In de Britse politiek zijn de verwachtingen voor toekomstig premier Andy Burnham torenhoog. Met zijn ‘Manchesterism’ wil hij het land weer op de rails krijgen. Naar verwachting betreedt hij 10 Downing Street op 17 juli.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Britse politici kennen duidelijk hun Monty Python-klassiekers. Toen Andy Burnham begin deze week het Lagerhuis binnenliep om te worden beëdigd als de net gekozen afgevaardigde voor Makerfield, riep een lid van de Conservatieve oppositie: ‘Hij is niet de Messias!’ De vermoedelijke aankomende premier van het Verenigde Koninkrijk zag er de humor van in, onderbrak het zetten van zijn handtekening en antwoordde: ‘Slechts een ondeugende jongen’. Het was een knipoog naar de beroemde en tijdloze dialoog uit de 47-jaar oude film Life of Brian.
Achter dit theatrale moment ging een serieuze gedachte schuil. Binnen de regeringspartij wordt de 56-jarige Burnham gezien als de verlosser voor partij en natie – en dus de beoogd opvolger van Keir Starmer. Tegenkandidaten kunnen zich nog melden, maar vanwege Burnhams populariteit wordt die kans erg klein geacht. Op 17 juli zou hij de ambtswoning dus kunnen betreden.
Zelf had Burnham in de aanloop naar de ingelaste verkiezing in Makerfield beweerd dat een stem voor hem ‘de laatste kans op verandering’ is. Twee jaar geleden had ook scheidend premier Keir Starmer het woord ‘verandering’ gebruikt, maar daar kwam weinig van terecht. De hoop is zo sterk dat geen enkele partijgenoot zich als tegenkandidaat opwerpt, zodat Burnham vanzelf premier kan worden.
Burnham is niet de eerste charismatische ‘verlosser’ in de recente Britse politiek. Binnen Labour werd Jeremy Corbyn in 2015 gekozen door een enthousiaste achterban. Het liep niet goed af. Veel ‘Corbynites’ hebben zich nu geschaard achter Zack Polanski’s Greens.
Bij de Tories leefde in 2019 hoop en glorie over het premierschap van Boris Johnson, maar dat eindigde in een teleurstelling. Ook op de uiterst rechterflank profileren populisten als Nigel Farage (Reform UK) en Rupert Lowe (Restore Britain) zich als redders van de natie.
Het zoeken naar een verlosser is een teken van een stuurloos en rusteloos land. De Britse economie wil maar niet lekker draaien, de staatsschuld is veel te hoog, het vertrouwen in de politiek bereikt een dieptepunt, de openbare diensten voldoen niet aan de verwachtingen, illegale immigratie blijkt niet te stoppen, de belastingdruk is zwaarder dan ooit en een cultuurstrijd wordt steeds venijniger. Instituten als de BBC, de politie en het koningshuis gaan gebukt onder schandalen, almede een gebrek aan vertrouwen. Het land bevindt zich duidelijk in een turbulente periode.
Het is verrassend dat Burnham nu de man is die deze problemen moet gaan aanpakken. Twee keer, in 2010 en 2015, had hij zich kandidaat gesteld voor het leiderschap van Labour, en twee keer verloor hij kansloos.
Na negen jaar burgemeester te zijn geweest in Manchester heeft Burnham zich echter op succesvolle wijze weten te profileren als een outsider, de anti-Westminster politicus. De makkelijk communicerende noorderling, type ‘mensenmens’, bracht een goed gemoed over.
Meteen na aankomst in het parlement maakte hij een selfie in Westminster Hall, samen met tweehonderd blije fractieleden van Labour. Onder hen de minister van Financiën Rachel Reeves die dit fotomoment verkoos boven de afscheidstoespraak van haar baas in Downing Street.
Om zich goed voor te bereiden had Burnham gehoopt het premierschap pas over drie maanden te kunnen overnemen, maar Starmer hield het op drie weken. Volgens de Britse pers zou de premier uiterst bitter zijn over de gang van zaken.
Omdat er vrijwel zeker geen strijd om het leiderschap komt, blijft het onduidelijkheid wat Burnham precies van plan is. Enkele weken geleden had hij gezegd dat veel problemen in het land volgens hem het gevolg zijn van het neoliberalisme. Daarom pleit hij ervoor dat de staat de regie weer in handen moet krijgen.
Tegelijkertijd werpt de sociaaldemocraat zich op als een vriend van de ondernemers, zoals pubeigenaren, boeren en middenstanders. Burnham staat voor een ‘ondernemersvriendelijk socialisme’, zoals hij het heeft omschreven.
Dat vormt het hart van ‘Manchesterism’. Deze postindustriële stad heeft de voorbije jaren een flinke groei meegemaakt, waar de glazen wolkenkrabbers met yuppenappartementen van getuigen. Hij ziet zijn stad als een model voor het land.
Wat Burnham betreft zal er meer macht vloeien naar de steden, bijvoorbeeld waar het gaat om belastingen en bestedingen. Van oudsher is het land sterk gecentraliseerd. Hoewel in de jaren negentig Tony Blair een begin met decentralisatie had gemaakt, door Schotland, Wales en Noord-Ierland eigen parlementen te geven.
The Financial Times wist deze week te melden dat Burnham van plan is om een filiaal van 10 Downing Street in Manchester te openen waar hij een deel van de tijd zal doorbrengen. Burnhams voornemen heeft een symbolische waarde, maar de vraag is of regeren vanaf twee locaties met een onderlinge afstand van driehonderd kilometer effectief is.
Geheel nieuw is de gedachte niet. Boris Johnson had al eens geopperd om het Hogerhuis, tijdens de grote renovatie van het parlement, naar York te brengen, maar daar kwam niets van terecht.
De ‘Koning van het Noorden’ is druk met het samenstellen van een kabinet, waarin belangrijke posten zullen zijn weggelegd voor vrouwelijke politici. Na zijn zege in Makerfield prees Burnham de rol van ‘de sterke vrouwen uit het Noorden’, in de pers reeds omgedoopt tot de ‘koninginnen’. Bij de genoemde overwinningsselfie in Westminster Hall had Burnham zich bewust met vrouwelijke fractieleden omringd. Zijn stafchef zal echter een man zijn in de persoon van oud-minister James Purnell, een oude bekende uit zijn Blair-jaren.
Voordat hij vrijdag weer naar het noorden vertrok, twitterde de nieuwe ster van Westminster een bedankje de wereld in. ‘Laten we zien of we kunnen doen wat we hebben gezegd,’ zei Burnham, ‘en een beetje hoop terugbrengen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant