De hittegolf houdt aan en daarmee ontstaat ook de vraag hoeveel dodelijke slachtoffers de warmte met zich meebrengt. Hitte eist alleen al in Europa jaarlijks tienduizenden levens. Toch is de dodelijkste vorm van extreem weer waarschijnlijk ook de meest onderschatte.
Het is code rood in Nederland en dat betekent dat iedereen voorzichtig moet doen vanwege de verzengende warmte. In Europa, het snelst opwarmende continent, vallen relatief veel dodelijke slachtoffers van hitte. Hittestress, wanneer het lichaam de temperatuur niet meer kan reguleren, is de belangrijkste oorzaak.
Dat heeft volgens experts vooral te maken met het gebrek aan ervaring met extreme hitte. Beleid, infrastructuur en voorzieningen zijn er niet op ingericht en nog maar weinig mensen hebben een airco. Daar komt bij dat de bevolking vergrijst, terwijl verreweg de meeste slachtoffers ouderen zijn.
Toch blijft vaak onduidelijk hoeveel mensen daadwerkelijk overlijden door hitte. Nederland zit nu nog midden in deze 'superhittegolf' en officiële sterftecijfers ontbreken nog. Maar wanneer die cijfers wél komen, vallen ze vermoedelijk lager uit dan de realiteit.
Daarom wordt hitte ook wel een 'silent killer' genoemd. Als iemand overlijdt aan de gevolgen van hitte, wordt meestal de directe medische doodsoorzaak, zoals een hartaanval of beroerte, geregistreerd. Dat vertelt Jochem Klompmaker van het RIVM, expert op het gebied van hitte en gezondheid. Daardoor blijft de impact van hitte waarschijnlijk onderbelicht.
Het RIVM schat op basis van statistische modellen dat in Nederland gemiddeld ongeveer achthonderd mensen per jaar overlijden door hitte. "We zien veel meer sterfte op warme dagen", zegt Klompmaker. Hij wijst op 26 juli 2019, de dag met de meeste sterfgevallen.
De temperatuur tikte toen de 40 graden aan, wat uitzonderlijk is in Nederland. Die dag overleden 550 mensen in Nederland: een flinke stijging vergeleken met normaal (350 tot 400 op een zomerdag). In een week tijd overleden vierhonderd mensen meer dan normaal. "Dan wordt het moeilijk om de hitte niet als oorzaak te zien", zegt Klompmaker.
Door klimaatverandering wordt het warmer, waardoor het aantal hittedoden naar verwachting zal toenemen. Dat laat de kaart hieronder zien.
Dat hitte niet altijd officieel wordt geregistreerd als onderliggende doodsoorzaak, verklaart mede waarom de cijfers in wetenschappelijke studies en rapporten rond oversterfte uiteenlopen. Zo telt Wereldgezondheidsorganisatie WHO jaarlijks 175.000 hittedoden in Europa, terwijl een grote studie in Nature uitkwam op ruim 47.000 dodelijke slachtoffers.
Onderzoekers van het Imperial College Londen schatten het aantal hittedoden tijdens een Europese hittegolf in 2025 op 2.300. Dat gold voor twaalf grote steden in een week tijd.
In Spanje is al een voorlopige analyse gedaan van de slachtoffers van deze hittegolf. Het Spaanse ministerie van Gezondheid schat dat tussen zondag en woensdag 212 mensen overleden door de hitte. Bijna alle slachtoffers waren ouder dan 65 jaar.
De exacte aantallen zullen altijd onzeker blijven, ook omdat het gaat om verschillende rekenmodellen, data en de vraag welke landen zijn onderzocht, legt Klompmaker uit. Maar volgens hem zou het ook niet om exacte getallen moeten gaan. "Alle studies laten zien: bij hitte is er een verhoogd risico op sterfte. Die boodschap is het belangrijkst."
Het goede nieuws is dat de kans op overlijden door hitte in Nederland flink is gedaald sinds de invoering van het Nationaal Hitteplan in 2010. Dat komt waarschijnlijk door een grotere bewustwording in de samenleving, maar ook ontwikkelingen in de zorg en de kleine opkomst van airco's.
Dat neemt niet weg dat de risico's blijven en toenemen door de opwarming van de aarde. Zeker aan het begin van de zomer, omdat veel mensen (nog) niet gewend zijn aan de temperaturen. Klompmaker: "Let op elkaar, drink genoeg en zorg goed voor kwetsbare mensen."
Source: Nu.nl algemeen