Diplomatie Het officieel verbreken van de diplomatieke relaties door Burkina Faso is een voorlopig sluitstuk van de al jaren verslechterende verhouding met Frankrijk. Kantelpunt was de militaire machtsovername van Ibrahim Traoré in 2022.
Burkinezen bij een anti-Frans protest in de hoofdstad Ouagadougou in 2023.
Burkina Faso heeft de diplomatieke banden met zijn voormalige kolonisator Frankrijk verbroken. Dat heeft de militaire regering van het West-Afrikaanse land vrijdag via een verklaring op de nationale televisie bekend gemaakt, zo melden internationale persbureaus. De betrekkingen tussen beide landen waren al ernstig verslechterd sinds Ibrahim Traoré in 2022 via een staatsgreep de macht in Ouagadougou had overgenomen.
Traorés junta beschuldigt Frankrijk van „openlijke neokoloniale ambities en actieve steun aan subversieve netwerken en terroristen”, zonder in detail te treden. In iets diplomatiekere woorden heet het dat Frankrijk niet voldoet „aan het beginsel van niet-inmenging in binnenlandse aangelegenheden en nationale soevereiniteit”, aldus minister van Communicatie Pingdwendé Gilbert Ouedraogo in een verklaring. Wat de bredere gevolgen zijn van het verbreken van de diplomatieke betrekkingen, is nog onduidelijk.
Frankrijk wijst de beschuldigingen af en zegt zich te beraden op tegenmaatregelen. Een woordvoerder van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken laat aan persbureau AFP weten dat Frankrijk het „vijandige en ongegronde besluit” betreurt. Het ministerie spreekt van een maatregel die illustratief is voor de „zorgwekkende koerswijziging van de Burkinese autoriteiten”.
Tot aan de staatsgreep van september 2022 was Frankrijk de belangrijkste ‘veiligheidspartner’ van Burkina Faso. In het land vindt een bloedige strijd plaats tussen het regeringsleger en jihadistische groeperingen. Franse militairen die het regeringsleger ondersteunden werden naar huis gestuurd, evenals Franse diplomaten. Het leger en VDF-burgermilities die zij aan zij tegen de jihadisten vechten, worden nu bijgestaan door Rusland, waarmee Burkina Faso steeds nauwere betrekkingen onderhoudt.
Het verbreken van de diplomatieke betrekkingen hing al langer in de lucht en vindt plaats in een context van wijdverbreide repressie. De 38-jarige legerkapitein Traoré regeert Burkina Faso met harde hand. Critici van zijn beleid worden bedreigd, opgepakt of naar het front gestuurd. In januari van dit jaar werden alle politieke partijen verboden en in april kregen meer dan honderd organisaties die zich met mensenrechtenwerk bezighielden te horen dat zij niet langer in het land mochten werken.
Op het Afrikaanse continent oefent Traoré grote aantrekkingskracht uit. Hij profileert zich als een ‘verlosser’ van het Afrikaanse continent, dat zwicht onder een neokoloniaal juk. Hij spreekt veelvuldig over „dekolonisatie”. Die boodschap slaat aan, met name onder jongeren die filmpjes van ‘IB’, altijd gekleed in zijn legeruniform en rode baret, grif delen via apps als Tiktok en YouTube.
Traoré wordt vergeleken met een Burkinese held uit de jaren tachtig: legerkapitein Thomas Sankara die een socialistische revolutie ontketende in het toenmalige Opper Volta voor hij in 1987 werd vermoord. Ook Sankara was een zelfverklaarde anti-imperialist die opriep tot een nieuwe wereldorde. „De jongeren die Traoré steunen, willen hun eigen Sankara”, zei docent mediastudies Lassane Ouedraogo eerder in NRC. „Ze zoeken een reddingsboei en vinden die in hem.”