Docenten op de middelbare school besteden acht tot tien uur per week aan het maken en nakijken van toetsen. Is dat geen ideaal klusje voor AI? Docenten in Gouda die het probeerden, zijn enthousiast. Anderen zijn voorzichtiger.
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
‘Ik vind dit programma echt de bom!’, zegt wiskundedocent Alex van Zutphen vanachter zijn laptop. Hij toont zijn favoriete functies in Examplary.ai, een AI-platform dat op basis van door de docent ingeladen leerstof oefentoetsen maakt en nakijkt. Met één klik genereert het programma eenzelfde soort opdracht met andere cijfers, of een makkelijkere of juist moeilijkere versie van de vraag. Nog een favoriet: opdrachten geven via een chatfunctie, met persoonlijke feedback voor leerlingen.
Zijn drie klassen op middelbare school De Goudse Waarden in Gouda maken hun huiswerk in deze online omgeving, en vanaf volgend jaar ook toetsen voor een cijfer. Hij laat een matrix met voornamen, opdrachtnummers en vinkjes zien. Rechts, bij de laatste vragen, staan voornamelijk groene vinkjes. Links veel blauw, dat staat voor kleine fouten. Doorklikken laat zien: zijn 2-vmbo-leerlingen gaan vooral met het afronden de mist in.
Zo makkelijk was (oefen)toetsen maken en nakijken nog nooit, laat staan zo snel. Gemiddeld zijn docenten acht tot tien uur per week bezig met lessen voorbereiden en toetsen nakijken, zegt rector Paul van Soest. ‘Terwijl de meesten dat niet het leukste onderdeel van hun werk vinden.’
En dus stemde de scholengroep in met een aanbod van de Nederlandse start-up Examplary.ai. Zes docenten gebruikten het programma een jaar gratis, in ruil voor intensieve feedback. In de aula presenteren de school en het bedrijf op deze dinsdagmiddag de resultaten aan de rest van de docenten. Vanaf volgend schooljaar kunnen zij bij de pilot aanhaken, als ze dat willen – nog altijd gratis.
Sinds kort is het programma ook beschikbaar voor andere scholen en docenten; een abonnement kost hun zo’n 10 tot 30 euro per docent per maand. In totaal heeft Examplary.ai nu zo’n tweehonderd gebruikers.
Op het podium zijn de proefkonijnen onverdeeld enthousiast over de technologie; de ondernemers benadrukken de grote waarde van de feedback. ‘Ik wil er wel mee aan de slag hoor’, zeggen verschillende docenten na afloop. ‘Waar kan ik inloggegevens krijgen?’
Toen de pilot een jaar geleden werd aangekondigd, waren veel docenten nog sceptisch, zeggen ze, maar ondertussen overheerst het enthousiasme.
Remco Pijpers, adviseur ethiek en digitale geletterdheid bij stichting Kennisnet, is voorzichtiger. De inzet van AI bij het nakijken is ‘één groot ethisch vraagstuk’, zegt hij. ‘Denk alleen al aan aspecten als de privacy van kinderen en de betrouwbaarheid van de beoordeling.’
De ondernemers achter Examplary.ai verzekeren de school dat ze zorgvuldig met de data van leerlingen omgaan. Maar de techniek is nog niet onderworpen aan de toets voor databescherming, waaruit eerder was gebleken dat onder meer onderwijssoftware van Google in strijd was met privacywetgeving.
Op de achtergrond verstuurt Examplary.ai een superspecifieke opdracht, of prompt, aan een bestaand taalmodel – op dit moment Google’s Gemini. Het model wordt onder meer opgedragen zich voor het genereren van vragen alleen te baseren op de ingevoerde lesstof. Ook de draaiknop voor ‘creativiteit’ staat op minimaal; de uitkomsten moeten zo exact en gelijk mogelijk zijn. Op consistentietoetsen van het bedrijf scoort het programma hoger dan mensen.
De data zijn ondergebracht bij Amazon in Ierland. Liever zouden de ondernemers met Europese bedrijven werken, zeggen ze, maar dat is vaak duurder of werkt nog niet goed genoeg.
Pijpers wijst naast technische kwetsbaarheden op de ‘zachte’ invloed van AI op het onderwijs: ‘Wat doet de introductie van zo’n systeem met de dynamiek in de klas? En met de aandacht van de leraar voor ingeleverd werk?’
Zijn wiskundelessen zien er inderdaad anders uit, zegt Van Zutphen. Rondlopen om het huiswerk te controleren, waarbij hij toch altijd maar een deel van de antwoorden zag, hoeft niet meer. Hij weet van tevoren al wie een compliment verdient of hulp nodig heeft.
Discussies over wie het huiswerk wel of niet gemaakt heeft, zijn ook verleden tijd: de docent kan zien hoelang een leerling bezig is geweest. Hij heeft, kortom, meer tijd voor de inhoud.
Het monitoren van leerlingen die huiswerk maken – Van Zutphen kan ook zien wanneer een leerling een ander tabblad aanklikt of een antwoord erin plakt in plaats van typt – roept weer nieuwe ethische vragen op. Want hoe is het voor leerlingen als ze weten dat elk van hun handelingen gemeten wordt? Dat moet nog worden onderzocht.
Daphne van Esch, die namens de sectie Nederlands deelnam aan de pilot, hoopt met nakijkhulp van AI vaker schrijfopdrachten te kunnen geven. ‘Je leest het stuk als docent natuurlijk zelf, AI doet alleen een voorstel voor de puntenverdeling. Voor 80 van de 85 punten werkt dat goed; wat stijl betreft is bijvoorbeeld wel een menselijke blik nodig.’
Pijpers vreest voor techoptimisme: het idee dat technologie de oplossing is voor alles. ‘Zeker sinds de grote digitalisering van het onderwijs in de coronatijd is het gemakkelijk om elke nieuwe technologie te adopteren. Maar het is belangrijk om eerst onderzoek te doen naar de gevolgen. Daarom is het goed dat dit een pilot is.’ Vanaf volgend schooljaar haakt waarschijnlijk een promovendus van het Nationaal Onderwijslab AI aan in Gouda.
De belofte van werkdrukverlichting waar het project mee begon, moet AI nog waarmaken. De bevlogen Van Zutphen heeft al een nieuwe tijdsbesteding gevonden in het bestuderen van ingeleverd huiswerk vóór de les. Maar het soort werk dat je doet maakt ook uit voor de ervaren tijdsdruk, zegt hij. ‘Ik heb in elk geval al meer werkplezier.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant