Hoewel het besteedbaar inkomen van Nederlanders stijgt, geven ze minder gul aan goede doelen. Toch stelt onderzoeker René Bekkers: ‘De gouden eeuw van de filantropie komt eraan.’
Het is slecht gesteld met de Nederlandse filantropie. In 2024 zakte het percentage van het bruto binnenlands product (bbp) dat Nederlanders aan goede doelen geven naar een historisch dieptepunt: 0,54 procent. Dat blijkt uit onderzoek van de Vrij Universiteit dat vandaag wordt gepresenteerd.
Door Nederlandse huishoudens werd 2,4 miljard gedoneerd. Het totaalbedrag, inclusief giften uit erfenissen en van fondsen, bedrijven en loterijen bedroeg 5,49 miljard euro.
Sinds het begin van het tweejaarlijkse onderzoek, in 1995, lag het giftenpercentage nooit zo laag. Een van de redenen voor de daling is dat het percentage donerende huishoudens tussen 2022 en 2024 afnam van 83 procent naar 76 procent. Wat ook meespeelt, is een lagere bereidheid om te geven. Waar in 2006 83 procent van de mensen een verzoek om geld voor een goed doel inwilligde, was dat in 2024 nog maar 34 procent.
Er zijn ook lichtpuntjes, zegt hoogleraar filantropie René Bekkers (VU). Hij helpt sinds 2000 mee aan het tweejaarlijkse onderzoek, dat inmiddels de helft van zijn werktijd in beslag neemt.
Zo groeiden de giften uit erfenissen met 13 procent tot ruim een half miljard euro. En ook al doneren er minder huishoudens, degenen die dat wel doen geven meer dan eerst: 415 euro per jaar, 53 euro meer dan in 2022.
Waarom blijft het percentage gedoneerd geld alsmaar zakken?
‘Goede doelen zijn de afgelopen jaren steeds meer gaan inzetten op vaste donateurs. Dat is fijn, want je hoeft niet elke maand te hopen dat je het einde wel haalt. Maar als het bbp groeit, en vaste donateurs hetzelfde blijven doneren, dan daalt het percentage. Mensen denken niet snel: ‘Ik moet mijn maandelijkse donatie aan het Rode Kruis verhogen, want ik ben meer gaan verdienen.’
‘Daarnaast slinkt de groep donateurs. Oudere Nederlanders zijn vrijgeviger doordat ze opgroeiden met de kerk, die geven aanmoedigde of zelfs een geefnorm stelde.’
Klopt het dat jongeren minder doneren dan vroeger?
‘Ja, er doneren nu minder jongeren tussen de 17 en 27 jaar dan in 2003. De bedragen die de jongeren van toen en nu doneren zijn wel hetzelfde.
‘Dat is niet uit onwil. Gen Z heeft gewoon minder geld. Het heeft voor goede doelen weinig zin hen te vragen om vaste donateur te worden. Als je in de komende 20 jaar in je eentje geen huis kan kopen, snap ik dat je geen vaste verplichtingen wilt.’
‘Als je kijkt naar hoe belangrijk mensen goede doelen vinden en hoeveel vertrouwen ze erin hebben: die percentages liggen onder jongeren niet lager. Het komt echt door geldgebrek.
‘Bij oudere generaties zie je het tegenovergestelde. Die hebben veel gespaard en geprofiteerd van de huizenbubbel. De waarde van erfenissen voor goede doelen neemt snel toe. Mijn voorganger Theo Schuyt zei daarom: de gouden eeuw van de filantropie komt eraan.’
Aan welke doelen geven Nederlanders het liefst?
‘Dat verschilt enorm. Huishoudens geven het meest aan religie en levensbeschouwing, erfenissen gaan vooral naar gezondheid en medisch onderzoek, bedrijven geven het meest aan sportclubs.
‘Lokale goede doelen zijn ook ontzettend populair. De teruggang in de populariteit van goede doelen zien we bij hen totaal niet. Dat komt ook omdat geven aan lokale theaters of de vriendenstichting van het ziekenhuis vijftien jaar geleden minder goed kon.’
Hoe verhoudt Nederland zich tot andere landen?
‘Wil je goede of slechte data? Het percentage inwoners dat in Nederland aan goede doelen geeft, is het hoogst van alle 21 Europese landen met beschikbare data. Maar qua totaalbedrag aan giften van huishoudens worden we voorbijgestreefd door het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland.’
Source: Volkskrant