Het Nederlands elftal verloor maandagnacht na strafschoppen van Marokko. Maar vooral na een erbarmelijke wedstrijd waarin de coach de kernwaarden van het Nederlandse voetbal bij voorbaat om zeep had geholpen. Het elftal bleef zielloos, verslagen en leeg achter. De KNVB zal het roer moeten omgooien.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Voetbal? Nauwelijks gezien. Lef? Niks daarvan. Angst? Overal. Oranje gaf bij zijn afscheid in de tweede ronde van het WK geen inhoud aan het spel waarmee de ploeg door de jaren heen sympathie heeft veroverd. De eens onderscheidende voetbalcultuur is opgelost in een brij van internationalisme.
Na afloop van weer een verloren strafschoppenserie viel geen enkele zelfreflectie te bespeuren. Het was in Monterrey in sportief opzicht voor het Nederlands elftal een droevige avond, waarop het veel betere Marokko de angst rook in de oranje voetbalbroekjes. Degenen die doorsliepen (de wedstrijd begon om 03.00 uur Nederlandse tijd) bleven ergernis en verbazing bespaard. Al was het ook genieten van een uitstekende tegenstander, die in de wedstrijd kon groeien omdat Nederland zich ongewapend aan het front meldde.
Overklast, technisch, tactisch, in alles. De vroege aftocht zal een nieuwe fase inleiden voor het Nederlands elftal, met een andere bondscoach, die zal proberen Oranje weer kleur te geven. Een type Arne Slot, of Arne Slot zelf. Hij is vrij, net ontslagen bij Liverpool. Wat bezielde de door Johan Cruijff geïnspireerde Ronald Koeman en zijn mannen om zichzelf weg te cijferen, om zonder munitie in de loopgraven te gaan liggen?
Er was stilte. Teleurstelling. Leegte. De peilloze leegte van een ontluisterende nederlaag die zal doordreunen, die een inktzwarte vlek zal vormen op een generatie voetballers. De sprakeloze, sloffende missers van strafschoppen verdwenen zonder iets te zeggen uit het kolkende stadion. Quinten Timber, die niet eens een fatsoenlijke aanloop nam.
Was er echt getraind op strafschoppen? Zijn er dan geen instructies? Justin Kluivert, zijn hoofd verstopt onder een hoodie. Hij stuurde doelman Bounou naar de verkeerde hoek, maar schoot tegen de paal, en was in tranen. Die arme Crysencio Summerville, met Brian Brobbey de verrassing van Oranje dit toernooi.
Vervelend, weer verloren na strafschoppen, zoals zo vaak, inmiddels het nationale sporttrauma. Maar als het dan een trauma is, probeer die penalty’s dan te voorkomen! Niets daarvan. Toch valt dit valt allemaal in het niet bij die ene constatering: het aller-, allervervelendst voor het Nederlandse voetbal is de leegte van de ziel van het voetbal zelf. Durf, lef en aanvallend vermogen hebben haar verlaten.
Oranje is nog oranje, oogverblindend fel zelfs, en de beelden van de lollige supportersmarsen door de steden gaan de wereld over. Kijk dat leuke volk eens door de straten dansen, van links naar rechts. Maar het voetbal zelf, met name in deze wedstrijd, was een kwestie van ‘van achter naar achter’.
Als Nederland in een andere kleur had gespeeld, had het een beginnend land op een WK kunnen zijn. Hoewel, nee, zelfs debutanten tonen meer lef. Voetballen tegen Marokko met pure angst. Systeem aanpassen. Dat eeuwige getik in de breedte. Koeman wist wat er daarna zou gaan gebeuren: ‘Ik zal wel worden geslacht’, zei de bondscoach over de ontvangst in de media. Ja, precies. In zijn hart wist hij ook wel dat het voorbij is, al wilde hij dat besluit niet meteen nemen.
Hij zei dat hij het in een volgend geval weer zo zou doen. Dat maakt het alleen nog maar erger. Verliezen mag, maar zo, op deze manier? Niet alles is overigens zijn schuld. Koeman heeft dezelfde problemen als voorganger Louis van Gaal. Nederland is ingehaald door andere landen, Nederland mist op bepaalde posities spelers uit de absolute top. Met de creativiteit is het mager gesteld.
Misschien is het wel een gevolg van de opleiding, waarin spelers onvoldoende vrijheid krijgen om zich te ontplooien, omdat tactiek een veel te belangrijke rol is gaan spelen. Spel vanuit het hart, vanuit intuïtie, is ingeruild voor op schoolborden uitgewerkte prietpraat.
Ja, de Nederlandse Marokkanen op straat, die durven nog, en als ze dan veel talent hebben, kiezen ze niet meer automatisch voor Nederland. Sterker nog: ze voelen zich meer Marokkaan en versterken de ploeg die de laatste drie WK’s beter presteerde dan Nederland.
Marokko was beter, tactisch en technisch. Van Gaal speelde op vorige wk’s in op die zwakte, door de defensie structureel te versterken. Dat was volgens hem de enige manier. Dan maar geen aantrekkelijk voetbal, dan maar vijf verdedigers, en dat dan inslijpen. Hij presteerde daarmee goed en wist een deel van de kritiek te ondervangen.
Nu is het niets: geen prestaties, geen mooi voetbal. Niks eigenlijk, al was de groepsfase leuk en interessant. Maar Koeman en zijn spelers – of in elk geval een deel daarvan – vonden dat er te veel ruimte voor tegenstanders was. Met steun van zijn aanvoerder Virgil van Dijk bedacht hij een plan. Ja, de zege was bijna over de streep getrokken met angshazenvoetbal, maar dat zou volledig onterecht zijn geweest.
Koeman keerde in zijn tweede periode als bondscoach terug naar 4-3-3, of een variatie daarop. Daar stapte hij maandag opeens weer van af, in samenspraak met de spelers. Meer grondtroepen rond generaal Van Dijk, was het plan. Het werd een deceptie. Al die ervaring naast Koeman op de bank, met zijn broer Erwin, met Wim Jonk, met Ruud van Nistelrooij: ze lieten het gebeuren.
Onwennig, vormloos, met een minimum aan balbezit, met de enige meevaller dat de onverwachte treffer van Cody Gakpo bijna de zege opleverde. Maar in de laatste minuut van de reguliere speeltijd viel de meer dan verdiende gelijkmaker en begon de kansloze aanloop naar een strafschoppenserie die alle voorgaande reeksen overtrof als het om het bizarre verloop ging.
De doelstelling van de KNVB is het bereiken van de halve finale. Dat is best gewaagd voor een relatief klein land, zeker in tijden waarin op tal van continenten door tal van landen aardig wordt gevoetbald. Maar los van de ongelukkige paring voor de tweede ronde, als groepswinnaar meteen gekoppeld aan een topland: het spel was ondermaats.
Wie weet, belt de KNVB snel Arne Slot, nadat de kans op Peter Bosz al voor het WK was verkeken omdat de bond hem aan het lijntje hield en Bosz zekerheid wilde: hij verlengde zijn contract bij PSV.
Ook de aanvoerder faalde. Waarom kopte Virgil van Dijk de bal niet weg in de laatste minuut? Ja, dat was een fout, gaf hij toe. Waarom nam hij geen strafschop? Hij stond niet op de lijst, zei hij. Waar was de grote leider die de rugnummers uitdeelde en in de aanloop naar het toernooi groepsgesprekken organiseerde, over hoe hij het wilde en hoe succes te behalen viel?
Er was een spelplan gemaakt om vooral hem, Van Dijk, te dienen. Meer verdedigers, omdat de ploeg in de voorgaande duels er niet in was geslaagd compact en goed te verdedigen. En bovendien wilde Oranje de geweldige rechtsachter Achraf Hakimi afstoppen. Meer verdedigers, dus minder mannen over voor middenveld en aanval.
Ze konden bijna alles doen, de Marokkanen, die in achtste finale nu Canada treffen. Voor Oranje resteerde alleen leegte. Frenkie de Jong verwoordde dat gevoel het best, door te stellen dat hij zich inderdaad heel erg leeg voelde. ‘Ik denk niet dat wij een goede wedstrijd hebben gespeeld. Zij domineerden.’ Over de systeemaanpassing: ‘Dat was het plan. Iedereen stond erachter. Aan de ene kant: als je dat doelpunt niet tegen krijgt, zegt iedereen dat er goed is verdedigd.’ Maar aanvallend kwam er niets uit, toch? ‘Dat ben ik me je eens. Dat hadden we beter moeten doen.’
Er was toch niets te zien van de Nederlandse flair? ‘Dat ben ik met je eens. Zij hadden meer aanvallende intenties dan wij. Met dit systeem heb je een middenvelder minder en speel je vaak iets meer via de zijkanten. Zonder bal moet je heel hard werken. Dat is niet erg, maar het is zonde.’
Het gaat lang duren, zo besloot De Jong, om de teleurstelling te verwerken van zo’n WK. Een mislukt WK.
Source: Volkskrant