Restaurantserie Serie ‘The Bear’ is bedolven onder de Emmy’s, de belangrijkste Amerikaanse televisieprijzen. Wilfred Takken kan zich vinden in die lof. Coen van Zwol ziet vooral sluikreclame voor de Amerikaanse prestatiemoraal van zelfoptimalisatie.
Ayo Edebiri en Jeremy Allen White in ‘The Bear’.
Er zijn veel goede series, maar erg weinig die me zo doen lachen en huilen als The Bear. En breed glimlachen natuurlijk, omdat de mensen zo van elkaar houden.
De geliefde Disney+-serie van Christopher Storer over een familierestaurant in Chicago gaat zijn vijfde en laatste seizoen in. De problemen die het personeel het hoofd moet bieden, zijn weer groot. Geld en voorraden zijn uitgeput, het gammele gebouw zucht en kraakt onder een noodweer. Die eindeloze regen, de donderslagen, en de grommende rioolbuizen zorgen voor een apocalyptische sfeer, met een scheut slapstick.
Kortom, een nieuwe rampdag. Toch is deze rampdag anders dan de vorige. Chefkok Carmy (Jeremy Allen White) sloot het vierde seizoen af door zijn vertrek aan te kondigen. Dat was even schrikken, maar eigenlijk wel een goed idee. Het restaurant drijft op zijn genie, maar hij was altijd al te solistisch, onzakelijk en labiel om de zaak te leiden. Bovendien staat de gedroomde opvolger al vanaf het begin van de serie klaar: de jonge chefkok Sydney (Ayo Edebiri). In dit laatste seizoen zien we de overdracht. Carmy probeert zich met wisselend succes dienstbaar op te stellen. Sydney wordt overweldigd door de problemen die nu op háár bord liggen. Hoe hield je dit jarenlang vol? vraagt ze Carmy. Die antwoordt: „Luister naar de pan. Hoor je de muziek?”
The Bear is bedolven onder de Emmy’s, de belangrijkste Amerikaanse televisieprijzen, en er zijn diverse wetenschappelijke studies aan de serie gewijd. Dat zit hem onder meer in het ritme. De gaspitten suizen, de boter sist, de pannen kletteren, opgefokt staat het personeel tegen elkaar te schreeuwen. Gejaagd schiet de camera door het restaurant. De dialogen passen perfect in dat urgente ritme, korte zinnen, repetitief keukenjargon. Corner! Behind! Hands! Heard! Fuck! Fuck you! Chef! Yes chef!
Frenetiek, zeker met de zenuwachtige synthesizermuziek van Hans Zimmer erachter. Maar dan is er ineens veel ruimte voor een roerend gesprek. Of staat de camera lang stil bij een detail – het klaarmaken van een lamsrib, close-ups van de prachtige gerechten, van een borrelend putje met peuken op de binnenplaats. The Bear biedt een wonderlijke mix van tragedie, komedie, traumatherapie en wat The Guardian „competentie-porno” noemt: vol bewondering toekijken hoe de vaklui werken. Zie ook: The Pitt, Industry, Heel Holland Bakt.
Anders is dit seizoen dat de hoofdpersonages zijn gegroeid – professioneel en persoonlijk. Ze zijn rustiger, meer in balans, zich meer bewust van hun eigen trauma’s en gebreken, en van de enorme liefde die dit restaurant bij elkaar houdt. Want The Bear is, volgens neef en maître d’hôtel Richie: „een restaurant waar ik me minder alleen voel”. Zelfs de knettergekke oma (Jamie Lee Curtis) heeft haar gezicht vol tics dit keer enigszins onder controle en ontroert door haar kleinkind met stemmetjes voor te lezen uit het prentenboek Raad eens hoeveel ik van je hou.
Wat de serie uiteindelijk boven vele andere doet uitsteken is dat je zo vreselijk veel gaat houden van die groep rare, scheefgebakken karakters in een snelkookpan. Carmy vertrekt, iedereen omhelst elkaar. Alles ging weer fout, maar uiteindelijk komt alles weer goed.
Wilfred Takken
„Als deze plek sterft, heb ik een hoop tijd verspild, zegt iemand in het vijfde en laatste seizoen van restaurantserie The Bear. „Fuck this place.” Dat gevoel had ik al tijdens seizoen 2, toen dit paradepaardje van Hulu – 21 Emmy’s! – het moeras der zelfgenoegzaamheid in waadde.
Over fuck gesproken: bezorgde ouders turfden in het eerste seizoen 403 fucks, daarna 578 en 356 fucks: in de keuken van The Bear is Gordon Ramsay een misdienaar. Zo praten deze ruwe bolsters uit Chicago nu eenmaal. Hun wereld is stressvol en rumoerig, intens en gefrustreerd. Iedereen zucht onder schuld, verslaving, familietrauma, neurose en blokkade.
In seizoen 5 regent het vrijwel continu in dit tranendal, tot in de epiloog een bleek zonnetje doorbreekt. Het is eens te meer erop of eronder voor het would be-Michelinrestaurant: in één dag blijkt geldschieter ‘oom Jimmy’ bijna failliet, zijn de creditcards geblokkeerd en is de voorraad bijna op, wil gekweld ster-chef Carmy stoppen, staat de kelder blank en valt een man door het plafond.
Het gebruikelijke dus, al is er dit keer wel weer wat ruimte voor voedselporno, met close-ups van geroosterde spruitjes, lamsrack, schuim en romige sauzen. Koken deden ze nog maar weinig: vanaf seizoen 2 werd The Bear een ‘circle jerk’ voor acteurs die ruzieden op megafoon-niveau, afgewisseld met lange een-op-een biechten en inkijkjes in vreugdeloze privélevens. Acteur Jeremy Allen White met zijn bolle, net niet-huilende ogen domineerde als stuurse meester-chef Carmy. De seizoenfinale gunt hem weer zo’n monoloog van bijna acht minuten vol gestamel, introspectie en eindeloze betekenisvolle stiltes. „Mens, ga toch koken”, wil je hem toeroepen. En dan besef je ook weer waarom je zo blij bent dat het voorbij is, dat The Bear toch nog op vrij competente wijze uit zijn lijden is verlost.
Het begon best goed, daarom bleef ik kijken. Maar drama ontwikkelt zich tegelijk naar voren én achteren: terwijl we de helden in actie zien, ontdekken we hun verleden. In The Bear werden de ‘deep dives’ in de zielenroersel van chef, gérant of afwashulp zo uitputtend dat er nauwelijks nog voorwaartse beweging was.
Wat was de plot? Ster-chef Carmen ‘Carmy’ Berzatto ontfermt zich over broodjeszaak The Original Beef of Chicagoland uit schuldgevoel over de zelfmoord van zijn verslaafde broer Mikey, die hem de zaak nalaat. Na de vondst van een fortuin in blikken tomatensaus – een formidabele deus ex machina – begint Carmy toprestaurant The Bear en verheft zijn ruwe personeel via stages: botterik Richie wordt een soepele maître d’hôtel, zus Natalie gérant, sloofmoeder Tina chef de cuisine, de ondergewaardeerde Marcus patissier, de onzekere Sydney chef.
Carmy’s keuken is een schreeuwkeuken, een angstaanjagende emotionele snelkookpan. De grote verhaalboog van The Bear is dat die ongezonde sfeer na het therapeutisch overwinnen van innerlijke demonen plaatsmaakt voor warm familiegevoel. Zie de peptalk van maître d’hôtel Richie aan het eind: een verhaal over ‘streven naar absolute perfectie’ verandert halverwege in een huilerig verhaal over het restaurant als ‘familie’. En dat inspireert iedereen juist tot absolute perfectie in een hectische race tegen de klok (‘elke seconde telt!’). Waarna men afgepeigerd zucht: dit wil ik elke dag!
Het maakt The Bear tot sluikreclame voor de Amerikaanse prestatiemoraal van zelfoptimalisatie. De boodschap: bevestiging vind je alleen in werk, in succes. Relatieproblemen los je op met gepassioneerd werk, want dat geeft zelfrespect. Het personeel van The Bear geeft vrijwillig zijn vrije dagen op: dat doe je toch voor familie? Zo kweekt Hollywood de werkbijen van het kapitalisme.
Coen van Zwol