Caribisch Nederland Bijna twee decennia lang leidde Jonathan Johnson de kleine eilandgemeenschap van Saba, waarin je vriend en vijand niet kan ontlopen. Hoe hield hij het zo lang vol? „Als ik boze burgers tegenkwam, deed ik normaal tegen ze. Mensen hebben nu eenmaal emoties.”
Jonathan Johnson, gezaghebber van het Nederlandse eiland Saba, brengt zijn stem uit voor de eilandraadsverkiezingen.
Hij is nog maar 49 jaar en een van de langstzittende burgemeesters van Nederland. Althans, tot 30 juni. Dan stopt Jonathan Johnson als gezaghebber van Saba, met 2.100 inwoners het kleinste eiland van Caribisch Nederland.
Van de Cariben tot Den Haag is Johnson de afgelopen maanden geprezen om zijn bestuurlijke professionaliteit en zijn loyaliteit naar de Sabanen.
Precies een jaar geleden kondigde hij aan, nadat zijn mandaat al twee keer was verlengd, iets anders te willen gaan doen. Na zijn afscheidsfeest op 13 juni begint het naderende afscheid bij hem te landen, vertelt hij telefonisch . „Ik moet straks een beetje af gaan kicken.”
Johnson spreekt vlot Nederlands met een Engelse tongval, de voertaal op Saba. Hij stamt af van Schotse migranten die twee eeuwen terug naar de Cariben kwamen, en groeide op in een sociaal betrokken, katholiek gezin. Zijn vader was ambtenaar.
Johnson studeerde Education and Teaching in Florida en werd na zijn terugkeer op Saba onderwijzer en schoolhoofd. In 2006 solliciteerde hij als 30-jarige voor de functie van island governor. „De zittende gouverneur zei toen: je bent nog een beetje jong. En je moet beter Nederlands leren. Dus ik ging boeken lezen en elke avond De Wereld Draait Door kijken.”
Na een jaar als waarnemer werd hij in 2008 formeel tot gezaghebber benoemd. Saba behoorde toen nog tot de Nederlandse Antillen, die in 2010 werden opgeheven.
Koning Willem-Alexander en koningin Maxima vieren in de tuin van gezaghebber Jonathan Johnson Saba Day, de nationale feestdag van het eiland.
Minister-president Rob Jetten wordt ontvangen door gezaghebber Jonathan Johnson (R) op Saba.
Premier Mark Rutte, de gezaghebber van Saba Jonathan Johnson en Hans Biesheuvel (voorzitter van MKB Nederland) maken een wandeling op Saba.
„Daar is geen twijfel over. Er waren kinderziektes en iedereen moest wennen – op de eilanden én in Den Haag – maar bijvoorbeeld de zorg en de stroomvoorziening zijn stukken beter geworden. Wel moesten wij als gemeente het vertrouwen van de ministeries winnen.”
„Het is complex. In Den Haag bestaat een verkokerd systeem: voor de eilanden werkt men niet met elkaar, maar naast elkaar. Iedereen heeft een mening over hoe het hier moet. Maar er is een verschil tussen research en realiteit. Onze strategie was steeds: geduldig blijven. Laat ze maar praten, want wanneer ze hier komen, ontdekken ze wel hoe anders het is.”
„Onze jaarrekeningen zijn al tien jaar achtereen goedgekeurd door het College financieel toezicht voor de BES (Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Sommigen beweren dan: ‘ja, dat komt omdat Saba kleiner is’. Maar wij vinden dat je je eigen financiële huis goed op orde moet hebben. Daarom hebben we geïnvesteerd in onze ambtenaren. Ik vind dat Den Haag meer vertrouwen mag stellen in de BES. Ons budget komt vooral uit tijdelijke potjes. Er moet meer structurele financiering komen.”
„Je moet niet aankomen met zo’n houding van: ik kom uit Nederland, dus ik weet het beter. Enige culturele sensitiviteit is belangrijk. Sommigen zeggen: ik ben afgestudeerd op de eilanden, of gespecialiseerd als consultant. Maar de inwoners hebben meer kennis van het eiland, de cultuur en de natuur.”
„Dat klopt. Ik stond in de rechtszaal tegenover een zogeheten ‘jager’, die geld verdient met geitenvlees. Hij zei: ‘Ik hoop dat God jou en je familie vervloekt voor het afschieten van de geiten’. Dat is niet leuk, maar in een kleine gemeenschap als Saba moet je met zo’n persoon blijven omgaan. Veel besluiten worden pas later zichtbaar. Veel mensen zijn positief dat er minder geiten zijn: je ziet de begroeiing weer terugkomen.”
Ook tijdens de coronapandemie kende Johnson moeilijke momenten. In 2020 hanteerde Saba een streng beleid tijdens de coronapandemie. „Bewoners die naar het eiland kwamen, moesten eerst twee weken in quarantaine.”
Dat leidde tot boze reacties op Facebook, in de woorden van Johnson de „roddelkrant” van de eilanden. Toch ging hij daar professioneel mee om. „Als ik mensen tegenkwam die kritische dingen schreven, deed ik normaal tegen ze. Mensen hebben nu eenmaal emoties.”
Uiteindelijk bleek het strenge beleid effectief, want Saba had weinig coronaslachtoffers. De vaccinatiegraad was hoog, 95 procent, en hierin speelde Johnson een voortrekkersrol. Toen Saba kon starten met het Moderna-vaccin, waren de eilanders wantrouwig. „Ze vroegen aan mij, nadat ik de eerste prik kreeg, om in de uren daarna updates te geven over mijn toestand. Dus ik sprak video’s in: ‘ik voel me goed’.” Dat wekte vertrouwen.
Koningin Beatrix en gezaghebber Johnson en de hoofdstad van Saba, The Bottom.
„De vergrijzing en de braindrain, zoals overal in de Cariben. Veel jongeren gaan naar Europa, of de VS, en blijven daar. Met alle moderne technologie is de grote uitdaging: hoe maak je wereldburgers van je mensen? Zelf kwam ik na mijn studie weer naar huis, want ik wilde iets teruggeven. En ik ben een Caribische man – er zit zout in mijn bloed.”
„Ik wil mijn opvolger, Jocelyn Levenstone, de ruimte geven om goed te landen. Hij is een geboren Sabaan, maar lange tijd van het eiland geweest. Waarschijnlijk neem ik met mijn gezin eerst een sabbatical. Ik heb geprobeerd om in mijn achttien jaren een goed fundament neer te leggen. Nu is het tijd voor een nieuw hoofdstuk.”