Zoiets onschuldigs als het maken van een vakantiefoto laat zien hoe diep oude patronen van ongelijkheid in ons verankerd zijn.
Hebt u op vakantie weleens een foto gemaakt van iemand zonder het te vragen?
Ik wel. Op de markt van Marrakesh zag ik een oudere mevrouw in een prachtig rode jurk. U weet wel, met van die duizend-en-een-nachtbelletjes. Echt een exotisch plaatje. Voor ik er erg in had, pakte ik mijn camera en maakte ik een foto van haar. Maar ik deed het zonder haar om toestemming te vragen.
Toen ik weer thuis was, kwam mijn eigen ongemakkelijke gevoel naar boven. Want hoe zou ik het eigenlijk vinden als er ongevraagd een foto van mij gemaakt zou worden terwijl ik gewoon mijn boodschappen doe in mijn woonplaats? Ik realiseerde me dat ik tijdens het maken van die foto alleen aan mezelf dacht. De mevrouw was een exotisch decorstuk in mijn vakantiekiekje en het zoveelste item op mijn bucketlist.
Zoiets onschuldigs als het maken van een vakantiefoto laat zien hoe diep oude patronen van ongelijkheid in ons verankerd zijn, zelfs als we op vakantie gaan. Hoe kan dat?
Over de auteur
Maaike Bergsma is holistisch coach en spreker.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoogleraar Gloria Wekker legt dit uit aan de hand van het culturele archief: een verzameling van diep ingesleten beelden, verhalen en aannames die wij hebben over onszelf en onze positie in de wereld. Veel van deze ideeën zijn ontstaan in de koloniale tijd en werken nog altijd door in hoe we kijken naar onszelf en naar anderen. Dit culturele archief reist met ons mee, ook als we op vakantie gaan. Het beïnvloedt de manier waarop we ons gedragen op vakantie, maar zit ook verscholen in de vakantieverhalen die we elkaar vertellen als we weer thuis zijn.
In deze tijd van het jaar worden die vakantieverhalen uitvoerig besproken; in de bedrijfskantine, tijdens de buurtbarbecue of op familiefeestjes is de vakantie een geliefd onderwerp van gesprek. De woorden die we dan gebruiken laten zien hoe we ons verhouden tot de mensen en plekken die we bezoeken.
Een bekende uitspraak in onze taal is: ‘een welverdiende vakantie’. Na een periode van hard werken mogen we onbekommerd genieten. Op vakantie kan alles, mag ik een luxe standaard verwachten en mag ik me gedragen zoals ik dat wil. Want ik betaal er toch voor? We verwachten dat een lokale cultuur zich aanpast aan onze levensstandaard, zonder dat we beseffen wat dit van een bestemming en haar inwoners vraagt.
Op een willekeurige vrijdagmiddagborrel vertellen we elkaar dat ze in dat andere land ‘aan de verkeerde kant van de weg rijden’, dat het eten er ‘raar en vreemd’ is en hebben we kritiek op de hoeveelheid afval die we tegenkomen. Zonder dat we het doorhebben, spreken we over andere plekken alsof onze manier van leven de maatstaf is. We hebben nauwelijks oog voor de lokale context en geschiedenis van de plekken die we bezoeken.
En wie kent niet de genoegzame verhalen over de betaalbaarheid van een vakantiebestemming? Het is er zo lekker goedkoop, ‘een biertje kost maar 1,50 euro’, en de bevolking is zo enorm gastvrij. Het verre buitenland is al lang een plek om te halen en op vakantie naar minder rijke landen maken we daar maar wat graag gebruik van. Maar voor iemand die daar woont en werkt hoeft het helemaal niet goedkoop te zijn. Het woord ‘goedkoop’ zegt dus vaak meer over onze welvaart en de koopkrachtverschillen dan over de plek zelf.
Als u deze zomer in het vliegtuig stapt op weg naar een warm oord, dan wil ik u vragen om eens na te denken over het volgende. Wat neem ik nog meer mee in mijn koffer, behalve mijn zonnebrand en mijn paspoort? Welke gedachten en ideeën heb ik over de plek en de mensen die ik ga bezoeken?
Voor nu heb ik alvast één hele praktische tip. Maak je vakantiefoto’s liever niet op de manier zoals ik dat deed. Vraag altijd om toestemming en maak alleen foto’s van mensen met wie je tijdens je vakantie een relatie hebt opgebouwd. Zorg dat je taxichauffeur of gids er ook een van jou mag maken of ga samen op de foto. En stuur die foto op als je weer thuis bent.
Zodat die foto niet alleen iets is wat jij kon afvinken op je bucketlist, maar een symbool wordt van een meer gelijkwaardige ontmoeting tussen twee mensen met ieder hun eigen geschiedenis en perspectief.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant