We moeten weigeren te accepteren dat een van de grootste gezondheidsproblemen van ons land, namelijk depressie, zo weinig maatschappelijke urgentie oproept.
Er zijn weinig gezondheidsproblemen in Nederland die zo zichtbaar zijn in de cijfers en tegelijk zo onzichtbaar in het publieke debat als depressie. Vele honderdduizenden Nederlanders kampen ermee. Het is een van de belangrijkste oorzaken van langdurig ziekteverzuim.
Dagelijks overlijden gemiddeld vijf mensen door suïcide. Tegelijkertijd wachten grote groepen patiënten maanden op passende behandeling, zelfs bij ernstige depressies die soms levensbedreigend zijn. Toch blijft de publieke reactie opvallend gematigd. We vinden het erg, zeker, maar echte maatschappelijke verontwaardiging blijft uit. Waarom eigenlijk?
Misschien komt dit doordat depressie zich slecht leent voor maatschappelijke verontwaardiging. De ziekte maakt mensen stil. Juist de mensen die het hardst getroffen worden, hebben vaak de minste energie om hun stem te laten horen. Daardoor blijft veel lijden letterlijk buiten beeld.
Over de auteurs
Christiaan Vinkers is psychiater en hoogleraar stress en veerkracht bij het Amsterdam UMC en GGZ InGeest. Jeanine Kamphuis is psychiater en onderzoeker bij het UMC Groningen. Kirsten Hoogerheide is kinder- en jeugdpsychiater bij Rivierduinen en ervaringsdeskundige psychiatrie. Samen vormen ze het bestuur van DepressieNet, dat mede is opgericht door de Hersenstichting.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Toch is onzichtbaarheid alleen geen afdoende verklaring. Ook wanneer depressie wél zichtbaar is, behandelen we haar vaak anders dan vergelijkbaar lichamelijk lijden. Een deel van het antwoord ligt waarschijnlijk in het hardnekkige stigma rond depressie. Waarom accepteren we anders dat mensen met zeer ernstige psychische klachten maanden en soms jaren op de wachtlijst staan, terwijl ze zelf moeten blijven bellen, zoeken, formulieren invullen, opnieuw uitleggen, opnieuw verwezen worden en opnieuw beginnen?
Precies daarin zien we wat we als samenleving zijn gaan normaliseren. Bij depressie zijn maandenlange wachttijden een werkelijkheid geworden waar we ons blijkbaar bij neergeleggen. Misschien is depressie slachtoffer van haar eigen omvang: vrijwel iedereen kent iemand die ermee worstelt. We zijn haar gaan beschouwen als onderdeel van het leven in plaats van als een van de grootste gezondheidsproblemen van ons land. Wat ons zou moeten alarmeren, zijn we gaan verdragen.
Het is verleidelijk om dit uitsluitend als een politiek probleem te framen. Dat is het niet. Natuurlijk moet de toegang tot goede ggz beter, maar de stilte rond depressie is breder dan politiek tekortschieten. De gevolgen beperken zich bovendien niet tot individueel leed. Depressie draagt substantieel bij aan ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid, schooluitval, verlies van maatschappelijke participatie en een kortere levensverwachting. Een aandoening met zulke gevolgen is geen nicheprobleem van de geestelijke gezondheidszorg, maar een maatschappelijke opgave.
Juist daarom hebben wij op maandag 22 juni DepressieNet gelanceerd en organiseren we de Nationale DepressieLoop. Niet omdat een nieuw netwerk of een wandeling depressie oplost, maar omdat we weigeren te accepteren dat één van de grootste gezondheidsproblemen van ons land zo weinig maatschappelijke urgentie oproept. Misschien begint verandering niet met de vraag waarom de wachtlijsten zo lang zijn, maar met een ongemakkelijker vraag: waarom vinden we dit normaal? Zolang psychisch lijden minder urgent voelt dan vergelijkbaar lichamelijk lijden, blijven wachttijden een terugkerend gegeven en vinden mensen te laat hulp.
Uiteindelijk gaat het niet om hoeveel rapporten, akkoorden of actieplannen er nog nodig zijn. Het gaat erom of wij als maatschappij depressie werkelijk behandelen als de ernstige volksziekte die zij is. Pas wanneer het antwoord daarop volmondig ja is, wordt het onacceptabel dat mensen maanden zonder passende hulp zitten.
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant