Big Things ging in september 2023 in première op het West End in Londen. De nieuwe musical met een script van Joe White en stevige pop- en rocksongs van componist Nick Butcher speelde een half jaar met succes in Londen en zorgde voor geëmotioneerde bezoekers.
Nu is de musical de hele zomer te zien in Amsterdam. Het is een nieuw hoofdstuk in de reeks Broadway in Carré, waarin de interessantste theatershows uit New York en Londen naar Amsterdam worden gehaald en in het Engels worden opgevoerd.
Net als voorganger Hadestown, die in de zomer 2025 een groot succes werd (en in de zomer van 2027 terugkeert), wordt The Little Big Things door Carré zelf geproduceerd. De cast bestaat uit een mix van Nederlandse en Britse acteurs. De Britse hoofdrolspeler Ed Larkin (28) is naar Amsterdam gehaald om ook hier de rol van de oudere Henry te vertolken.
Bijzonder aan The Little Big Things is namelijk dat er twee versies van Henry Fraser op het toneel te zien zijn: de ‘man Henry’ van na het ongeluk en de ‘boy Henry’ van ervoor. Boy Henry wordt in Amsterdam gespeeld door Djavan van de Fliert, een jonge Nederlandse acteur die in Londen zijn theateropleiding volgde en aldaar op het West End al diverse rollen speelde, onder andere in Frozen en Les Misérables. Nu speelt hij voor het eerst in Nederland.
In de musical gaan de twee Henry’s de dialoog met elkaar aan. Hoe kun je ooit accepteren dat je leven zo ingrijpend is veranderd? Moet je om door te gaan met je leven definitief afscheid nemen van je oude zelf, of moet je deze versie juist koesteren en bij je houden?
Na afloop van de repetitie vertelt Larkin, die de rol van Henry kent als geen ander, dat deze vragen door de kijker zelf mogen worden beantwoord. ‘We hadden makkelijk een voorstelling kunnen maken waarin je de jonge Henry voor de pauze ziet, en de oude Henry na de pauze. Maar wat zo geweldig is aan deze musical, is dat de twee Henry’s tegelijkertijd bestaan. Dit houden we tot aan het einde toe vol. Djavan en ik staan voor 90 procent van de voorstelling samen op het toneel. Het geeft je als toeschouwer ook de mogelijkheid om je vroegere zelf en je toekomstige zelf voor je te zien.’
Met deze opzet levert de musical een commentaar op mentale gezondheid. Larkin: ‘Het gaat over een man die moet leren om zijn beperking te accepteren. De musical toont de interne worsteling van hoe je omgaat met verandering in je leven. Die psychologische laag vind ik erg interessant.’
De conclusie van de musical is niet eenduidig, vindt Larkin. ‘Of Henry zijn jongere versie nu definitief vaarwelzegt, dat is aan de interpretatie van de kijker. Het verhaal toont dat het oude deel van jezelf gewoon blijft bestaan nadat je een beperking heb opgelopen. Voor mij gaat het niet echt om loslaten, maar meer om dat je moet leren om die beide versies van jezelf te omarmen.’
Larkin werd zelf geboren met zijn beperking, en heeft dus niet zo’n moment van grote verandering meegemaakt. Anders dan de echte Henry Fraser, die tot aan zijn nek is verlamd, kan Larkin zijn armen bewegen. In zijn rolstoel kan hij zich zeer snel en flexibel voortbewegen, zo is te zien in de voorstelling. Ook is hij een goede zanger.
Larkin begon op zijn 8ste al met acteren en volgde later een professionele acteeropleiding aan Marjon University in Plymouth. Het leidde uiteindelijk tot zijn hoofdrol in The Little Big Things. Daarmee ging Larkin de boeken in als de eerste acteur in een rolstoel die een hoofdrol speelde op het West End in Londen.
Na de reeks in 2023 volgden voor Larkin nieuwe theaterrollen. Maar dat Larkin nu in Carré zijn doorbraakrol opnieuw mag spelen, vervult hem met trots. ‘Ik vind het geweldig dat ik deze rol, die zoveel voor mij betekent, opnieuw mag gaan spelen in een nieuwe enscenering, met een ander creatief team en tegenspelers.’
Larkin beklemtoont dat The Little Big Things geen deprimerende, maar juist een opbeurende voorstelling is. ‘Het is een achtbaan van emoties, met heel intense momenten maar ook veel humor en lichtheid.’
Door zijn ervaringen in Londen fungeert Larkin als een schakel tussen de oorspronkelijke en de nieuwe productie. ‘Ik heb Henry Fraser vaak ontmoet, hij is een sterke en gedreven man. Henry is heel getalenteerd, de kunstwerken die hij maakt met zijn mond zijn ongelooflijk. Hij zei tegen mij: ‘Ik vertrouw jullie met mijn verhaal, en bemoei me er verder niet mee. Je hoeft me niet te imiteren, maak je eigen versie van mij.’ Ik doe Henry ook niet na, maar we vertellen wel zijn verhaal. Er is genoeg in hem waarmee ik me kan identificeren. Zijn mantra draait om positiviteit en het tonen van veerkracht. Dat mantra is verwerkt in de show: het maakt niet uit wat je overkomt, maar als je goede, lieve mensen om je heen hebt, zoals de verpleegkundigen, het personage van fysiotherapeut Agnes, en familie en vrienden, dan kun je alles bereiken.’
The Little Big Things in Carré zal heel anders worden dan de versie in Londen. Al was het maar omdat Carré een veel groter theater is dan het theater Sohoplace in hartje Londen. Om de intimiteit te behouden wordt er in de piste van Carré gespeeld.
Het publiek wordt rondom geplaatst en zit daarmee vrij dicht op de acteurs. Naast Larkin en Van de Fliert zijn er prominente rollen voor de Nederlandse acteurs Joy Wielkens en Edwin Jonker, eerder geroemd om hun rollen in Hadestown. Zij spelen nu Fran en Andrew, de ouders van Henry Fraser.
Tessa Jonge Poerink, een Nederlandse actrice die werd geboren met een groeistoornis, is gecast in de rol van Agnes, de fysiotherapeut van Henry die hem met levenslust en humor aanspoort om de draad weer te oppakken. Bijvoorbeeld door hem mee te nemen naar feestjes.
In het ensemble van de musical zijn meerdere dansers in rolstoelen gecast. Dat biedt interessante mogelijkheden voor de choreografie, die wordt verzorgd door een bijzonder duo. De Nederlandse choreograaf Chiara Re werkt samen met de Britse Alice Sheppard, een toonaangevende stem binnen de ‘disability arts’.
Als rolstoelgebruiker heeft Sheppard een geheel eigen bewegingstaal ontwikkeld, waarin een beperking juist centraal staat. Zij werkt vanuit New York en maakte met haar gezelschap Kinetic Light grensverleggende dansvoorstellingen waarin zij zelf danste. Sindskort houdt Sheppard zich ook bezig met de choreografie van musicals.
In de repetitiestudio wordt al iets zichtbaar van de plannen van de choreografen. In het lied Uma vida is te zien hoe de spelers met en zonder rolstoel op een natuurlijke wijze samen dansen. Ze vormen duo’s, maken dezelfde bewegingen, ze draaien elkaar rond.
Re licht toe: ‘Het zijn allemaal mensen op een feestje, iedereen heeft het naar zijn zin. Mensen zijn niet gescheiden van elkaar. We proberen niet de nadruk op de beperkingen van de performers te leggen, maar iedereen in zijn eigen kracht te laten staan.’
Sheppard: ‘Wat we in deze voorstelling proberen te doen, is uitgaan van de beweging die in een lichaam verscholen zit. Het maakt niet uit wat voor lichaam dat is, met of zonder beperking. Wat komt er voort uit een lichaam, en welke beweging kunnen we daarbij vinden? Vanuit dat uitgangspunt maken we de choreografie.’
Toen Sheppard door Carré-directeur Madeleine van der Zwaan werd gevraagd om mee te werken aan The Little Big Things, hoefde zij niet lang na te denken.
‘Een project als dit is een unieke kans. Het materiaal is heel krachtig: met een sterk script en sterke muziek. Ik heb de laatste jaren al veel zien verschuiven op Broadway en West End, er worden steeds vaker acteurs met een beperking gecast in producties. Toch zijn er nog maar weinig theatervoorstellingen die verhalen over het leven met een beperking vertellen. Dus toen de mogelijkheid zich voordeed om de choreografie te doen, heb ik mijn agenda omgegooid, zodat ik erbij kon zijn.’
Re, die in Nederland werkte aan musicals als Hairspray en Mamma Mia!, ziet dat er in haar samenwerking met Sheppard twee verschillende werelden bij elkaar komen.
‘Ik heb zo veel geleerd van Alice. Zij zit vol met mooie ideeën die mij op een nieuwe manier naar dans laten kijken. Met de performers in rolstoelen kun je unieke dingen doen. Zo hebben we in deze voorstelling een schans op het toneel, waar enkele performers in golfbewegingen tegenop rijden. Maar op andere momenten laten we de dansers uit het ensemble juist opereren als een groep, zodat de verschillen niet worden benadrukt.’
Het toevoegen van dansers in rolstoelen zou je ‘inclusief’ kunnen noemen, maar Sheppard is geen liefhebber van die term. ‘Inclusiviteit betekent vaak nog ‘ik neem één van jou en één van jou’, als iets wat je kunt geven en weer kunt wegnemen. Het zorgt niet voor een permanente verandering van machtsstructuren. Ik wil juist dat mensen met een beperking op een organische wijze onderdeel uitmaken van de theaterwereld. Zodat je bij een nieuwe voorstelling vanaf de basis samen een wereld kunt bouwen.’
Die gedachte willen Sheppard en Re ook verwerken in hun choreografie voor The Little Big Things. Sheppard: ‘We willen een performance maken waarin het hebben van een beperking de norm is, en juist niet de uitzondering. Tegelijk toont Henry Frasers verhaal ook dat het hebben van een beperking tot iets bijzonders kan leiden. Zijn beperking maakt een nieuwe vorm van creativiteit in hem los. Dat vind ik heel mooi aan dit verhaal. Het talent om te tekenen en schilderen was altijd al in zijn lichaam aanwezig. Maar door zijn beperking is het naar buiten gekomen.’
The Little Big Things door Koninklijk Theater Carré, regie Ola Mafaalani. Te zien t/m 16/8 in Amsterdam. Première op 28/6.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant