Lezersbrieven U schreef ons over een diverse samenleving, conservativisme, het charisma van verkeersregelaar Magic Mike en SpaceX.
In het artikel WK van migranten: kwart van de voetballers speelt niet voor geboorteland uit NRC (16/6) wordt mooi uiteengezet hoe de multi-etnische samenleving zichtbaar is binnen de nationale teams van landen als Frankrijk of Nederland: „Het weerspiegelt de moderne geschiedenis van landen die gekoloniseerd werden en weer bevrijd, van migrantengemeenschappen die opbloeiden in verre landen, van gedwongen verplaatsingen door oorlogen en armoede, en toeval.”
Dezelfde weerspiegeling zie ik terug als geschiedenisdocent in mijn derde klassen bij misschien wel het belangrijkste project dat wij ze als sectie geschiedenis laten uitvoeren: het familiewerkstuk. De grootouder vertelt en de antwoorden blijken verrassend. Langzaam daagt het besef dat opa of oma ook jong zijn geweest.
Bij het nakijken van de werkstukken reis ik de wereld rond. Een leerling vertelt over opa die heeft gevochten in het Indiase leger, in 1961 tegen de Portugezen en in 1965 tegen Pakistan. Een ander blijkt af te stammen van een Chinese krijgsheer wiens familie naar Taiwan vluchtte na Mao’s machtsovername, maar zelf weigerde te vertrekken en dat met de dood moest bekopen.
Ik lees over een opa die zich de honger van de Hongerwinter nog goed voor de geest kan halen, ook al was hij pas vier. Een ander vertelt over het familietrauma dat zijn Indonesisch-Nederlandse familie van oma’s kant opliep toen ze gedwongen terug moesten verhuizen vanuit Nederlands-Indië. Een Zuid-Afrikaanse moeder vertelt hoe ingewikkeld de periode voor en na de afschaffing van de apartheid was voor de Afrikaners. Deze open wond is de reden dat de leerling niet haar grootouders interviewde, maar haar moeder.
Een Curaçaose oma beschrijft de antiracistische rellen op 30 mei 1969 op Curaçao: „Ze probeerden met de familie rustig te blijven door binnen spelletjes te doen.” Een leerling beschrijft trots hoe de migratie van zijn Maleisische moeder naar Nederland ondanks alle overwonnen hindernissen, „de moeite waard bleek”.
Ik krijg het verhaal van een Joodse opa die de onderduik overleefde als baby en het verhaal van een christelijke Turkse oma die het gure politieke klimaat in Turkije in de jaren zeventig ontvluchtte. Zonder uitzondering zeggen de leerlingen na afloop dat dit project veel voor ze betekend heeft. Ze hebben nieuwe verhalen over hun familie ontdekt en de band met hun opa of oma is beter geworden.
Wat het mij leert is hoe absurd etniciteitsclaims zijn in de context van een middelgrote kosmopolitische stad in een modern land. Het Nederland van nu is divers en dat staat ons goed. Mensen van allerlei pluimage zijn hier allang geworteld en dat zal zo blijven.
Ruben van der Ven Amsterdam
In de recente column(s) (18/6) van Rosanne Hertzberger lijkt zich een beweging af te tekenen die doet denken aan wat Nietzsche een Umkehrung aller Werte noemde: een omkering van eerder verdedigde waarden. Waar zij voorheen vrijheid, verantwoordelijkheid en rationele analyse centraal stelde, zoekt zij nu richting in moreel‑conservatieve tradities en religieuze kaders.
Deze verschuiving is niet alleen intellectueel, maar ook existentieel. Door maatschappelijke problemen te herleiden tot een tekort aan morele traditie, verschuift de aandacht van structurele analyse naar gehoorzaamheid aan een orde buiten onszelf. Daarmee wordt de mens minder aangesproken als vrij en handelend wezen.
Het is een opmerkelijke wending voor iemand die lang pleitte voor kritisch denken. Juist vrijheid en verantwoordelijkheid blijven noodzakelijk om de complexiteit van onze tijd te begrijpen en de problemen op te kunnen lossen.
Harm Spoor Rijswijk
Christiaan Weijts huldigt hem inNRC van zaterdag (19/6). Magic Mike, de man bij de slagboom. Maar beseft hij wel hoe ongelooflijk magic Mike echt is? Ik leg uit.
Ik ontdekte hem voor het eerst bij de VU in Amsterdam en schreef op 11 november 2023 een ingezonden brief over hem naar Het Parool. Toen die krant mijn stukje op haar website plaatste onder de titel: „Ik heb het aardigste gezicht van Amsterdam ontdekt” leverde dat meer dan tweehonderd reacties op waarvan niet één negatief (kom daar maar eens om op het World Wide Web!). Tal van Amsterdamse lezers bleken hem te kennen, werden net zo vrolijk van hem als ik of genoten simpelweg van de gedachte aan zo iemand. Leuk, maar Mike ging weg helaas. Naar Den Haag, met zijn werkgever mee.
Een aantal maanden later, ik ben Mike al bijna weer vergeten. Mijn vrouw is actief voor de Partij van de Dieren en volgt het blog van Inez Kostic, Tweede Kamerlid van die partij. En wie schetst mijn verbazing: Inez beschrijft daar hoe ze elke ochtend op weg naar het parlement een hart onder de riem gestoken krijgt door die aardige man bij de bouwplaats die haar met een brede lach een fijne dag toewenst als ze voorbijfietst! En ik denk: „Nee, dat zal toch niet, alweer!?”
Ja dus. Voor de tweede keer heeft Mike met zijn vriendelijke, positieve gedrag de aandacht weten te trekken op een manier waar Christiaan Weijts terecht een beetje jaloers op is. Maar verbijsterender nog: Mike flikt het nu dus voor de derde keer! En elke keer staat geheel op zichzelf, het zijn puur zijn uitstraling en gedrag die mensen zo’n positieve kick geven dat hij zichzelf er steeds opnieuw mee in beeld brengt.
Dit is niet zomaar magic, dit is een hattrick!
Jan Ottenhof Amsterdam
Niet verrassend dat voormalig NSC-Kamerlid Rosanne Hertzberger een lans breekt voor het conservatisme (18/6). Wel verbaasde het mij hoe ze ertoe kwam. Ze begint met het terechte besef van de leegte van de scroll-verslaving. Even later meent ze dat we in „de conservatieve hoek moeten zijn voor wijsheid”. Sorry?
Conservatisme is doorgaans verkapt eigenbelang. De behoudendheid is immers niet principieel, want tegen bijvoorbeeld medische en technologische vernieuwingen hebben conservatieven gewoonlijk geen bezwaar, terwijl ze bepaalde tradities graag zouden afschaffen, zoals het bestaan van vakbonden. Het is opportunisme: angst voor verslechtering van hun maatschappelijke positie. Conservatief zijn zij die baat hebben bij de huidige politiek-economische orde én accepteren dat anderen dat niet, of minder, hebben.
Wat Hertzberger bewondert is autonomie, een morele ruggengraat. Is dat al wijsheid? Laat Hertzberger deze zomer maar gaan ontdekken of men in „die hoek” al zover is. We horen het wel.
Maurits in ’t Veld Almen
In het artikel In de machtsstrijd om satellieten loopt Elon Musk lichtjaren voor op Europa dat verscheen in NRC (12/6) werd terecht de Europese afhankelijkheid van het Starlink-netwerk van SpaceX belicht. Verder in het artikel wordt echter opgemerkt dat Europa afhankelijk is van de Falcon 9 raket van datzelfde SpaceX.
De suggestie wordt hier gewekt dat Europa zelf niks kan en Sateliot moet duimen voor de kleine Spaanse start-up PLD. Dit onderschat wat Europa nu al kan. Sinds het begin van dit jaar heeft het Europese Arianespace maar liefst honderd internetsatellieten gelanceerd op drie verschillende Ariane 6 raketten – een lanceervoertuig dat niet onder doet voor de Falcon 9. Het probleem is dat Ariane 6 de komende jaren is volgeboekt, en de internetsatellieten die Europa lanceert zijn niet van het Spaanse Sateliot, maar van Jeff Bezos’ Amazon Leo.
Europese beleidsmakers hebben zich, ondanks kritiek uit industrie en vakbonden, vastgeklampt aan een maximum van tien lanceringen per jaar, gebaseerd op een verouderd idee van een handvol grote, communicatiesatellieten per jaar. SpaceX lanceerde de Falcon 9 vorig jaar 165 keer. Europa kan onafhankelijk worden van SpaceX, maar dan moet ze dat wel willen.
Marijn Moleman Groningen
Het ‘Masterplan Basisvaardigheden’ van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap blijft gehandhaafd (17/6). Staatssecretaris Judith Tielen wil meer nadruk leggen op taal. Lijkt mij prima! Tip voor de staatssecretaris: schrap wel het holle Engelse begrip Masterplan. Basisvaardigheden Onderwijs volstaat.
Jos Groenenboom Maassluis
In Nederland heerst brede verontwaardiging over de beslissingen van de Amerikaanse immigratiedienst om sommige voetballers en officials niet toe te laten tot de Verenigde Staten (10/6). Ook premier Rob Jetten en minister Mirjam Sterk spraken uit dat dit niet mag gebeuren bij een dergelijk kampioenschap.
Ik ben de afgelopen 25 jaar nauw betrokken geweest bij vele officiele Europese en wereldkampioenschappen van andere sporten in Nederland. Steeds waren er problemen met de toelating van topsporters uit landen als Marokko en India. Fijn om te lezen dat het Nederlandse kabinetsstandpunt nu blijkbaar is dat dergelijke sporters geen visa of toegang meer kan worden geweigerd. Ik ben benieuwd.
Jan Fransoo ’s-Hertogenbosch
Thom de Graaf wil af van de gewoonte dat er na de val van een kabinet automatische nieuwe verkiezingen komen (14/6). Dat mag hij natuurlijk vinden, want er staat nergens in de Grondwet dat nieuwe verkiezingen verplicht zijn na een kabinetsval. Toch vind ik de timing opvallend.
De Graaf is scheidend vicepresident van de Raad van State, maar is ook een prominent D66-politicus en partijleider geweest van D66. Juist daarom wordt van hem een grote mate van politieke neutraliteit verwacht.
Op het moment dat een kabinet na enkele maanden al onder druk staat en D66 in de peilingen flink lager staat dan bij de laatste verkiezingen, roept zo’n uitspraak bij mij vragen op. Niet omdat het voorstel onjuist is, maar omdat de schijn ontstaat dat actuele politieke omstandigheden meespelen.
Ik beweer niet dat De Graaf zich laat leiden door partijbelang, maar ik vind wel dat iemand in zijn functie zich bewust moet zijn van hoe dergelijke uitspraken overkomen. Onafhankelijkheid gaat immers niet alleen over wat je doet, maar ook over de indruk die je wekt.
Ilona Dekker Nieuwegein