De VN, de VS en Europese landen waarschuwen voor een bloedbad in Soedan, dit keer in de stad El Obeid. Voorlopig heeft de waarschuwing geen gevolgen: de milities zijn niet met elkaar in gesprek en hun Arabische financiers blijven buiten schot.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Waarom zijn er zoveel zorgen over de situatie in El Obeid?
De Rapid Support Forces (RSF), een van de twee strijdende partijen in Soedan, verplaatsen sinds twee weken massaal manschappen naar El Obeid, het economisch hart van de staat Noord-Kordofan. Mocht het tot een aanval komen, waar het alle schijn van heeft, dan verkeren 500 duizend mensen in levensgevaar.
Daardoor dreigt dezelfde situatie te ontstaan als afgelopen oktober in El Fasher. Daar richtte de RSF een bloedbad aan dat volgens de Verenigde Naties de ‘kenmerken van een genocide’ had. De militie omsingelde de stad maandenlang. Wie vluchtte, werd verkracht, vermoord of mishandeld.
De ophanden zijnde aanval maakt het leven in El Obeid nu al onmogelijk, zegt Mohamed Kamal, landendirecteur Soedan bij hulporganisatie Plan International. Zijn 45 personeelsleden in de stad vertellen dat de prijzen van levensmiddelen en brandstof omhoog zijn geschoten. Oorzaak: vanwege de troepenopbouw durven vrachtwagenchauffeurs een rit naar de stad niet meer aan. Kostte een liter benzine eerst nog 2,90 euro, nu betaal je als inwoner van de stad al snel 11 euro per liter.
De inwoners hebben weinig keuze. Ze hebben brandstof nodig, bijvoorbeeld om de generatoren in huis aan de praat te krijgen om hun telefoons te kunnen opladen. Het leidt tot lange rijen in de bloedhitte, want in de stad is het nu zo’n 37 graden. Bij gebrek aan schoon drinkwater op de markt verlaten vrouwen de stad om elders water te halen. Dat is zeer gevaarlijk, waarschuwt Kamal. ‘Onder de strijders die de stad omsingelen is verkrachting van vrouwen en zeer jonge meisjes een gewoonte geworden.’
El Obeid wordt al vanuit het westen ingekapseld door de RSF. De Sudanese Armed Forces (SAF) controleren het gebied ten oosten van El Obeid nog, maar een bondgenoot van de RSF rukt op vanuit het zuiden. De afgelopen weken voerde de RSF de druk op met troepenopbouw en een intensivering van droneaanvallen, bijvoorbeeld op benzinestations in de stad.
Bron: @DVSorg / X
Bron: @.65awelo0 / TikTok
Doet de internationale gemeenschap iets om een volgend bloedbad te voorkomen?
Landen buitelen deze week over elkaar heen met bezorgde reacties. De leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ‘luiden de noodklok’. De Verenigde Staten spreken over ‘alarmerende indicaties dat massale wreedheden ophanden zijn’. Zeven Europese landen, waaronder Nederland, roepen op tot een ‘onmiddellijke staking van de troepenopbouw en de bescherming van burgers’.
Tegelijkertijd zijn het woorden zonder directe consequenties. Er zijn geen lopende gesprekken tussen de RSF en de SAF. De Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië, die als belangrijkste financiers van de twee legers de sleutel tot een staakt-het-vuren in handen hebben, worden niet direct bij naam genoemd.
‘Het is bekend dat de drones die de RSF gebruikt vanuit de Verenigde Arabische Emiraten onder meer via Tsjaad en Libië naar Soedan worden gesmokkeld’, zegt Anette Hoffmann, Soedan-expert bij Clingendael. Ook Human Rights Watch bracht onlangs een rapport naar buiten waaruit blijkt hoe huurlingen uit Colombia op legerbasis in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) training krijgen om te worden ingezet in Soedan, wat duidt op goedkeuring van de hoogste machthebbers van de VAE.
Dat de VAE ondanks de stapels bewijs niet ter verantwoording wordt geroepen door de EU of Nederland, laat volgens Hoffmann zien dat landen meer prioriteit geven aan zaken als energiezekerheid en investeringen in kunstmatige intelligentie (de VAE financiert veel AI-projecten wereldwijd) dan aan mensenrechten. Wat ook meespeelt: de VAE zet volop soft power in om beleidsmakers, academici en politici ervan te overtuigen dat zij niet betrokken zijn bij de oorlog in Soedan.
Hoe is de oorlog in Soedan begonnen?
De SAF en de RSF waren ooit bondgenoten. Ze pleegden in 2021 samen een staatsgreep. Daarmee kwam een einde aan de democratische transitie die volgde op de bijna dertig jaar durende dictatuur van Omar al-Bashir. De machtsbeluste SAF en RSF raakten vervolgens verwikkeld in een conflict over de verdeling van de macht en de opbrengsten van de goudhandel. In april 2023 brak oorlog uit.
De oorlog in Soedan is een van de grootste humanitaire rampen ter wereld. Bij de verovering van meerdere plaatsen vonden massale slachtpartijen plaats. Het totale dodental is onzeker, maar schattingen lopen op tot 400 duizend mensen.
Mohamed Kamal, het hoofd van Plan International Soedan, probeert zich niet te laten ontmoedigen door een nieuw drama in het vooruitzicht, maar hij moet toegeven: dat is lastig. Zijn personeel loopt continu gevaar, want het humanitair recht wordt niet gerespecteerd door de strijdende partijen. En hij bestrijdt een immense humanitaire catastrofe (34 miljoen van de 51 miljoen mensen zijn afhankelijk van hulp) met te weinig middelen: van de 2,7 miljard dollar die Soedan dit jaar nodig heeft, is pas 27 procent binnen.
Waarom dreigt juist El Obeid het volgende front te worden?
Sinds de RSF in oktober El Fasher veroverde, heeft de militie haar handen weer vrij. Ze controleert nu heel Darfur, de thuisregio waar de RSF begin deze eeuw, toen het nog bekend stond onder de naam Janjaweed, al eens genocide pleegde.
De regio Kordofan heeft een strategische ligging in het hart van het land. El Obeid vervult binnen Kordofan een sleutelpositie. De stad ligt langs een weg die Darfur met Oost-Soedan verbindt. RSF’s tegenstander de SAF gebruikt zijn basis in El Obeid om raketten af te vuren op Darfur. En de stad ligt in de verdedigingslinie van de hoofdstad, die de SAF in maart 2025 terugveroverde op de RSF.
Voor dit artikel maakte de Volkskrant gebruik van data van het Centre for Information Resilience (CIR), dat de situatie in Soedan monitort op basis van openbare bronnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant