Gaat Nederland na zeven jaar stilstand van het stikstofslot? Het kabinet hoopt van wel. Landbouwminister Jaimi van Essen legde vrijdag een stevig pakket neer. De vraag is of alles overeind blijft staan, want de maatregelen zijn hard aangekomen bij de boeren.
"Ik verzwijg niet dat we heel wat vragen van boeren", zei Van Essen vrijdagmiddag. Het kabinet kwam met twee pijnlijke maatregelen: een landelijke koeiennorm en zones rondom de meest kwetsbare natuurgebieden.
Voor duizenden boeren betekent dit dat ze hun bedrijfsmodel moeten aanpassen, verplaatsen of stoppen. De plannen maakten woede los bij boeren. Agractie roept boeren alweer op de omgekeerde vlaggen terug in het land te plaatsen. Volgens de actieclub wordt het "vrijwel onmogelijk voor boeren om te blijven boeren".
LTO Nederland spreekt van "onbegrijpelijke keuzes en disproportionele maatregelen". De Land- en Tuinbouworganisatie wil dat een aantal voorstellen wordt ingetrokken en aangepast.
LTO hekelt bijvoorbeeld de generieke koeiennorm. Boeren mogen straks in het hele land maar 2,6 koeien per hectare houden, terwijl gerichter beleid in gebieden met een slechte waterkwaliteit volgens de organisatie beter is. Ook wil de organisatie smallere zones, van maximaal 250 meter. Op de kaart hieronder zie je de plannen voor zonering van het kabinet.
Ook de jonge boeren van het NAJK, waar het kabinet juist oog voor wil hebben, hebben al gezegd dat het de plannen wil verbeteren omdat het toekomstperspectief ontbreekt. Jonge boeren moeten "daadwerkelijk de ruimte krijgen om te blijven ondernemen, investeren en het bedrijf over te nemen", aldus de club.
Op deze reacties had het kabinet waarschijnlijk niet gehoopt. Van Essen heeft juist LTO en NAJK de afgelopen maanden nauw betrokken bij de totstandkoming van het pakket.
Dat er nog gesleuteld gaat worden aan de plannen was niet de inzet van het kabinet. Keer op keer viel achter de schermen te horen dat het om een "totaalpakket" gaat. Ook Van Essen benadrukte vrijdag opnieuw dat het alleen als geheel werkt. "Wat je er aan de ene kant uithaalt, moet je aan de andere kant opplussen", zei de minister.
Met een minderheid in zowel de Tweede als Eerste Kamer was het sowieso wensdenken, want steun van de oppositie is nooit gratis. Verschillende Kamerleden reageerden al kritisch.
De ChristenUnie, een partij waar het kabinet naar kijkt, wil bijvoorbeeld smallere stikstofzones. JA21 vindt het "buitengewoon teleurstellend" dat het kabinet niet per direct een rekenkundige ondergrens invoert. Met deze maatregel hebben projecten die weinig stikstof uitstoten geen vergunning meer nodig. Het kabinet is ook voorstander, maar wil eerst de minder leuke maatregelen invoeren.
Om te voorkomen dat volgende kabinetten de plannen weer in de prullenbak kieperen, kijkt het kabinet zowel naar links als rechts. Een breedgedragen pakket is dus de wens.
Een ding is duidelijk: om PRO kan het kabinet niet heen. Een alternatief in de Eerste Kamer is er niet, want op de BBB hoeft men natuurlijk niet te rekenen. De linkse fusiepartij hield zich vrijdag nog op de vlakte, maar achter de schermen hoorde je deze week bereidwilligheid, mits de plannen de natuur echt helpen.
Of dat het geval is weten we nog niet. Van Essen is er zelf wel van overtuigd, maar het zou ook gek zijn als de minister geen vertrouwen zou uitstralen op de dag van de presentatie.
Toch valt de stelligheid op, want voorgaande kabinetten zwichtten onder druk van boerenprotesten. De vraag is of dit kabinet de rug wel recht houdt.
Bovendien struikelde de politiek al vaak over de juridische kant van het beleid. Nederland zit niet zomaar op slot, het is een heel stevig slot. Alle stikstofruimte die vrijkomt moet gebruikt worden voor natuurherstel. Het is vrijwel onmogelijk hier onderuit te komen.
Het pakket moet ook goed geborgd zijn. Dat betekent dat de maatregelen die de stikstofuitstoot verminderen wettelijk worden vastgelegd. Het moet daardoor voor een rechter duidelijk zijn dat deze afspraken ook het gewenste resultaat opleveren.
Na de zomer zal uit de doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) moeten blijken of het kabinet de stikstofdoelen van 2035 kan halen. Hoewel dat bij positief bericht hoop kan bieden, blijft het een papieren werkelijkheid.
Uiteindelijk draait het om de rechter. De hamvraag is of dit beleid daar standhoudt, zodat de vergunningverlening weer op gang kan komen. Als dit het geval is, zou Nederland in 2027 stukje voor stukje van het slot af kunnen.
Source: Nu.nl algemeen