Arie Slob tijdens het verhoor door de parlementaire enquêtecommissie over het coronabeleid.
„Wij wilden alles op alles zetten om de scholen open te houden, voor zover dat verantwoord was. Dat is altijd mijn inzet geweest. Ik knokte voor mijn scholen.” Dat zei oud-minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs Arie Slob (ChristenUnie) vrijdagochtend, toen hij werd verhoord door de parlementaire enquêtecommissie over het coronabeleid.
Maar van de mooie woorden van Slob kwam niets terecht. De scholen gingen twee keer maandenlang dicht – en later nog een keer kort. Slob: „We hebben drie keer een nederlaag geleden.” Bij de eerste sluiting oefende het onderwijs zelf druk uit („Er was al een bestuurder in het noorden van het land die een brief had gestuurd dat de scholen maandag niet open zouden gaan”) en riep de Federatie Medisch Specialisten op de scholen te sluiten. Slob: „Toen was er geen houden meer aan.”
De belangen van docenten en leerlingen liepen tijdens de pandemie vaak uiteen: docenten wilden liever digitaal onderwijs, de meeste kinderen en jongeren wilden naar school – al verschilde dat soms per school of zelfs tussen docenten onderling. Vooral de onderwijsbonden maakten zich zorgen over het openhouden van de scholen en het welzijn van docenten. Het leidde ertoe dat sommige scholen al dichtgingen, terwijl ze daartoe niet bevoegd waren. „Dat deden ze op eigen houtje”, zei Slob. Ook beoogden sommige bestuurders hun school langer dicht te houden en later te heropenen, wat ook niet was toegestaan.
Slob had „vooral van de derde scholensluiting buikpijn”, vertelde hij. „Die heb ik niet gewild.” Toen gingen de scholen een week voor de kerstvakantie al dicht, waardoor veel kerstactiviteiten en jaarafsluitingen werden afgeblazen. Uit een app-wisseling waar de commissie uit voorlas, bleek dat oud-minister Hugo de Jonge (VWS, CDA) die sluiting tegen de zin van Slob doordrukte. „Weinig collegiaal”, reageerde Slob naar De Jonge.
Maar uiteindelijk ging Slob akkoord, vooral onder druk van bezorgde docenten. „Er was heel veel druk uit de onderwijssector. Er werd gemuit. Er waren geluiden van: ‘Wat jullie ook besluiten, we gaan sowieso dicht’.” Ook de onduidelijkheid over de besmettelijkheid van de Omikron-variant speelde mee.
Slob ontkende dat de bedoeling van de scholensluiting was om ouders te dwingen thuis te blijven, al hebben zowel Rutte, De Jonge als oud-OMT-voorzitter Jaap van Dissel dat op verschillende gelegenheden gezegd en geschreven. Volgens Slob waren dat „ongelukkige formuleringen”. Het ging om het verlichten van de druk op de zorg, zei hij.
Al op 15 maart was Slob aanwezig bij het eerste Catshuis-overleg, vertelde hij. Hij verdween daarna een aantal weken uit beeld („Het was niet vanzelfsprekend dat ik erbij was”), maar mocht na een telefoontje met oud-premier Mark Rutte (VVD) voortaan weer aanschuiven.
Ook deed hij vrijdagavond mee met een telefonische bespreking, waarbij de nieuwste coronacijfers van het Outbreak Management Team werden besproken. „Ik voelde me heel verantwoordelijk voor de 2,5 miljoen leerlingen en 300.000 docenten”, zei Slob. „Het was een gezondheidscrisis, dus heel begrijpelijk dat vooral daarnaar werd gekeken. Maar de maatregelen hadden wel heel grote gevolgen en zorgden voor schade in de maatschappij. De schoolsluiting was een uiterst middel, we wisten vanaf het begin: hier gaan kinderen heel erg onder lijden.”
Slob zei dat hij „erg geraakt” was door wat Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer afgelopen woensdag vertelde, over dat kinderen geen prioriteit waren tijdens de coronapandemie. En dat vooral kwetsbare kinderen het slachtoffer waren geworden. Slob reageerde fel en geëmotioneerd en wees op allerlei onderzoeken en quickscans die hij in de eerste weken al liet doen om de gevolgen voor kwetsbare kinderen te onderzoeken. Hij zei tegen de commissie: „Ik hoop oprecht dat u daar ook aandacht aan wil geven. De inspanningen van alle mensen die daar hard aan hebben gewerkt, wordt nu geen recht gedaan. Ik vind dat echt heel erg.”
Slob vertelde ook veel digitaal en fysiek – via werkbezoeken – contact met basisscholen te hebben gehad; hij ging geregeld bij een streekschooltje bij in de buurt langs. Met het Landelijk Aktie Komitee Scholieren had hij eveneens geregeld contact. En hij kreeg, ook thuis, briefjes en tekeningen opgestuurd van kinderen met de vraag wanneer hun school weer open zou gaan.
Slob kwam veel vaker in het Catshuis dan collegaminister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66), die maar acht keer aanwezig was, zo bleek uit het vooronderzoek van de commissie. De commissie vond dat opmerkelijk, omdat het hoger onderwijs, dat in de portefeuille van Van Engelshoven zat, veel langer gesloten bleef. Bovendien was Van Engelshoven eindverantwoordelijk voor het héle onderwijs.
De commissie vroeg Slob daar expliciet naar, maar die vond dat niet onlogisch: „Het basisonderwijs en voortgezet onderwijs stonden meer in de schijnwerpers, ook in de Tweede Kamer.” Hij zei veel te hebben overlegd met Van Engelshoven, zodat hij ook haar inbreng kon meenemen in het Catshuis.
Slob was lovend over oud-collega’s, voor wie hij nog altijd „warme gevoelens” koestert: „Wat hebben we met elkaar ontzettend hard en professioneel samengewerkt”, vatte hij samen. „Diep respect.”