De overheid onderschat het aantal mensen dat ernstig in zijn slaap wordt verstoord door nachtelijk vliegverkeer, doordat zij nog rekent met een verouderd model uit 2002. Deze conclusie van het RIVM kan gevolgen hebben voor het luchtvaartbeleid rond Schiphol.
is economieverslaggever bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over vervoer en cryptovaluta.
Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat dinsdag is gepubliceerd, blijkt dat mensen bij dezelfde hoeveelheid nachtelijk vliegtuiggeluid vaker ernstige slaapverstoring rapporteren dan het model uit 2002 voorspelt. Waardoor dat komt, is met dit onderzoek niet vast te stellen. Wel concludeert het RIVM dat het oude model de huidige situatie niet langer goed weergeeft. ‘Terwijl dat nog heel veel wordt gebruikt in beleid’, zegt RIVM-onderzoeker Elise van Kempen.
Het model – in de wetenschap een blootstelling-responsrelatie genoemd – voorspelt hoeveel mensen bij een bepaalde hoeveelheid vliegtuiggeluid ernstige hinder of slaapverstoring ervaren. Die berekeningen worden gebruikt bij milieueffectrapportages en bij het zogenoemde gelijkwaardigheidscriterium, de wettelijke toets waarmee wordt beoordeeld of Schiphol binnen de toegestane geluidsgrenzen blijft.
Het rapport verschijnt op een gevoelig moment. Het kabinet werkt aan een nieuw Luchthavenverkeersbesluit (LVB), waarin de toekomstige geluidsruimte van Schiphol wordt vastgelegd. De plannen laten toe dat Schiphol op termijn weer kan groeien naar vijfhonderdduizend vluchten per jaar, maar alleen als het aantal ernstig gehinderden met 20 procent daalt ten opzichte van 2024. Juist de manier waarop dat aantal wordt berekend, staat door het nieuwe RIVM-rapport opnieuw ter discussie.
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat laat desgevraagd weten dat het kabinet de aanbeveling van het RIVM overneemt. Bij nieuw beleid en toekomstige regelgeving zal voortaan worden gebruikgemaakt van de meest actuele gegevens over hinder en slaapverstoring uit 2024, in plaats van die uit 2002. Volgens Karremans was het kabinet dat al eerder van plan, maar gooide de coronapandemie roet in het eten.
Karremans benadrukt dat dit niet betekent dat Schiphol automatisch met strengere geluidsregels te maken krijgt. Ook met de nieuwe inzichten voldoet het Luchthavenverkeersbesluit volgens hem nog altijd aan de wettelijke eisen. Wel blijft het kabinet werken aan het terugdringen van geluidhinder en slaapverstoring. In het coalitieakkoord is afgesproken dat Schiphol in 2030 ’s nachts 50 procent stiller moet zijn dan in 2024.
Het RIVM adviseert niet langer uit te gaan van één landelijk model om de gezondheidseffecten van vliegtuiggeluid te berekenen. ‘We zien dat de relatie tussen vliegtuiggeluid en de ervaren hinder en slaapverstoring sterk kan verschillen tussen de verschillende Nederlandse luchthavens’, zegt onderzoeker Jurriaan Hoekstra. Daarom pleit het instituut voor afzonderlijke modellen per luchthaven. De effecten van geluid rond een militaire vliegbasis zijn bijvoorbeeld niet zonder meer vergelijkbaar met die rond een burgerluchthaven als Schiphol.
Voor het onderzoek analyseerde het RIVM de gegevens van bijna 237 duizend deelnemers aan de Gezondheidsmonitor 2024 die in de omgeving van een Nederlandse luchthaven wonen. Zij kregen onder meer de vraag in hoeverre zij in de afgelopen twaalf maanden ernstige hinder hadden ervaren van vliegtuiggeluid en in hoeverre hun slaap daardoor was verstoord.
Op basis van de enquêtegegevens stelde het RIVM nieuwe blootstelling-responsrelaties op voor verschillende luchthavens. Daaruit blijkt dat de relatie tussen vliegtuiggeluid en ernstige slaapverstoring anders is dan waarop het model uit 2002 is gebaseerd. Rond Schiphol en de luchthaven Rotterdam/Den Haag wordt bij dezelfde nachtelijke geluidsbelasting meer ernstige slaapverstoring verwacht dan volgens het oude model.
Voor ernstige hinder – de algemene overlast die mensen van vliegtuiggeluid ervaren – ligt het beeld genuanceerder. Bij lagere geluidsniveaus komt het nieuwe model rond Schiphol uit op minder ernstig gehinderden dan het model uit 2002. Vanaf ongeveer 50 decibel keert dat beeld om en worden juist meer ernstig gehinderden verwacht. Waar die omslag vandaan komt, is op basis van dit onderzoek niet vast te stellen.
Onder de deelnemers aan het recente onderzoek, die in de omgeving van Schiphol wonen, geeft 5 procent aan ernstig in zijn slaap te worden gestoord door vliegtuiggeluid. Ernstige hinder komt vaker voor: 9,5 procent van dezelfde onderzoeksgroep zegt daar last van te hebben. Alleen onder deelnemers uit de onderzoeksgebieden rond de militaire vliegbases Leeuwarden (11,6 procent) en Volkel (9,8 procent) ligt dat aandeel hoger.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant