De hitte houdt aan, het zweten en puffen gaat door en de airco draait non-stop. Snikhete dagen als deze zullen door klimaatverandering steeds vaker voorkomen. Het roept de vraag op: waarom hebben we in Nederland geen siësta op hete dagen?
In warme landen is siësta ingevoerd in een tijd waarin er nog geen airconditioning was. "De hele levensstijl is daarop aangepast. Zo staan mensen vroeg op en werken ze tot laat in de avond door", vertelt thermofysioloog Boris Kingma van TNO aan NU.nl. Dat is begrijpelijk, want aanhoudende hitte heeft flinke gezondheidseffecten.
"Hitte is een belasting voor het lichaam. Je moet er echt van herstellen. Als dat niet lukt, doordat het te warm blijft, zijn er meerdere gevolge. En die zijn soms onzichtbaar", zegt Kingma. Als het warm is, gaat het hart meer bloed naar de huid pompen om de hitte kwijt te kunnen. Een duidelijk gevolg daarvan is flauwvallen. Dan is het hart niet in staat geweest om voldoende bloed naar de hersenen te sturen.
Maar als hitte te lang aanhoudt, hebben organen te weinig bloed gekregen. Dat kan allerlei gevolgen hebben die niet direct merkbaar zijn. Zo komen afvalstoffen uit de darmen in het bloed terecht, wat onder meer ontstekingen kan veroorzaken.
TNO, het RIVM en het KNMI brengen samen in kaart welke ziektes meer voorkomen in tijden van hitte. "De impact van hitte is groter dan we denken, daarom is het belangrijk dat we daar cijfers van krijgen", benadrukt Kingma. Bovendien overlijden er in Europa tienduizenden mensen extra door de hitte.
Voor de gezondheid van mensen zou het dus niet gek zijn om de heetste uren van de dag te mijden, stelt Kingma. Geen kantoortijden meer, langere lunchpauzes en middagen waarop de maatschappij praktisch wordt stilgelegd vanwege collectieve middagslaapjes.
Als je slaapt, gaat het energieverbruik omlaag en produceer je minder warmte, legt Hannah Pallubinsky uit. Zij onderzoekt aan de Maastricht University de impact van temperatuur op menselijke prestaties. "Deze koelere toestand kan erg helpen om warmte kwijt te raken."
Korte slaapjes tussen 14.00 en 16.00 uur zijn goed voor het herstel van het lichaam, blijkt uit onderzoek. Een siësta heeft dus zeker een beschermend effect, stellen de experts.
Daarbij worden in veel gevallen de prestaties beter, zegt Pallubinsky. In meerdere landen, waaronder Japan, is slapen op kantoor normaal en in Italië en Spanje gaan de meesten naar huis voor een middagstop. "De zogenoemde powernap kan helpen om productiever te zijn in de middag. Zeker bij een onderbreking van de hitte."
Maar volgens Kingma is er vooral een praktisch probleem. "Het hele levensritme moet anders en dat vraagt om maatschappelijke veranderingen. Daar zijn bedrijven en scholen totaal niet op ingesteld." Het openbaar vervoer zou bijvoorbeeld vroeger moeten gaan rijden, passend in een schema van een land dat vroeger in actie komt en later stopt, met een break ertussenin.
Zo'n constructie op hete dagen is nog ver weg. Sowieso heeft Nederland meer een "haastcultuur" dan bijvoorbeeld Spanje. "Daar doen mensen vanwege de warmte al rustiger aan." Tijd maakt minder uit, agenda's zijn niet volgepropt en wat vandaag niet lukt, komt morgen wel.
Pallubinsky beaamt dat cultuurverschil en ziet meer barrières. Zo staan er in Nederland geen bedden op kantoor en tussentijdse werkonderbrekingen zijn geen alledaagse zaak. Iemand die om 12.00 uur de deur uit loopt en om 16.00 uur terugkomt, zou raar worden aangekeken.
Voorlopig blijft de invoering van een siësta op hete dagen in Nederland daarom uit. "Maar het feit dat we het erover hebben, zegt wel wat", vindt Kingma. Al denkt hij dat een siësta pas nodig is als hitte langer duurt. "De middagpauze is pas echt effectief als je het hele ritme omdraait."
Een tropenrooster, dat verschillende scholen en organisaties vanwege de huidige hittegolf hebben ingevoerd, helpt al. Maar volgens Kingma zouden bedrijven meer taken moeten herplannen. Voor bijvoorbeeld bouwvakkers, boeren en medewerkers van Schiphol zouden kortere shifts een optie zijn. "In Singapore werken mensen bijvoorbeeld een half uur om daarna een half uur te rusten. Dan heb je tijdelijk minder productiviteit, maar op de lange termijn is er minder uitval", zegt Kingma.
Om beter te kunnen omgaan met de warmte is hitteweerbaarheid ook belangrijk, zegt Pallubinsky. "Natuurlijk helpen airco's, maar daardoor wennen mensen ook niet aan hitte. Bovendien werkt het averechts met het oog op klimaatverandering, vanwege het hoge verbruik en de CO2-uitstoot."
"Hitteweerbaarheid kun je opbouwen door jezelf telkens een beetje bloot te stellen aan de warmte", legt de thermofysioloog uit. "Bij extreme temperaturen is een airco handig. Maar probeer niet volledig tegen het weer in te werken en pas de binnentemperatuur aan aan de buitentemperatuur."
Source: Nu.nl algemeen