Het Amerikaanse birthright citizenship blijft intact, besloot het Hooggerechtshof dinsdag. Een tegenslag voor Donald Trump, die hoopte kinderen van ongedocumenteerde migranten hun paspoort te ontzeggen. Maar op andere fronten krijgt de president wel zijn zin.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Het werd een harde nee. Wellicht Donald Trumps meest omstreden besluit, in een termijn vol omstreden besluiten, is dinsdag door het Amerikaanse Hooggerechtshof illegaal verklaard. De president mag geen einde maken aan het grondrecht op burgerschap voor in de VS geboren kinderen. Het zogeheten ‘14de amendement’, bevestigt het Hof, geldt ook voor ongedocumenteerde migranten.
Daarmee trekken de opperrechters definitief een streep door een lang gekoesterd plan van Trump en zijn radicaal-rechtse medestanders om te beperken wie zich Amerikaan mag noemen. Per decreet, uitgevaardigd op zijn eerste dag, poogde Trump de kinderen van ongedocumenteerden hun paspoort te ontzeggen, ondanks dat de Grondwet anders belooft.
‘Wij houden die belofte vandaag in stand’, aldus opperrechter John Roberts dinsdag. Samen met zijn medeconservatief Amy Coney Barrett vormde Roberts een meerderheid met de drie progressieve opperrechters binnen het Hof. De drie andere conservatieven stonden aan Trumps kant. Tevergeefs. Het decreet is nu opgeheven.
De uitspraak is een tegenvaller voor Trump, maar komt niet uit de lucht vallen. De Amerikaanse Grondwet is over het zogeheten ‘birthright citizenship’ immers tamelijk duidelijk: niet voor niets wordt dit wetsartikel al bijna 150 jaar hetzelfde geïnterpreteerd. Zelfs deze president, die drie van de negen opperrechters benoemde, krijgt dat niet zomaar veranderd.
Ongedocumenteerde migranten in de VS, in totaal zo’n 14 miljoen, zullen opgelucht ademhalen. Radicaal-rechts reageert intussen met voorspelbare woede. ‘Verraad aan de Republiek’, spuwde Kevin Roberts, voorzitter van de conservatieve denktank Heritage Foundation.
Toch dreigt het spektakel rond deze breed voorspelde ‘nee’ – het geboorterecht maakt in de VS nou eenmaal een hoop los – te overschaduwen dat Trump op andere belangrijke fronten wel degelijk krijgt wat hij wil van het Hooggerechtshof.
De opperrechters versoepelen dinsdag, op Republikeins verzoek, de regels rond campagnefinanciering. Tot nu golden er in de VS strenge limieten op hoeveel politieke partijen en kandidaten in samenspraak mogen uitgeven. Ze stammen uit de jaren zeventig, in navolging van een corruptieschandaal rond president Richard Nixon, en waren bedoeld om de invloed van geld op partijen te beknotten.
Niet langer. De conservatieve opperrechter Brett Kavanaugh noemt zulke limieten dinsdag ‘een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting’. Ze gaan direct van de baan, met mogelijk al gevolgen voor de tussentijdse verkiezingen in november.
‘Een GROTE OVERWINNING voor Republikeinen’, jubelde Trump dinsdag. Want het besluit biedt, inderdaad, vooral voordeel aan rechts.
Republikeinen worden in hogere mate dan Democraten gefinancierd door het bedrijfsleven en miljardairs. Grote donaties belandden tot heden – vanwege de uitgavelimieten – vaak in zogeheten ‘super PACs’, onafhankelijke fondsen die niet door de partij of kandidaat mogen worden aangestuurd. Nu kan het voor superdonors aantrekkelijker worden om direct aan partijen te schenken. ‘Een uitnodiging tot corruptie’, aldus het Democratische partijbestuur in een verklaring.
Trump ziet dinsdag ook zijn wens vervuld om trans vrouwen te weren uit de vrouwenteams van Amerikaanse universiteiten en scholen. Staten mogen ‘vrouwen- en meisjessporten voorbehouden aan biologische vrouwen’, schrijft opperrechter Kavanaugh. Dat zou volgens het Hooggerechtshof geen discriminatie zijn.
Maandag bood het Hooggerechtshof Trump al een andere grote overwinning. De president krijgt meer ruimte om mensen te ontslaan binnen voorheen onafhankelijk geachte overheidsinstanties, zelfs als die mensen door het Congres zijn benoemd. Dat vergroot de macht van presidenten binnen het Amerikaanse staatsstelsel aanzienlijk.
Naast het birthright citizenship kreeg Trump deze week echter ook op een ander belangrijk punt ongelijk. Het Hof gaat niet akkoord met een door hem gewenste beperking op stemmen via de post, waarover Trump al jaren ongefundeerd beweert dat het fraude in de hand werkt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant