De hittegolf die momenteel overal in Europa voor records zorgt, was in 1976 in juni nog feitelijk onmogelijk. Dat is opmerkelijk, omdat veel van de hitterecords die momenteel in Europa sneuvelen, werden gevestigd in 1976. Dat jaar was de zomer uitzonderlijk warm – voor die tijd.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Temperaturen zoals nu waren vijftig jaar geleden ook in hartje zomer ruim 500 keer minder waarschijnlijk. De kans dat de huidige temperaturen in juni zouden opduiken, was in 1976 meer dan een miljoen keer zo onwaarschijnlijk. Ofwel ‘onmogelijk’, schrijven internationale klimaatwetenschappers in een pijlsnelle, eerste wiskundige analyse van de weercijfers.
‘Het weerpatroon zelf is niet heel ongebruikelijk’, aldus hoofdonderzoeker Friederike Otto van Imperial College Londen, donderdagmiddag op een besloten persbijeenkomst. ‘Een hardnekkig hogedrukgebied boven Europa, dat warme lucht vanuit Afrika aanvoert, komt vaker voor. Maar vroeger telden ze vaak niet als hittegolven.’
Zelfs sinds 2003, het jaar met een dodelijke hittegolf in Europa, is de situatie dramatisch veranderd, blijkt uit de analyse. De kleffe nachttemperaturen van nu waren destijds honderd keer minder waarschijnlijk, maakt het team op door de huidige weercijfers op de wereld van toen te plakken. Dagmaxima zoals nu waren in 2003 meer dan tien keer minder waarschijnlijk.
Behalve de hoge temperatuur maakt vooral de hoge luchtvochtigheid de huidige hittegolf zeer onaangenaam, bevestigt het team wat de meeste mensen al aan den lijve hebben ondervonden. In haast de helft van de 854 grote Europese steden die de groep analyseerde, wordt het record voor hittestress deze week verbroken, ontdekte het team, bijna als bijvangst. Dat is een maat die luchtvochtigheid en hitte samenneemt: in praktijk, hoe ‘zweterig’ het buiten aanvoelt.
De hittegolf is in elk geval ‘de ernstigste ooit in deze regio vastgelegd’, constateren de onderzoekers, leunend op cijfers die teruggaan tot 1950. Hoeveel mensen er deze week door de hitte bezwijken, kunnen de onderzoekers nog niet zeggen. Dat kan pas achteraf, door te kijken of er onder kwetsbare mensen extra sterfgevallen zijn geweest.
‘Maar we weten dat de huidige hittegolf buitengewoon ernstig is, vanwege die luchtvochtigheid’, aldus onderzoeker Theodore Keeping (Imperial College). Na de hittegolf van juni vorig jaar bracht een analyse van slechts twaalf Europese steden al 2.300 extra sterfgevallen aan het licht, ondanks alle hitteplannen en waarschuwingen.
‘Veel mensen wonen, werken en leren nog steeds op plekken die niet ontworpen zijn voor de temperaturen die we nu meemaken’, aldus de onderzoekers, verenigd in het zogenoemde ‘World Weather Attribution Initiative’.
Overigens benadrukt de groep dat het weerpatroon El Niño, dat enkele weken geleden op gang is gekomen in de Stille Oceaan, niets met de hittegolf te maken heeft. ‘Wetenschappers zoals ik beginnen te klinken als een plaat die blijft hangen’, aldus Otto, met nauwelijks verhulde ergernis. ‘Jaar na jaar geven we dezelfde quotes af in reactie op hitte-extremen die steeds hoger worden. Ja, dit is klimaatverandering. Ja, het komt door ons. Nee, het is niet El Niño. Ja, we hebben de oplossingen, en nee, die voeren we niet snel genoeg door.’
Extreem klam is het vooral in Groot-Brittannië, Duitsland, Denemarken en ons eigen land, zo valt op in het rapport. Nagenoeg alle Nederlandse steden die de wetenschappers nader bekeken, gingen of gaan nog door hun hittestressrecord heen, blijkt uit de cijfers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant