Voor de derde keer op rij moet Nederland na een WK-penaltyserie naar huis. Waar ging het mis? Nederland neemt de strafschop niet serieus genoeg, zeggen een ‘penaltyprof’ en een keeper met een opvallend goed penaltyrendement.
Volgens penaltyprofessor Geert Savelsbergh had Oranje alle statistieken aan zijn zijde toen Teun Koopmeiners dinsdagochtend rond half zes in Monterrey de bal op de stip legde om de penaltyserie tegen Marokko af te trappen.
Aanvoerder Virgil van Dijk won de toss (gunstig) en koos ervoor te schieten op het doel waarachter de eigen fans zaten (gunstig). Extra voordeel: El Aynaoui miste de eerste Marokkaanse penalty, waardoor de Marokkanen gelijk moesten maken en Oranje ook nog een psychologisch voordeel had.
Maar voetbal volgt niet altijd de statistieken. Ondanks de opstekers kwam Marokko langszij en haalde ten koste van Nederland de achtste finale. Oranje moest de achtste uitschakeling door penalty’s op een groot toernooi bijschrijven, in hetzelfde rijtje als de verloren reeksen tijdens de WK’s van 2022, 2014 en 1998.
Nederland won in eindrondes slechts 20 procent van de penaltyseries en scoort daarmee veel slechter dan andere toplanden zoals Argentinië (68 procent) en Brazilië (53 procent). Duitsland is koploper met 75 procent gewonnen penaltyseries, al bleek dat op dit WK ook geen garantie op succes: het vloog er na strafschoppen uit tegen Paraguay.
De penaltyserie van Nederland was deze keer opvallend dramatisch, met drie missers op vijf schoten. Wat gebeurde er aan het einde van deze fatale zestiende finale, en hoe kan het voortaan beter?
Savelsbergh, emeritus hoogleraar bewegingswetenschappen, publiceerde zo’n tien onderzoeken over strafschoppen. Toen hij de reeks van dinsdagochtend in slow motion terugkeek, viel één ding hem meteen op: ‘Kluivert keek veel te lang naar de keeper, en dat had een enorme invloed op zijn schot.’ De speler van Bournemouth koos namelijk voor een ‘keeperafhankelijke’ aanpak: met een hupje tijdens de aanloop de keeper dwingen een kant te kiezen en vervolgens de bal in de andere hoek schuiven.
Dat kan, mits juist uitgevoerd, zeer effectief zijn, maar ‘lang naar de keeper kijken beïnvloedt ook waar je je schot plaatst’, aldus Savelsbergh. Dat was voor Kluivert de linkerpaal, de tweede penalty die hij als prof ooit miste.
Hoe moet het dan wel? ‘Het schot van Koopmeiners was perfect’, verklaart de penaltyprofessor. Hoewel de middenvelder als eerste moest schieten en lang moest wachten, wat stressverhogend werkt, bleef zijn blik strak op de bal gericht. Snoeihard en scherp schoot hij Nederland op voorsprong.
Tegelijkertijd hadden de Oranjespelers in Bounou ook een keeper tegenover zich ‘die de hele trukendoos opende’, zegt Harm Zeinstra, ex-keeper en penaltyspecialist die in de eerste divisie zeven van de achttien penalty’s stopte. ‘Hij had heel goed zijn huiswerk gedaan en gebruikte drie verschillende tactieken, gebaseerd op een analyse van de schietstijl van de Nederlanders.’
Zo gokte Bounou goed dat Weghorst en Koopmeiners ‘keeperonafhankelijk’ hard in de hoek zouden schieten en sprong hij daardoor eerder, alhoewel tevergeefs. Ook leek hij te weten dat Kluivert op hem wilde reageren en maakte hij schijnbewegingen op de lijn om hem uit zijn concentratie te halen. Maar het opmerkelijkst was zijn keuze bij de penalty’s van Summerville en Timber, aldus Zeinstra.
De regel is immers dat een penalty hoog in de hoek, zoals Summerville hem schoot, er bijna altijd in gaat. Zeinstra: ‘Keepers blijven in het midden staan, of ze duiken.’ In plaats daarvan schuifelde Bounou bij beide penalty’s gewoon een stukje naar de zijkant, zonder te duiken. ‘Het is een bizarre keuze met een hoog risico, maar deze keer pakte die gunstig uit’, zegt Zeinstra lachend. De penalty van Timber ging naast en Bounou sloeg de penalty van Summerville met één hand uit het doel, zodat de weg open lag voor Marokko om te winnen.
En zo kon het dus voor de derde keer op rij bij een WK toch weer misgaan voor Nederland. Beide experts vinden het lastig om Oranjes voorbereiding de schuld te geven, omdat die grotendeels achter gesloten deuren plaatsvond.
Om over vier jaar een nieuwe penaltyblamage te voorkomen, vinden beide experts dat Nederland het trainen van penalty’s structureel moet aanpakken. ‘Iedere week op de stip staan’, zegt Savelsbergh. ‘Dat inzicht moet ook doordringen tot de trainersopleiding. Voor zover ik weet is er niet eens een protocol voor het trainen van penalty’s.’
Zeinstra vindt dat de voorbereiding eerder mag beginnen. ‘Niet alleen in de paar weken trainingskamp voor een toernooi, maar ook het hele jaar bij de club.’ Want: ‘Ze zijn keer op keer bepalend, en het is echt heel treurig dat we steeds verliezen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant