Oorlog in Oekraïne Na een langdurig beleg lijkt de grotendeels verwoeste stad Kostjantynivka ten prooi te kunnen vallen aan de Russische bezettingsmacht. Volgens Oekraïne wordt de stad weliswaar geïnfiltreerd, maar de meeste Russen vinden daarbij de dood.
Een politieman loopt op een weg tussen Kostjantynivka en Droezjkivka met antidronenetten en verwoeste voertuigen.
Al enkele maanden voert Oekraïne met drones en raketten een offensief uit tegen Russische militaire doelen, olieraffinaderijen en verkeersknooppunten. Die aanvallen lijken de Russische opmars langs het ruim duizend kilometer lange front grotendeels te hebben gestopt, maar de door Kyiv gehoopte ommekeer in de oorlog lijkt te laat te komen om Kostjantynivka te kunnen behouden. De stad in de regio Donetsk dreigt te worden opgeslokt door de Russische bezettingsmacht, al valt moeilijk in te schatten hoe lang ‘Kostja’ nog heeft.
Kostjantynivka is nog niet ingenomen, maar de Oekraïense verdedigers zagen de afgelopen weken kleine groepjes Russische infiltranten opduiken in de straten – eerst in de oostelijke buitenwijken, inmiddels ook rond het centrum. De stad is volgens de laatste oorlogskaarten van de Oekraïense analisten van DeepState grotendeels omsingeld door Russische eenheden.
Kostjantynivka lijkt daarmee hetzelfde lot te ondergaan als zoveel Oekraïense steden in deze zwaar bevochten regio: Bachmoet, Avdiivka, Tsjasiv Jar, Toretsk en Pokrovsk vielen de afgelopen jaren al ten prooi aan de Russen. Net als bij die voormalige frontsteden staat er na ontelbare Russische aanvallen met artillerie, raketten, vliegtuigbommen en drones ook in Kostjantynivka nog maar weinig overeind, zo tonen beelden uit de stad.
Kostjantynivka telde voor de Russische invasie van 2022 zo’n 67.000 inwoners en stond vooral bekend om zijn hoogwaardige glasindustrie. Nu zouden er nog een paar honderd inwoners zijn en fungeert de stad voor de Russen als toegangspoort naar de laatste Oekraïense bastions in de zwaar gefortificeerde verdedigingslinie in het oosten van het land, Kramatorsk en Slovjansk.
Tussen Kostjantynivka en Kramatorsk ligt voor de Russen nog een hindernis, het stadje Droezjkivka. Ook de nieuwe frontsteden worden al maanden aangevallen met zware Russische vliegtuigbommen. Steeds meer bewoners zijn de afgelopen weken geëvacueerd vanwege de bombardementen en de naderende bezetter.
De inwoners van de Donbas, het industriële oosten van Oekraïne dat bestaat uit de administratieve regio’s Donetsk en Loehansk, leven al jaren binnen het Russische schootsveld; hier begonnen de Russen – na de inname van de Krim – in april 2014 hun grondoorlog. Twaalf jaar later heeft Moskou zo’n 99 procent van Loehansk onder controle, en ongeveer 90 procent van de regio Donetsk.
Inname van de hele Donbas is volgens analisten op dit moment het voornaamste oorlogsdoel van de Russische president Vladimir Poetin. Het Kremlin stelt volledige Oekraïense terugtrekking uit dit industriële oosten van Oekraïne als een van de hoofdeisen voor besprekingen over een einde van de oorlog.
Poetin zei vorige week dat de inname van Kostjantynivka aanstaande is, kort nadat zijn ministerie van Defensie had gesteld dat Oekraïne zich, gezien de „snelle” Russische opmars, voorbereidt op de „naderende val” van Kostjantynivka, Droezjkivka, Kramatorsk, en daarna Slovjansk.
Verwoesting op de weg tussen Kostjantynivka en Droezjkivka.
Oekraïense commandanten schetsen een ander beeld. Volgens hen gaat het in Kostjantynivka om Russische infiltratiepogingen – die meestal slecht aflopen. Een Oekraïense militair zei afgelopen weekeinde tegen Bloomberg dat 90 procent van alle Russische infiltranten in Kostjantynivka wordt gedood. Het is niet mogelijk dergelijke claims onafhankelijk te verifiëren.
Generaal Viktor Nikoljoek, binnen de Oekraïense strijdkrachten verantwoordelijk voor de verdediging van de regio Donetsk, zei donderdag tegen omroep Soespilne dat Kostjantynivka „stand kan houden” als zijn troepen voldoende mankracht en materieel krijgen, vooral drones. Van omsingeling is volgens hem geen sprake. Nikoljoek hield het aantal Russen in de stad op „minder dan 250”.
Ook het Institute for the Study of War (ISW) denkt niet de stad op het punt staat te vallen, „ook al verslechtert de tactische situatie voor Oekraïne” wel, zo schreven oorlogsanalisten van de Amerikaanse denktank vorige week. Analist Emil Kastehelmi van de Finse denktank Black Bird denkt dat de Russische inname van de stad „vooral een kwestie van tijd” is, zei hij maandag tegen Reuters. „Hoewel Rusland achter de linies zware verliezen lijdt, zijn de Russen toch in staat hun offensieven uit te voeren, in elk geval in bepaalde sectoren.”
Net als in steden die eerder in de oorlog lange tijd standhielden, met name Pokrovsk en Bachmoet, zullen de Oekraïense strijdkrachten ook Kostjantynivka vermoedelijk willen verdedigen zolang zij de Russen zware verliezen kunnen toebrengen – totdat hun eigen positie onhoudbaar wordt. De regionale Oekraïense commandant Joeri Madyar zei vorige week tegen omroep Soespilne dat de Russen bij Kostjantynivka elke dag ruwweg 53 militairen verliezen, tegenover drie aan Oekraïense zijde.
Dat zou passen in het patroon dat de afgelopen jaren zichtbaar is geworden op basis van tal van Oekraïense getuigenverslagen; die duiden op enorme Russische verliezen aan het front, met maandelijks inmiddels 35.000 tot 40.000 dode of gewonde militairen. Die slachtoffers vallen volgens Kyiv vooral door droneaanvallen op slecht getrainde Russische soldaten die worden gedwongen te infiltreren in gebieden die vanuit te lucht worden gecontroleerd door Oekraïense drones.
De gemiddelde levensverwachting van een Russische soldaat in Oekraïne is tien dagen tot drie weken vanaf het moment dat hij zich heeft gemeld bij de kazerne, schreef de Britse historicus Peter Frankopan onlangs op basis van Russische oorlogsbloggers.
Het beleg van Kostjantynivka begon in oktober vorig jaar, na de val van het nabijgelegen stadje Toretsk. Inname van Kostjantynivka zou voor het Kremlin dit jaar een tweede militair succes betekenen, na de val van Pokrovsk in februari.
De grote vraag is of inname van Kostjantynivka strategische gevolgen zal hebben. Gezien de Oekraïense dronedominantie boven het front lijkt een snelle Russische opmars volgens analisten uitgesloten. Door die overmacht is aan het front een kill zone ontstaan van zo’n twintig kilometer waarbinnen elke beweging op de grond kan worden opgemerkt en afgestraft. Infiltreren, stelt ISW, betekent niet dat de Russen „het terrein controleren”, laat staan dat zij „een snelle operationele doorbraak” kunnen bewerkstelligen.