Reizen per trein is ontspannen en klimaatvriendelijk. Daarom tipt de Volkskrant Reisgids elke maand een treinavontuur in Europa. Ditmaal: dwars door het Zuid-Limburgse Heuvelland per stoomtrein en railbus.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van het boek 'Tussen de rails' over de 35 mooiste treinreizen van Europa.
‘Kijk nou joh, het lijkt de Efteling wel!’ Een groepje vrouwen met korte kapsels op elektrische fietsen houdt halt voor het spoorviaduct van Eys in het diepe zuiden van Limburg, als tegen elven de eerste trein van deze zomerzondag arriveert. Het heeft inderdaad veel weg van een tafereel uit het Sprookjesbos: de Bonne, een 83 jaar oude stoomlocomotief die ooit dienstdeed bij de Hoogovens, trekt huffend en puffend een stam van vijf Belgische K1-rijtuigen uit de jaren dertig. Tijdens de korte stop bij het pittoreske stationnetje Eys-Wittem bewonderen de passagiers het uitzicht op het glooiende landschap in ‘het Toscane van Nederland’.
‘Kijk nou, die waspoederton, daar zat bij ons de Lego in!’ Een halte verderop haalt Irmgard (62) uit Bosschenhoofd herinneringen op. De houten loods van een voormalige fruitveiling naast station Wijlre-Gulpen is tot de nok toe volgestouwd met duizenden objecten uit alle decennia van de vorige eeuw, van poppen en pijpen tot transistorradio’s en draaischijftelefoons. ‘Die oranje keukenrolhouder met die bloemetjes hadden we ook, die rasp, de snijbonenmolen, de uienhakker. Zoveel dingen herken ik van vroeger, bij oma, thuis, bij vriendinnen. Mijn moeder is 97, het is een beetje haar woonkamer waar ik nu in sta. Een feest der herkenning.’
Een ritje op de spoorlijn van Maastricht naar Aken is een tijdreis, ook voor mijzelf. Omstreeks 1985, ik was een jaar of 14, ging ik met mijn neefje op Tienertoer. Toentertijd reisden tieners van 12 tot 18 met die spoorpas in de zomer vier dagen voor 40 gulden onbeperkt door heel Nederland. Daarbij was het de sport – tegenwoordig heet dat een challenge – om zo ver mogelijk te reizen: van Groningen naar Vlissingen, van Den Helder naar Maastricht. En nog verder: via Valkenburg naar Aken – deed het Limburgse Heuvelland al exotisch aan, nu waren we pas écht in het buitenland!
Destijds reed de NS nog op deze spoorlijn, om het uur, met Blauwe Engelen, al waren die toen al overgespoten in de nieuwe huiskleur geel. De raampjes konden open, de Zuid-Limburgse zomer was zwoel en we maakten vrienden met de andere Tienertoerders op de lijn. Anno nu rijden stoptreinen van Arriva van Maastricht naar Valkenburg en Schin op Geul, maar de spoorlijn via Wijlre, Eys en Simpelveld naar Aken werd gesloten in 1992. Sinds 1995 rijdt hier de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM), op woensdag en in het weekend, per stoomtrein of per railbus van Schin op Geul naar Simpelveld en vice versa.
Simpelveld is het hoofdkwartier van de ZLSM, met een stationsgebouw uit 1853, een rangeerterrein met depot en werkplaats, een piepklein museum in het kantoor van de stationschef en een populaire stationsrestauratie. Seinen, wissels, vertrektijdborden en overwegslagbomen worden hier nog met de hand bediend. Aan het loket zijn kartonnen kaartjes te koop, die aan boord worden geperforeerd met een ouderwetse kniptang. Het personeel van de ZLSM draagt vintage NS-uniformen. De uniformjas met een dubbele rij koperen knopen wordt de eerste helft van de maand rechts en de tweede helft van de maand links dichtgeknoopt – opdat alles gelijkmatig slijt.
In Simpelveld biedt de stoomtrein aansluiting op een West-Duitse railbus uit de jaren vijftig. Die donkerrode blokkendozen reden vroeger ook op de lijn Maastricht-Aken en de ZLSM heeft er drie van. Na halte Bocholtz en bij de grens boemelt de trein door een linie van drakentanden, grote betonnen punten die geallieerde tanks moesten tegenhouden – een restant van de Westwall uit de Tweede Wereldoorlog. Na de grens is het laatste deel van de spoorlijn tot Aken buiten bedrijf en deels opgebroken; de trein houdt nu halt in Vetschau, een gehucht van honderd huizen. ‘Vetschau,’ roept de conducteur enthousiast, ‘Vetschau Hauptbahnhof!’
De ZLSM is tegenwoordig beter bekend onder de merknaam ‘Miljoenenlijn’, naar de spoorlijn waar ze overheen rijdt. Maar daar gaat iets mis. De Miljoenenlijn heet zo omdat de aanleg door het heuvelachtige landschap 12,5 miljoen gulden kostte – een miljoen per kilometer. Maar dat was niet de spoorlijn Maastricht-Aken, waar de eerdere ritjes per stoomtrein en railbus overheen voerden. De daadwerkelijke Miljoenenlijn loopt van Simpelveld via Kerkrade naar Landgraaf. Op het laatste deel rijden stoptreinen van Arriva, terwijl het deel tot Kerkrade nu ook een museumspoorlijn is, bereden door de ZLSM. De rit per railbus over de echte Miljoenenlijn duurt amper 20 minuten.
Het interesseert de meeste passagiers geen zier; die beleven gewoon een leuk dagje op de ‘Miljoenenlijn’. Met een dagkaart kunnen ze een dag lang onbeperkt reizen met alle treinen van de ZLSM over de twee mooiste spoorlijnen van Nederland. Uitstappen kan bij acht stations en haltes, met elk hun eigen attracties, zoals musea, het voornoemde Verzamelhuis, de Brand-bierbrouwerij of kastelen langs de Geul. Maar de meeste passagiers reizen gewoon heen en weer, van Schin op Geul via Simpelveld naar Vetschau en Kerkrade en weer terug. Want tja, zo’n dagkaart, daar wil je het maximale uithalen – dat is niet veranderd sinds de Tienertoertijd.
Heenreis
Reis met NS naar Maastricht en dan per Arriva-stoptrein naar Schin op Geul. Een dagticket van de ZLSM is ook geldig in de Arriva-trein tussen Valkenburg en Schin op Geul. Reisplanner: ns.nl
Museumtrein
De ZLSM rijdt van mei tot oktober op woensdag en zondag, in juli en augustus ook op zaterdag. Met een dagticket van € 21,50 (online) of € 24 (loket) reis je de hele dag met alle treinen van de ZLSM; miljoenenlijn.nl
Attracties
Verzamelhuis in Wijlre: maart-november, dinsdag, woensdag en zondag 10.00-16.30 uur, entree € 7,50, kunstenverzamelhuis.nl
Overnachting
In Schin op Geul staat driesterrenhotel Salden op 5 minuten lopen van het treinstation. Tweepersoonskamer € 125 inclusief ontbijt; hotelsalden.nl
Eten
Brasserie Eyserhof, op 5 minuten lopen van station Eys-Wittem, is een aanrader voor lunch of diner; eyserhof.nl. In de stationsrestauratie van Simpelveld is Brasserie Perron 4 op rijdagen geopend tot 18.00 uur; brasserieperron4.nl.
Meer informatie
VVV Zuid-Limburg, visitzuidlimburg.nl
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant