Met haar man Theo Scholten legde Lida Scholten-Miltenburg de basis voor Museum Beelden aan Zee. De zondag overleden kunstverzamelaar werd 103 jaar. ‘Lida was de koningin-moeder van ons museum.’
is redacteur van de Volkskrant.
Met haar man Theo Scholten legde Lida Scholten-Miltenburg de basis voor Museum Beelden aan Zee. De zondag overleden kunstverzamelaar werd 103 jaar. ‘Lida was de koningin-moeder van ons museum.’
is redacteur van de Volkskrant.
Eigenlijk wilden Theo Scholten en Lida Scholten-Miltenburg een museum voor hun collectie moderne en hedendaagse beeldhouwkunst bouwen in Suriname, maar daar ging een streep doorheen toen Desi Bouterse er aan de macht kwam.
Het alternatief, een museum in hun woonplaats Bilthoven, liep eind jaren tachtig spaak op bezwaren van omwonenden. In Scheveningen was er wél enthousiasme. Daar opende in 1994 Museum Beelden aan Zee, ingekapseld in de duinen, vlak bij het Kurhaus.
‘Lida was de koningin-moeder van ons museum’, zegt hoofd collectie Dick van Broekhuizen over de zondag op 103-jarige leeftijd overleden Lida Scholten. Haar man stierf in 2005, 78 jaar oud. Beelden aan Zee is een van de eerste musea die zijn voortgekomen uit een particuliere kunstverzameling, zoals later ook Museum More (2015) en Museum Voorlinden (2016).
Van Broekhuizen leerde het echtpaar kennen toen hij in 2002 solliciteerde bij Beelden aan Zee. ‘Ik was feitelijk al aangenomen door de toenmalige directeur, maar moest natuurlijk ook bij hen door de ballotage’, herinnert hij zich.
‘Ik zocht ze op in hun flat in Scheveningen en werd allervriendelijkst ontvangen. Theo zong in het Bachkoor, daarover vertelde hij honderduit. Ze benadrukten dat het museum voor een groot deel op vrijwilligers dreef. En dat ik dus niet alleen met kunst bezig kon zijn, maar ook weleens de koffiekopjes moest afwassen. Toen ik na onze kennismaking de kopjes naar de keuken wilde brengen, zeiden ze dat dat ook weer niet nodig was.’
Lida Scholten-Miltenburg was het oudste kind in een katholiek gezin van negen kinderen. ‘Van origine behoorden de Miltenburgers tot de boerenstand’, vertelde ze in 2022 in de Volkskrant-interviewserie met 100-jarigen. Haar vader was voorbestemd om boer te worden, maar ging studeren. Hij nam de failliete stoomzuivelfabriek Wilhelmina over in het Noord-Hollandse Bergen, waar hij jarenlang wethouder zou zijn.
Zelf ging ze bij de zusters in Bergen naar de lagere school; ze woonde intern toen ze de ULO (Uitgebreid Lager Onderwijs) deed. Vervolgens besloot ze om naar de Landbouwhuishoudschool te gaan om lerares te kunnen worden. De enige katholieke opleiding was in het Limburgse Posterholt.
‘Ik ben een keer weggelopen van het internaat in Posterholt, om naar de kermis in Roermond te gaan’, vertelde ze in 2022. ‘Ik was de strengheid van de nonnen zat. We sliepen in van die chambrettes, slaaphokjes die aan de bovenkant open waren. Zo konden de zusters in de gaten houden of je niet stiekem naar een ander ging, een boek zat te lezen of lag te kletsen met elkaar.
‘Als je dat toch deed, zoals ik, dan kreeg je straf. Overal waar je was in het internaat, waren surveillanten die je in de gaten hielden. Daar kreeg ik de kriebels van.’
In 1952 trouwde ze met Theo Scholten, ook opgegroeid in een katholiek gezin met negen kinderen. Samen zouden ze vier kinderen krijgen. Hij was van 1956 tot 1964 de eerste penningmeester van ontwikkelingsorganisatie Novib en werd in 1978 topman van vermogensbeheerder Robeco.
Zij had een grote liefde voor de schilderkunst – die was haar in kunstenaarsdorp Bergen met de paplepel ingegoten. Hij was een verdienstelijke tenor en zong in het Bachkoor Holland.
Maar de beeldhouwkunst zou hun gezamenlijke passie worden. ‘In de jaren zestig kochten we ons eerste beeld. Al spoedig stond er nog een in de woonkamer, in de gang, in de tuin’, zei Lida Scholten in 2022 in de Volkskrant. ‘We bezochten kunstenaars het liefst in hun atelier en kochten de kunstwerken ook om hen te steunen. Op een gegeven moment stonden er kennelijk zo veel beelden in ons huis en de tuin, dat familie en vrienden die op bezoek kwamen zeiden: ‘Het lijkt hier wel een museum!’’
De rode draad in hun collectie moderne sculpturen was de herkenbare mensfiguur. ‘Vanuit hun katholiek-linkse achtergrond waren ze gefascineerd door de menselijke conditie’, zegt Van Broekhuizen, ‘zowel door hoe die in de kunst wordt verbeeld als door de kunstenaar achter het werk.’
Dat ze eind jaren tachtig plannen maakten voor een eigen museum, was omdat ze hun collectie graag openbaar toegankelijk wilden maken. ‘Door bestaande musea werden ze destijds nauwelijks serieus genomen’, aldus Van Broekhuizen. ‘Die hadden weinig belangstelling voor hun verzameling. Beeldhouwkunst was toch een ondergeschoven kindje en ze wilden niet dat hun werken in een depot zouden eindigen.’
Er was 30 miljoen gulden (13,6 miljoen euro) voor de bouw, weet Van Broekhuizen uit hun verhalen. ‘Daar mochten ze ook echt niet overheen, want meer budget hadden ze simpelweg niet. Alles werd tot het gaatje uitonderhandeld. Ze waren niet zuinig uit calvinisme, maar omdat ze het onderste uit de kan wilden halen voor hun droom.’
Tot op de dag van vandaag draait het museum op een kleine vaste staf en een grote schare vrijwilligers. ‘Lida en Theo zagen medewerkers en vrijwilligers niet als personeel, maar als kennissen, vrienden, familie’, zegt Van Broekhuizen. ‘Ze ging graag mee op uitjes van vrijwilligers, of mee naar een etentje. Toen dat haar te zwaar werd, maakte ze bij zulke gelegenheden toch nog vaak even haar opwachting, als een soort cameo.’
Museum Beelden aan Zee is ontworpen door architect Wim Quist. Het museum werd in 1994 geopend door koningin Beatrix.
In 2004 ontvingen Theo en Lida Scholten de prestigieuze Museummedaille, een zeldzame onderscheiding die in 1817 door koning Willem I werd ingesteld. Officieel is het de Erepenning voor Verdiensten jegens Openbare Verzamelingen.
Afgelopen vrijdag heropende Museum Beelden aan Zee na een verbouwing en vernieuwing van de beeldenterrassen. Vanwege de extreme hitte kon de openingsceremonie met koningin Máxima niet doorgaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant