Het aantal gevallen van bankfraude in Nederland is verdubbeld in drie jaar. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om overboekingen na telefoontjes van neppe bankmedewerkers of na berichten van ‘een familielid in nood’. Ook andere vormen van fraude, zoals met gestolen bankpassen, kwamen vaker voor. Dat blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB).
In totaal werden in het afgelopen jaar 658 duizend transacties als fraude gemeld, waarmee criminelen ongeveer 198 miljoen euro stalen. Dat komt neer op 7 van de 100 duizend betalingen. In 2025 was er meer dan twee keer zoveel betaalfraude als in 2022, het eerste jaar waarvan de centrale bank cijfers heeft. Sindsdien nam het aantal gevallen elk jaar rap toe.
Fraude met directe bankoverschrijvingen steeg afgelopen jaar het hardst. Bij dit soort oplichting boeken mensen zelf geld over naar de fraudeur. Dat gaat bijvoorbeeld via klassieke oplichtingstrucs zoals neppe bankenhelpdesks of onechte betaalverzoeken op Marktplaats.
Deze vorm van oplichting is ook verreweg het meest lucratief: in 2025 gaat het om 148 miljoen gestolen euro’s. Veel van de stijging in deze vorm van fraude bestaat uit betalingen naar het buitenland, schrijft DNB. Volgens de financiële instelling zijn die transacties vaak lastig terug te draaien. Dat ziet de centrale bank als een mogelijke reden voor criminelen om vaker op die manier toe te slaan.
Dat landen binnen hun eigen grenzen fraude beter zijn gaan bestrijden, is een verklaring voor de toename van oplichting naar het buitenland, stelt Marianne Junger, emeritus hoogleraar Cyberbeveiliging aan de Universiteit Twente. ‘Door de automatische IBAN-check die steeds vaker voorkomt, is het moeilijker om binnen Nederland op deze manier iemand op te lichten’, zegt de hoogleraar.
Fraude met kaartbetalingen, zowel online als fysiek, komt in absolute aantallen het vaakst voor. Wel gaat dat vaak om kleine bedragen. Het vaakst gebeurt dat volgens DNB met gestolen gegevens. Die maken de criminelen bijvoorbeeld buit door het zenden van nepmails die leiden naar nauwkeurig nagemaakte inlogpagina’s.
Betalen aan de kassa komt het meeste voor bij fraude met gestolen of verloren passen. Fraudeurs namen beduidend minder vaak contant geld op met die kaarten, al steeg ook die vorm van fraude licht in het afgelopen jaar.
De centrale bank publiceert dit jaar voor het eerst deze cijfers dankzij een nieuwe regel van de Europese Unie over betalingsstatistieken. Die geldt sinds 1 januari 2022 voor alle Europese banken en verplicht hen om preciezere gegevens te bijhouden, onder andere over fraude.
Het is goed dat deze gegevens nu beschikbaar komen, zegt Junger. ‘Betere cijfers zijn er tot nu toe niet geweest.’ Volgens de hoogleraar is het een groot voordeel dat de cijfers bij banken zijn verzameld: ‘Die zitten hier goed op, want uiteindelijk kost fraude hen ook geld.’ Als zij niet aan hun zorgplicht voldoen, moeten banken de schade namelijk vergoeden.
Zelf was Junger onlangs ook slachtoffer van fraude. ‘Ik kocht een cadeaukaart online en heb toen niet goed opgelet’, zegt ze. ‘Toen ik erachter kwam, heb ik het direct gemeld bij iDEAL en de politie, maar ik heb er verder niets meer over gehoord.’ Door een melding te maken bij iDEAL zal die ervaring wel worden opgenomen in toekomstige fraudecijfers, zegt een woordvoerder van DNB.
Bijna driekwart van de onlinefraude begint op sociale media, zegt de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Fraudebestrijding is volgens de NVB ‘dweilen met de kraan open’ zolang de socialemediaplatformen hun steentje niet bijdragen, bijvoorbeeld door beter te controleren op nepadvertenties. Ook de Consumentenbond pleit voor meer ‘urgentie’ bij platformen als Meta en Google, die volgens de bond te weinig doen om ‘malafide advertenties’ aan te pakken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant