Lokale politiek Honderd dagen na de gemeenteraadsverkiezingen presenteren Pro, D66, VVD, CDA en Volt een coalitieakkoord in Rotterdam. Na vier jaar rechts college krijgt de stad weer een middencoalitie, met vergezichten voor hoe de stad er in 2050 dient uit te zien. „Deze stad moet niet vier jaar dan weer links optrekken en dan weer rechts.”
De presentatie van het coalitieakkoord voor de gemeente Rotterdam.
In een snikhete Van Nellefabriek staan ze op een rijtje, de gezichten van de vijf partijen die Rotterdam de komende vier jaren moeten besturen. Terwijl het publiek zichzelf koelte toewappert met flyers en waaiers doen op het podium de fractievoorzitters uit de doeken waar ze zich maandenlang voor terugtrokken in een gebouwtje van de gemeente in het Kralingse Bos.
Op de dag af honderd dagen na de gemeenteraadsverkiezingen presenteren Pro, D66, VVD, CDA en Volt een nieuw coalitieakkoord. Het document van 68 pagina’s, met als titel ‘Vaart maken’, belooft drie „doorbraken” voor de stad, met vergezichten voor hoe de stad er in 2050 dient uit te zien.
„De eerste doorbraak is alvast bereikt”, feliciteerde Tim Versnel (VVD) zichzelf. „We hebben laten zien dat VVD en Pro met elkaar kunnen samenwerken. Het kan wél.” Alle partijen wisten punten binnen te halen. Pro drukte onmiskenbaar haar stempel op het kopje wonen, de VVD op veiligheid, D66 toont zich tevreden met de mobiliteitsplannen.
Waar de vorige coalitie onder leiding van Leefbaar Rotterdam het akkoord opende met de aanpak van straatoverlast en wapengeweld, is duidelijk dat dit stadsbestuur andere accenten legt. De partijen beginnen over een socialere en groene stad, met plek voor iedere Rotterdammer, ook als ze minder geld hebben of nog maar kort in Nederland zijn.
De komende vier jaar wil de coalitie 15.000 woningen bijbouwen: 4.500 sociale huurwoningen, 5.500 woningen in het middensegment en 5.000 woningen in de hogere prijsklasse. Na 2030 zouden er jaarlijks 4.500 woningen bijgebouwd moeten worden.
Dat is meteen de meest concrete ‘doorbraak’ voor de stad, al is in het verleden gebleken dat bouwambities lang niet altijd worden gehaald. Andere grote plannen zijn minder scherp geformuleerd; zo moet de haven „groen” en „klimaatneutraal” zijn in 2050. En moet Rotterdam de beste plek worden voor kinderen om op te groeien.
Het document vormt de leidraad voor het nieuwe college, dat maar liefst tien wethouders telt. Pro levert vier bestuurders, eenmansfracties CDA en Volt slaagden er tijdens de onderhandelingen in af te dwingen beiden met een eigen wethouder in het college plaats te mogen nemen. Zij kunnen rekenen op de steun van 23 raadsleden, een nipte meerderheid van één zetel.
Een van de in het oog springende punten is de plek van de auto in de stad. De nieuwe coalitie streeft naar een „autoluwere en groenere binnenstad” en wil vijf straten in de binnenstad autovrij maken, waaronder in elk geval de Meent, de Witte de Withstraat en de Aert van Nesstraat, waar op zomeravonden veel overlast is van auto’s.
De partijen zijn voornemens in de hele stad betaald parkeren in te voeren en de parkeertarieven te verhogen. Ook op feestdagen is parkeren in Rotterdam straks niet langer gratis.
De plannen zijn een breuk met decennialang naoorlogs beleid, waarbij de auto ruim baan kreeg in Rotterdam. De lijn richting een autoluwere binnenstad werd onder het vorige college al voorzichtig ingezet met onder meer de metamorfose van het Hofplein, dat moet transformeren in een groen stadsplein.
De partijen begonnen de coalitievorming na de verkiezingen in een andere samenstelling, met in plaats van CDA en Volt de fractie van Denk. Op een vrijdag in mei trok de VVD tot ieders verrassing de stekker uit de onderhandelingen. De partij concludeerde na ruim twee maanden onderhandelen dat ze een coalitie met zowel Pro als Denk te links vond.
VVD-fractievoorzitter Tim Versnel gaf aan onder meer te veel „identiteitspolitiek” aan de onderhandelingstafel te hebben gezien, zonder duidelijk te maken wat hij bedoelde. Het kwam hem in een debat op stevige kritiek te staan van Denk, waarna hij het woord terugnam.
Bronnen in het stadhuis zeggen tegen NRC dat de gesprekken stukliepen op een optelsom van redenen. Met name de financiële paragraaf lag moeilijk bij de VVD. Pro wilde kosten dekken met lastenverzwaring en keek daarvoor onder meer naar verhoging van de afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelasting (ozb). De hogere ozb wist de VVD van tafel te krijgen.
De nieuwe coalitiepartijen zeiden na de verkiezingen geen dichtgetimmerd akkoord te willen en vaker handreikingen te doen aan de oppositie. De coalitie wil grote en prangende thema’s vaker in overleg en samenwerking met betrokken organisaties aanpakken. Vrijdag kwamen negen partijen in de raad met een ‘stadsakkoord’ om dakloosheid aan te pakken.
„We gaan niet met 23 zetels de stad besturen”, zegt René Segers-Hoogendoorn (CDA), „maar met de hele raad. Deze stad moet niet vier jaar dan weer links optrekken en dan weer rechts. Deze stad verdient bestuur en focus op de lange termijn.”
Een week na de presentatie van het coalitieakkoord zullen de wethouders worden gepresenteerd: vijf mannen en vijf vrouwen. Postma vindt het mooi dat hij een coalitie presenteert die voor de helft uit vrouwen bestaat. Hij beaamt de kritiek van afgelopen week dat er weinig mensen van kleur in de coalitie zitten. „Dat had ik liever anders gezien.”
Nog voor de coalitie van start is, dient het eerste probleem zich aan. Via het AD lekte uit dat de ombudsman de gemeenteraad een brief stuurde over een toxische en onveilige werksfeer op de afdeling Toezicht en Handhaving waarvan een van de beoogde wethouders, Miriam Harika, sinds vierenhalf jaar directeur is.
„Het is zeer onverstandig om haar tot wethouder te benoemen”, zegt ombudsman Marianne van den Anker desgevraagd. „Ik heb geadviseerd: doe het niet.”