Olympisch zwemcoach Mark Faber zit een wereldwijde schorsing uit vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit was tot nog toe publiekelijk geheim gebleven. Tijdens de eerste maanden van zijn halfjaar durende schorsing bleef hij, met toestemming van zwembond KNZB, Nederlandse topzwemmers trainen in België.
Mark Misérus en Natasja Weber zijn sportverslaggevers bij de Volkskrant.
Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Door te blijven doorwerken heeft Faber volgens deskundigen het slachtoffer geschoffeerd dat melding maakte van zijn seksueel grensoverschrijdend gedrag. ‘Schorsen is schorsen en niet een beetje schorsen’, zegt hoogleraar sport en recht Marjan Olfers, gespecialiseerd in grensoverschrijdend gedrag in de sport.
De 53-jarige Faber was jarenlang de machtigste persoon in het Nederlandse zwemmen. Hij was niet alleen hoofdcoach van het nationale topzwemmen en zwemcoach in Amsterdam, hij bepaalde ook de samenstelling van de estafetteploegen voor grote toernooien. Bovendien ging hij over financiële vraagstukken en vertrouwenskwesties.
Faber staat bekend als een coach die door het vuur gaat voor zwemmers in wie hij iets ziet. Hij behaalde de afgelopen jaren grote successen met schoolslagzwemmers Arno Kamminga, die tweemaal zilver won op de Olympische Spelen van 2021, en Caspar Corbeau en Tes Schouten; beiden goed voor olympisch brons in 2024 in Parijs.
Het is de tweede keer dat de zwemcoach vanwege zijn gedragingen onder vuur ligt. In 2023 maakten diverse zwemmers en leden van de begeleidingsstaf bij het Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) melding van zijn gedrag en handelwijze als hoofdcoach van het nationale topzwemmen. Het ging hierbij onder meer om klachten over machtsmisbruik, verbale intimidatie en pestgedrag.
Voor zover bekend bij deze krant zijn er destijds geen meldingen gedaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Wel nam de Nederlandse zwembond na een extern onderzoek maatregelen en vertrok Faber naar België, waar hij sinds september 2024 voor de Vlaamse Zwemfederatie werkt.
Fabers schorsing komt voort uit de melding van een voormalig zwemster in juli 2024 bij het Instituut Sportrechtspraak (ISR). Het onafhankelijke instituut behandelt tuchtzaken voor negentig sportorganisaties, vooral over seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag.
De aanklager van het ISR stelde op basis van het onderzoeksdossier vast dat Faber ‘over een langere periode seksueel contact heeft gehad’ met de zwemster, ‘waarbij hij een grotere machtspositie had dan het slachtoffer’, aldus de schikking waarover de Volkskrant beschikt en die Faber op 9 januari dit jaar accepteerde.
De sanctie luidde: een schorsing van zes maanden voor alle activiteiten onder de vlag van de Nederlandse zwembond. Seksueel contact met een sporter is op elke mogelijke manier verboden voor een coach, vanwege de onderlinge machtsverhouding en de kwetsbare, afhankelijke positie van de sporter.
Ondanks de sanctie bleef Faber in Antwerpen aan de badrand staan waar hij behalve Belgische zwemmers ook de twee Nederlandse topzwemmers Caspar Corbeau en Tes Schouten trainde. Pas na twee maanden schorsing legde hij zijn werkzaamheden neer. Dit was onvermijdelijk, nadat wereldzwembond World Aquatics de schorsing begin maart had overgenomen. De KNZB had World Aquatics hierover conform de internationale reglementen ingelicht.
Faber mag daardoor tot 9 juli wereldwijd geen enkele betrokkenheid bij het zwemmen hebben. Daardoor ontbreekt hij vanaf donderdag in Eindhoven bij de European Swimming Trials.
Fabers handelen heeft volgens het ISR ‘over een langere periode geleid tot een oneerlijke en onveilige sportomgeving’. Ook is de coach zich volgens de aanklager onvoldoende bewust geweest van zijn machtspositie ten opzichte van de veel jongere zwemster. Daarnaast rekent de aanklager het Faber aan dat hij ‘in gesprekken met onderzoekers de ernst van zijn handelen niet heeft ingezien’.
De zwemcoach heeft tegenover het ISR erkend dat er over een langere periode sprake was geweest van seksueel contact, maar volgens hem heeft dit altijd met wederzijdse instemming plaatsgevonden. Het slachtoffer ontkent dit en zegt dat ze niet eerder naar voren durfde te stappen vanwege jarenlange gevoelens van schaamte.
‘Het heeft jaren geduurd voordat ik mijn verhaal überhaupt met mijn psycholoog durfde te delen. Hierna heb ik het pas verteld aan de belangrijkste mensen om mij heen’, zegt ze tegen de Volkskrant. ‘Ik ben naar het ISR gestapt, omdat ik erkenning wilde voor wat er is gebeurd. Die erkenning heb ik gekregen, maar tegelijkertijd ben ik ook heel bang voor het oordeel van anderen.’
De schorsing bleef voor het grote publiek onder de radar. Naar buiten toe lieten Faber en zijn huidige werkgever, de Vlaamse Zwemfederatie, weten dat hij vanwege privéomstandigheden tijdelijk niet aan het werk was. Pas na doorvragen van de Volkskrant bevestigde directeur Pieterjan Vangerven dat de federatie ‘door Mark Faber is geïnformeerd over het dossier, het verloop van de procedure en de gemaakte keuzes.’
Het ISR mag vanwege Europese privacywetgeving geen herleidbare gegevens over slachtoffers en beklaagden publiceren, waardoor de schikking geanonimiseerd op de eigen website belandde.
Deskundigen reageren verbijsterd op het feit dat Faber in België twee maanden lang bleef doorwerken, ook al zeggen de zwemcoach en de twee betrokken zwembonden dat dit volgens de regels is toegestaan. Volgens hoogleraar Olfers heeft Faber hiermee het slachtoffer geschoffeerd. ‘Als deze trainer zijn functie wil blijven uitvoeren, had hij die schikking niet moeten accepteren. We willen met z’n allen een veilig sportklimaat, dan moet je niet om zo’n schorsing heen gaan werken. Dat geeft ook een verkeerd signaal naar het slachtoffer.’
Kim Loyens, een Belgische deskundige op het gebied van grensoverschrijdend gedrag, noemt het ‘bijzonder pijnlijk’ voor het slachtoffer dat Faber ondanks zijn schorsing aan het werk bleef. ‘Het schokt mij dat dit is gebeurd, het getuigt van weinig schuldbesef. Je wordt niet zomaar voor een halfjaar geschorst’, zegt de universitair hoofddocent aan de Universiteit van Utrecht. ‘Juridisch gezien zijn er misschien wel manieren om onder een straf uit te komen, maar in moreel opzicht moet je dit als coach en als bond niet willen.’
De Volkskrant kwam enkele maanden geleden in contact met het slachtoffer dat melding maakte bij het ISR. Deze oud-zwemster, die uit vrees voor de gevolgen voor haar verdere loopbaan anoniem wil blijven, was erachter gekomen dat Faber de twee Nederlandse topzwemmers Corbeau en Schouten in Antwerpen was blijven trainen en vroeg daarom de KNZB om opheldering. De bond zag echter geen bezwaar, omdat zij geen deel zouden uitmaken van het topsportprogramma van de Nederlandse zwembond.
Het slachtoffer is ervan overtuigd dat Faber wel degelijk de voorwaarden van zijn sanctie heeft overtreden. Ze stapte daarom opnieuw naar het ISR. Dat onderzoekt nu of de coach de regels van zijn schorsing heeft overtreden. Mocht dit zo zijn, dan riskeert hij een nieuwe en waarschijnlijk zwaardere sanctie boven op zijn lopende schorsing.
Na vragen van de Volkskrant laat KNZB-directeur Arnoud Strijbis weten dat hij vanwege de privacy van alle betrokkenen niet inhoudelijk op de kwestie wil ingaan. In het algemeen stelt hij dat individuele topzwemmers zelf kunnen kiezen bij welke trainer zij hun programma volgen. Ook merkt hij op dat er al enige tijd geen arbeidsrelatie meer bestaat tussen de betreffende coach en de Nederlandse zwembond.
Uit documenten in handen van deze krant blijkt dat Corbeau en Schouten zowel door Faber als de KNZB op de hoogte zijn gebracht van de sanctie en de reden van zijn schorsing. Zij mochten hierop zelf beslissen of ze bij hem wilden blijven trainen, aldus de bond.
De regels van het ISR zijn echter duidelijk. Alle leden van een sportbond zijn verplicht mee te werken aan de uitvoering van een straf, zo laat het instituut in algemene zin weten. Directeur Henk van Aller van het ISR voegt daaraan toe dat het ‘aan de tuchtcommissie is hoe dit beoordeeld wordt in het licht van een reeds opgelegde sanctie’.
Mark Faber is meermaals door de Volkskrant uitgenodigd om in een gesprek zijn kant van het verhaal te laten horen, maar hij wil alleen schriftelijk reageren op vragen. ‘Ik heb de schikking aanvaard om een langdurig, belastend en beschadigend traject af te sluiten’, laat hij weten. ‘De aanvaarding van de schikking was geen erkenning van schuld, aansprakelijkheid of verwijtbaar handelen. Ik heb nadrukkelijk afstand genomen van de wijze waarop de verwijten in het schikkingsvoorstel waren geformuleerd.’
Faber staat op het standpunt dat hij de Nederlandse zwemmers ‘volgens de geldende regels van de KNZB, World Aquatics en het aanvaarde schikkingsvoorstel’ mocht blijven trainen. ‘Toen de schikking door World Aquatics internationaal werd overgenomen, ben ik volledig gestopt. Mijn werkgever en direct betrokkenen heb ik daarover steeds volledig geïnformeerd.’
In het onderzoek naar de schorsing kwam deze krant in contact met een tweede slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag door Faber. Deze voormalige zwemster wil eveneens anoniem blijven uit vrees voor de gevolgen voor haar maatschappelijke carrière.
De vrouw heeft in juni 2023 bij de zwembond verteld over wat haar eerder is overkomen tijdens een trainingsstage van de Nederlandse zwemploeg. In een privésetting probeerde Faber haar ’s avonds te zoenen, waarop zij afwijzend reageerde. Volgens de zwemster realiseerde de coach zich dat hij dit niet had moeten doen en is hij vertrokken. Hierna hebben ze het er volgens haar nooit meer over gehad.
De zwemster heeft de toenmalige directeur van de KNZB en de integriteitsmanager in het gesprek ook laten weten dat ze in haar tijd bij Faber ‘de hele dag door appjes’ van hem ontving. ‘Hij appte continu, ook over privézaken. Het leek alsof je een relatie had.’
De coach liet de zwemster niet alleen weten dat ze te zwaar was en moest afvallen, ook vond hij dat haar toenmalige partner ‘een slechte invloed had op haar voorbereiding op een groot toernooi’, vertelde ze de zwembond. De Volkskrant heeft het verslag van dit gesprek ingezien. Faber heeft niet op vragen over het appcontact met de zwemster gereageerd.
Uit uitvoerige gesprekken met deze krant blijkt dat de twee vrouwen nog altijd worstelen met de gevolgen van de gebeurtenissen; een van hen krijgt al jaren psychische hulp door wat haar is overkomen.
Het slachtoffer van het zoenincident durfde die gebeurtenis niet te melden aan het CVSN en ook niet aan het externe onderzoeksbureau Partners in Integriteit dat de KNZB na de zomer van 2023 had ingehuurd om meldingen over Faber te onderzoeken. Ze was bang voor de gevolgen als de zwemcoach te weten zou komen dat ze hierover had verklaard.
Naar aanleiding van de binnengekomen klachten bij het CVSN legde Faber in augustus 2023 zijn functie als hoofdcoach van het Nederlandse topzwemmen neer. Wel werkte hij met vier zwemmers, onder wie Corbeau en Schouten, naar de Zomerspelen van Parijs toe.
Na het externe onderzoek dat vervolgens werd ingesteld, concludeerde de KNZB in april 2024 dat er geen sprake was geweest van ‘aantoonbaar grensoverschrijdend gedrag’ door Faber. Maar ‘de omgangsvormen kunnen desalniettemin als ongewenst ervaren zijn’, aldus de bond in een persverklaring.
De zwemster die slachtoffer was van het zoenincident noemt die conclusies van de zwembond ‘bizar’. Ze heeft achteraf spijt dat ze haar verhaal destijds niet heeft gedeeld met het CVSN en het externe bureau, zegt ze. ‘Ik voelde me zo boos en machteloos. Daarom doe ik nu ook mijn verhaal. Ik hoop dat de KNZB in de toekomst andere keuzes maakt om tot een veilig sportklimaat te komen.’
Toenmalig directeur van de zwembond Aschwin Lankwarden, die destijds door de zwemster over het zoenincident werd ingelicht, wil niet reageren en verwijst naar de huidige directie. Die laat bij monde van Arnoud Strijbis weten dat het gesprek met de zwemster in juni 2023 ‘mede de aanleiding is geweest om een onafhankelijk onderzoek in te stellen’ naar Faber.
Op de vraag waarom de KNZB dan toch concludeerde dat er geen sprake was van aantoonbaar grensoverschrijdend gedrag, is het enige wat Strijbis hierover na enkele concrete vragen kwijt wil: ‘In dit kader is er geen melding van seksueel grensoverschrijdend gedrag in behandeling genomen door een tuchtrechtelijke instantie.’
Desgevraagd zegt Faber niets te weten van een zoenincident. ‘Ik betwist deze beschuldiging dan ook volledig en krachtig. Ik herken mij hier op geen enkele wijze in.’
Faber ging na de Olympische Spelen van 2024 in België aan de slag. De Vlaamse Zwemfederatie behoudt, ondanks zijn schorsing, het volste vertrouwen in Faber. ‘Op basis van de beschikbare informatie, zijn transparante houding en de positieve samenwerking ziet de federatie geen enkele aanleiding om de samenwerking te beëindigen’, laat directeur Vangerven weten.
Faber vindt dat hij ‘absoluut’ kan terugkeren als trainer in Antwerpen. ‘Ik heb mijn werkgever vanaf het begin volledig en transparant geïnformeerd over de situatie, de procedure en mijn positie. De Vlaamse Zwemfederatie kent mijn positie en heeft haar vertrouwen uitgesproken in mijn professionele integriteit en samenwerking.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant