Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: mijn 7-jarige zegt niet meer te willen leven.
Moeder: „Ik maak me zorgen over mijn zoon (7), een vaak vrolijke, grappige, energieke, maar ook zeer gevoelige jongen. Hij heeft soms moeite om met frustratie en teleurstellingen om te gaan. Sinds acht maanden zegt hij op bepaalde momenten dingen als: ‘Ik wil niet meer leven’, ‘Het zou beter zijn als ik dood was’, ‘Ik wil mezelf doodmaken’, ‘Ik vind het leven niet meer leuk’, ‘Ik ga mijn keel doorsnijden met een mes’.
„Ik probeer dan rustig te blijven, vraag hem hoe het komt dat hij zich zo voelt, en praat met hem over verdrietige gevoelens die iedereen weleens heeft. Ook kijken we naar wat hij wél leuk vindt. Zijn vader en ik zijn een half jaar geleden uit elkaar gegaan. Wat kan meespelen is dat een vriendje van hem iemand kent die zelfmoord heeft gepleegd. En het onderwerp is blijkbaar ook op school besproken. De uitspraken raken me en maken me bezorgd. Komt dit vaker voor bij kinderen van deze leeftijd? Wanneer moet je je echt zorgen maken? Is het verstandig om hiervoor een kinderpsycholoog in te schakelen?”
Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.
Ruth Van der Hallen: „Uw rustige betrokkenheid hierin is voor uw zoon een belangrijke basis. Ja, zevenjarigen kunnen dit soort uitspraken doen zonder daarmee hetzelfde te bedoelen als volwassenen. Ze lenen dan grote woorden om heftige gevoelens uit te drukken.
„Maar het is goed dit serieus te nemen. Wat bedoelt hij precies als hij zoiets zegt? Wat gaat eraan vooraf? Wat hoopt hij dat er verandert of stopt?
„Kan uw zoon nog genieten van spelen, vriendjes en andere leuke dingen? Daar bewust naar vragen geeft informatie over hoe het in het algemeen met hem gaat. Daar samen bij stilstaan helpt hem om ook aandacht houden voor positieve ervaringen.
„Reik hem ook alternatieven aan in taal. ‘Je wilt graag dat dit stopt’, ‘Je vindt dit heel vervelend’. Door zijn emotiewoorden uit te breiden hoeft hij minder terug te grijpen op deze extreme uitspraken. Ook buitenshuis kan men daarvan schrikken.
„Maar acht maanden is lang en die concrete uitspraak over het mes verdient extra aandacht. Daarom zou ik hierover wel met een kinderpsycholoog spreken.”
Caroline Braet: „Op deze leeftijd begrijpen kinderen de onomkeerbaarheid van de dood nog niet. Soms zeggen kinderen zoiets ergs omdat ze dan onmiddellijk de aandacht krijgen en is het een uitnodiging om over zijn gevoelens te praten.
„Waarschijnlijker lijkt me hier dat uw zoon echt verdrietig is. Er zijn jonge kinderen die zo lijden dat ze de woorden van de dood gebruiken om aan te geven dat ze een oplossing zoeken.
„Uw zoon verwoordt het met de taal die hij mogelijk van zijn vriendjes of in de klas gehoord heeft. Het gebeurt helaas vaker dat dit soort thema’s op scholen met kinderen worden besproken zonder adequate aandacht voor hoe zij dit verwerken.
„Praat met de leerkracht en met de schoolbegeleidingsdienst over wat er besproken is over zelfmoord, praat ook over uw zoon. Merken zij daar ook dat hij zich niet goed voelt? Ga op onderzoek. Wat kan hij in de scheiding gezien en gehoord hebben? Geeft hij zichzelf de schuld? Woont hij in twee huizen, en hoe gaat het met vader?
„Zo’n onderzoek is ook belangrijk om problemen in de puberteit te voorkomen. Gevoeligheid voor depressie kan te maken hebben met pijn uit de kindertijd die wakker wordt gemaakt. Als uw zoon dit soort dingen langer dan twee weken elke dag zegt, is het hoe dan ook belangrijk om een kinderpsycholoog te zoeken.”
Ruth Van der Hallen is universitair hoofddocent Klinische Psychologie bij Erasmus Universiteit Rotterdam. Caroline Braet is hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Gent.
Praten over zelfdoding kan 24/7 anoniem en gratis via 0800-0113, de landelijke hulplijn van 113 Zelfmoordpreventie, of via chat op www.113.nl.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.