is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
President Trump mag onafhankelijke toezichthouders ontslaan, oordeelt het Hooggerechtshof. In het jaar dat de VS hun 250ste verjaardag vieren, verandert hun grondwet snel van karakter.
De macht van de Amerikaanse president is opnieuw gegroeid. Dankzij een uitspraak van het Hooggerechtshof mag hij voortaan bestuurders van onafhankelijke toezichthouders ontslaan. Een uitgebreide motivatie is niet nodig.
De aanleiding voor de uitspraak was het ontslag van Rebecca Slaughter als lid van de Federal Trade Commission (FTC), een instituut dat vergelijkbaar is met de Nederlandse Autoriteit Consument en Markt. Zij ziet toe op consumentenrechten en mededinging.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De commissie telt traditiegetrouw vijf leden, van wie er maar drie van dezelfde partij mogen zijn. Trump besloot in 2025 de twee Democratische leden te ontslaan, net als een trits andere bestuurders bij andere onafhankelijke instituten. Als reden werd gegeven dat ze niet zouden passen bij de ‘prioriteiten’ van de regering-Trump.
Slaughter besloot haar ontslag aan te vechten, hopend dat het Hooggerechtshof tot dezelfde conclusie zou komen als negentig jaar geleden. In 1935 werd de toenmalige president Franklin Roosevelt teruggefloten toen hij een Republikeins lid van de FTC wilde ontslaan. De Amerikaanse grondwet geeft presidenten niet het ‘onbeperkte recht’ om toezichthouders te ontslaan, luidde toen het oordeel. Sindsdien waren die beschermd tegen politieke aanvallen. Tot nu toe.
In het jaar dat de Verenigde Staten hun 250ste verjaardag vieren, verandert hun grondwet door de uitspraken van het Hooggerechtshof snel van karakter. De Founding Fathers dachten dat ze hun checks-and-balances goed op orde hadden en lange tijd leek dat ook zo, maar nu er voor het eerst in 250 jaar een president is aangetreden die geen democratisch ethos heeft, iemand met sterk autocratische trekken ook, blijken de grondwettelijke waarborgen niet sterk genoeg. Binnen de trias politica graait de uitvoerende macht, de president, steeds meer macht naar zich toe, ten koste van de wetgevende en rechterlijke macht.
Het Hooggerechtshof weigert zijn groeiende macht aan banden te leggen. Zes van de negen leden lijken hem door dik en dun te steunen. Niet heel verrassend, aangezien drie van hen door hem zijn benoemd. Als hij de rechten van immigranten met voeten wil treden, dan leggen de hoogste rechters hem geen strobreed in de weg, zoals vorige week bleek.
Toen de Founding Fathers de constitutie schreven, hadden ze de eerste president George Washington voor ogen, een gematigde president die boven de partijen wilde staan. Om hem de kans te geven de Verenigde Staten tot een geheel te smeden en hun positie in de wereld veilig te stellen, kreeg hij relatief veel macht toebedeeld.
Het is wrang dat juist in het jaar dat het land 250 jaar bestaat een – in alle opzichten – tegenpool van Washington aan de macht is, die werkelijk alle macht schaamteloos misbruikt.
Te hopen valt dat het Hooggerechtshof de komende tijd nog bij zinnen komt en inziet dat de Amerikaanse democratie snel kapotgaat als de president niet veel vaker wordt teruggefloten. Klein lichtpuntje is dat hoogste rechters de uitspraak over de verkrachting van E. Jean Carrell door Trump en de daaraan gekoppelde schadevergoeding niet terugdraaien. Een ander klein lichtpuntje is de uitspraak inzake het ontslag van Lisa Cook, bestuurder bij de Amerikaanse centrale bank, de Fed. Dat is wél in strijd met de grondwet. Het smaakt naar veel meer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant