schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
In drukke periodes schiet ze vaak uit haar slof, mailt een moeder. ‘Ik kan in dezelfde zin sorry zeggen tegen mijn kind, maar het lukt me niet om het te voorkomen.’ Wat gebeurt er op zo’n moment en hoe kan het anders?
Uit onderzoek blijkt dat ouders tijdens de zwangerschap en babytijd een dip ervaren in hun emotieregulatie. ‘Ze vinden het moeilijker om hun impulsen te controleren’, zegt Carolien Gravesteijn, lector Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling aan Hogeschool Leiden.
Dat kan gevolgen hebben voor het zelfbeeld, welzijn van ouders en daarmee hun opvoedgedrag. ‘Je komt in een loop terecht: als je uit je slof schiet, maakt dat onzeker. En als je onzeker bent, kan je minder positief reageren op je kind.’
Een gezin vraagt niet alleen om nieuwe vaardigheden, zoals plannen en organiseren, maar verandert ook de partnerrelatie. ‘Beide partners brengen hun eigen opvoedgeschiedenis mee, die niet altijd op elkaar aansluit. Samen met vermoeidheid en de uitdagingen van het ouderschap kan dat leiden tot conflicten en extra stress’, aldus Gravesteijn.
Stress wordt door iedereen anders ervaren. Volgens Sophie Reijman, universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam, hangt dat mede af van iemands levenservaringen. Wie als kind langdurig veel stress ervaart, kan een stresssysteem ontwikkelen dat voortdurend ‘aan’ staat.
Om beter te begrijpen hoe stress samenhangt met problematisch opvoedgedrag, onderzochten wetenschappers wat er in het lichaam van ouders gebeurt tijdens een stressvolle taak, zoals luisteren naar een huilende baby. Daarbij werden hun hartslag, ademhaling en zweetreacties gemeten. Uit een meta-analyse van Reijman bleek dat ouders met problematisch opvoedgedrag, of een verhoogd risico daarop, in rust een hogere hartslag hebben. ‘Een mogelijke verklaring is dat hun stresssysteem chronisch geactiveerd is, waardoor herstellen van stress moeilijker wordt.’
Ouders voelen zich schuldig als ze boos uitvallen. Dat wordt gevoed door het beeld op sociale media van de geduldige ouders die al knutselend en knuffelend door het leven gaan. ‘Toch wil ik benadrukken dat je geduld verliezen bijna onoverkomelijk is’, zegt Gravesteijn. ‘Gun het jezelf om fouten te maken. Het is vaak niet zo dramatisch als we denken. Kinderen zijn echt niet direct verpest.’
De moeder biedt naderhand haar excuses aan. Dat is waardevol, menen experts. ‘Je kind leert zo dat je fouten mag maken en dat je het weer goed kan maken. Ook ouders zijn niet perfect.’
Er zijn natuurlijk grenzen. Een keer je stem verheffen is iets anders dan een kind structureel uitschelden of overal de schuld van geven. ‘Dat kan wel schadelijk zijn voor de ontwikkeling van kinderen’, zegt Reijman.
Het einde van de dag is in veel huishoudens een klassiek stressmoment. Want: iedereen is moe én er moet nog worden gekookt. Volgens deskundigen ligt de oplossing vooral in het analyseren en anticiperen: wat zorgt voor die overprikkeling? En wat is nodig voor meer rust? Dat vraagt om zelfreflectie.
Uit onderzoek blijkt dat sociale steun belangrijk is bij het compenseren van stress, zegt Reijman. Bij drukke periodes loont het om hulp te vragen aan familie, vrienden of buren. Je geduld verliezen heeft niets te maken met liefde voor je kind en alles met belasting. ‘Zelfcontrole is geen onuitputtelijke bron.’
Veel ouders houden hun worstelingen voor zichzelf uit angst als slechte ouder te worden gezien. Zonde, vindt Gravesteijn. ‘Het delen met andere ouders relativeert.’
Ouders onthouden vooral wat misgaat, terwijl positieve interacties naar de achtergrond verdwijnen. Gravesteijn: ‘Stilstaan bij wat wél goed ging, kan het vertrouwen in jezelf als ouder versterken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant