Volgens fabrikanten is het een uitkomst: vochtig toiletpapier reinigt beter en biedt meer comfort. Maar is die meerwaarde aantoonbaar? En mag je de doekjes nu wel of niet doorspoelen?
schrijft voor de Volkskrant vooral over praktische vragen op het terrein van wetenschap en gezondheid
Een westerse variant van het spoelen van de billen met water, zoals in veel niet-Europese landen gebruikelijk is. Zo verklaart darmchirurg Stéphanie Breukink van het Maastricht Universitair Medisch Centrum de toegenomen populariteit van vochtig toiletpapier. Je houdt vast aan de vertrouwde velletjes, maar krijgt de extra frisheid van het afspoelen. Vochtig toiletpapier voelt in elk geval schoner aan dan vegen met papier.
Dat is strikt genomen misschien ook zo, maar volgens Breukink is perfecte hygiëne in dit geval onnodig. ‘We willen daar beneden superschoon zijn. Dat hoeft helemaal niet. De anus kan er goed tegen als het niet perfect schoon is. Het moet vooral macroscopisch schoon zijn. Dat kun je goed controleren aan je laatste velletje wc-papier.’
Voor de gezondheid is het vooral van belang je handen te wassen, zodat bacteriën niet terechtkomen op plekken waar ze kwaad kunnen. Rond de anus is dat geen punt van zorg. Daardoor biedt regulier wc-papier volgens Breukink meer dan voldoende poetskracht.
Voor de hygiëne kun je het dus laten, maar is vochtig toiletpapier niet beter voor de huid? Het voelt zachter dan regulier wc-papier. Toch is dat verschil volgens Breukink verwaarloosbaar.
‘Je hebt wel van dat goedkope schuurpapier, maar gewoon wc-papier is zacht genoeg. Als je dat over je huid strijkt, over de onderarm bijvoorbeeld, is dat ook niet vervelend. Het zit meer in ons hoofd: vochtig toiletpapier is zachter en dus zal het beter zijn.’ Ook patiënten met bijvoorbeeld aambeien krijgen daarom van Breukink niet het advies over te schakelen op ander toiletpapier, wel om voorzichtig te reinigen.
Mochten er toch irritaties optreden, dan kun je beter de huid verzorgen dan het afveegritueel veranderen, zegt Breukink. ‘Je kunt je huid met zalf beschermen met vaselinecetomacrogolcrème.’ Die hydraterende zalf schrijft ze regelmatig voor aan patiënten.
Vochtig toiletpapier kan juist ook een veroorzaker zijn van een geïrriteerde huid, omdat er meer in zit dan water. Gemiddeld bevatten vochtige doekjes 11,9 ingrediënten, zoals conserveringsmiddelen en geurstoffen, waarvan veel mogelijk allergeen zijn, bleek uit een Amerikaanse telling uit 2017. Amerikaanse dermatologen beschreven in 2010 vier gevallen waarbij een conserveringsmiddel daadwerkelijk allergische reacties rond de anus had veroorzaakt.
De richtlijn voor huisartsen adviseert vochtige doekjes te mijden bij jeukklachten, als een van de mogelijke oorzaken. Ook parfumvrije varianten bevatten overigens haast onvermijdelijk hulpstoffen: de vochtige omgeving van de doekjes vormt zonder conserveringsmiddelen een ideale broedplaats voor bacteriën.
Dat maakt het veiliger om bij gewoon wc-papier te blijven, constateert Breukink, dat bovendien flink goedkoper is. Uiteindelijk is vochtig toiletpapier een luxeproduct, dus de keuze is vooral een kwestie van persoonlijke voorkeur, erkent Breukink, maar voor je billen hoef je het niet te doen.
En dan is er nog de rioolkwestie. Afgaand op de verpakkingen zou je je over vochtige toiletdoekjes geen enkele zorgen maken. Fabrikant Page claimt bijvoorbeeld dat hun vochtig toiletpapier ‘100 procent bewezen doorspoelbaar’ is, een bewering die in verschillende vormen terugkeert bij andere merken.
Volgens rioleringsdeskundige Jeroen Langeveld van de Technische Universiteit Delft is dat een wat selectieve voorstelling van zaken. ‘De doekjes zijn inderdaad doorspoelbaar. Ze gaan echt wel door de riolering thuis heen. Maar omdat ze niet snel genoeg desintegreren, veroorzaken ze bij de pompen in rioolgemalen problemen.’
Tussen de afvoer in huis en de waterzuivering passeert rioolwater soms wel zeven van zulke rioolgemalen. ‘Als je daar gaat kijken, dan zie je wc-papier niet in herkenbare vorm terug, maar de doekjes herken je nog steeds. De pompen slaan erop vast, zeker als het er meerdere tegelijk zijn.’
Vochtig toiletpapier geldt dan ook als belangrijkste veroorzaker van storingen in het rioolnet, blijkt uit een rapport van brancheorganisatie Rioned uit 2024. De kosten daarvan worden geschat op 22 tot 26 miljoen euro op jaarbasis, doordat monteurs veelvuldig moeten uitrukken. De verstoppingen kunnen bovendien waterverontreiniging veroorzaken, schetst Langeveld, als het stevig regent terwijl de pompen verstopt zijn.
Eigenlijk zouden de doekjes net als regulier wc-papier snel na het doorspoelen uit elkaar moeten vallen. Dat is alleen niet realistisch, vertelt Langeveld. ‘Ze moeten in de verpakking een hele tijd mee en zijn al die tijd nat. Ze zo ontwerpen dat ze in het riool binnen een kwartier uit elkaar vallen, gaat fabrikanten nooit lukken.’
In theorie is er nog een oplossing: de doekjes weggooien in een prullenbak, zoals in andere landen gebruikelijk. Maar dat zit niet in de Nederlandse toiletcultuur, waardoor mensen zich er lastig toe laten bewegen. Wat Langeveld betreft zouden ze uit de handel mogen worden genomen, of zouden fabrikanten moeten meebetalen aan de ontstane schade door vochtige doekjes. ‘Ze bieden veel comfort voor de gebruiker, maar weinig comfort voor het riool.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl