AI en animatie Hisko Hulsings korte film ‘Danse Macabre’ ontketende een rel op het animatiefestival van Annecy vanwege AI. De animatiewereld houdt nog vast aan een verzetshouding die de filmwereld onlangs verliet.
Still uit de film ‘Danse Macabre’.
Voor Nederlands meester-animator Hisko Hulsing was Danse Macabre liefdeswerk. Met een unieke olieverfstijl timmert hij mondiaal aan de weg sinds Kurt Cobain-biopic Montage of Heck (2015) en Amazons delirante hitserie Undone (2019). Dit was helemaal zíjn ding: een korte film gebaseerd op de heftige, vijf minuten lange „Allegro” van Sjostakovitsj’ Tiende Symfonie uit 1953. Een hels angstvisioen van opkomend fascisme en oorlogsgeweld, met duizenden skeletten die achter engelen der wrake naar een orgie van zelfvernietiging marcheren – ook de engelen eindigen aan de galg. Beklemmend en nogal verpletterend, een beetje zoals ik als kind Nacht op de Kale Berg ervoer, de eindscène van Walt Disney’s Fantasia.
Danse Macabre ging vorige week in première in Annecy, op het grootste animatiefestival ter wereld. Daar broeide iets: er circuleerde een open brief tegen AI en stickers: ‘Let’s Stop Generative AI.’ Voor het licht uitging, verlieten zo’n honderd bezoekers demonstratief de zaal. Hisko Hulsing: „Na afloop werd achterin massaal boe geroepen, ze droegen nog net geen gele hesjes. Een vrouw gilde: ‘shame on you, Annecy’. Ik had de betogers misschien niet de vinger moeten geven, maar waarom ben ik kop van Jut?”
Door eerlijkheid? Danse Macabre is een Nederlands-Frans-Belgisch-Hongaarse coproductie van bijna een half miljoen euro waar tachtig mensen in vijf studio’s aan werkten. Hulsing zelf maakte in elf jaar tijd de ruim 75 olieverfschilderijen waarop de film is gebaseerd. Zeer arbeidsintensief werk, en niks van de animatie of achtergronden is AI, benadrukt Hulsing. Wel sprak hij in een making of-video open over gebruik van AI om de duizenden 3D-geanimeerde skeletten de gewenste schilderachtige textuur te geven. Een filter van Stable Diffusion werd daartoe getraind met Hulsings schilderwerk, ook een heidens karwei.
Het AI-verzet had nu een doelwit. De trailer van Danse Macabre werd ruim vier miljoen keer bekeken, in de marges doken trollen op. Als AI voor de textuur werd gebruikt, dan zouden de animatie en achtergronden ook wel ‘AI-slop’ zijn. Elke onvolkomenheid gold als bewijs, en die tref je in Hulsings olieverf-stijl best veel. Iemand vertelde Hulsing in Annecy dat de koplampen van een auto niet spoorden, dus dat was AI. „Dan leg ik dus uit dat ik niet erg goed ben in auto’s tekenen, maar dat gelooft niemand.”
Zo werd Danse Macabre de meest besproken film om hele vervelende redenen. Festivaldirecteur Marcel Jean nam het voor Hulsing op; hij kon „deze heksenjacht tegen een kunstenaar die de mogelijkheden van deze nieuwe instrumenten transparant onderzoekt niet steunen”. Vakgenoten ook, maar de trollen zijn nog niet klaar. Danse Macabre lijkt nu op sites als Letterboxd doelwit te worden van ‘review bombing’; het malicieus beoordelen van films op morele of ideologische gronden.
Hulsing, terug in Amsterdam, is ontgoocheld, in tranen zelfs, over de brute wijze waarop zijn liefdesbaby met het badwater werd weggegooid. Het spijt hem dat hij Danse Macabre niet op het filmfestival van Venetië in première liet gaan, in september. Dat was inderdaad beter geweest: de filmwereld lijkt over zijn koudwatervrees heen. In Cannes maakte in mei de oude formule van categorische afwijzing en stiekem gebruik plaats voor een open gesprek over toepassing en begrenzing van AI.
De animatiewereld is nog niet zover, die denkt Voldemort te verslaan door zijn bestaan te ontkennen. Hisko Hulsing begrijpt de jonge betogers wel. AI nam hem ook een lucratieve klus af: het tekenen van storyboards. Beginnende animators kampen nu met dezelfde problemen als IT-programmeurs: AI neemt hun startbanen over. Hoe krijg je dan nog een voet tussen de deur?
Niet door AI te ontkennen, denkt hij. Ook hij sluit overigens niet uit dat de grootste schreeuwers in Annecy er op hun eigen kamertje stiekem mee zitten te experimenteren.
Source: NRC