Als bedrijven als SpaceX en Reflect Orbital hun zin krijgen, kun je straks nergens op aarde meer genieten van een indrukwekkende donkere sterrenhemel. Dat is de conclusie van een artikel dat woensdag verscheen in vakblad Astronomy & Astrophysics.
is wetenschapsjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde.
De plannen voor de lancering van in totaal meer dan 1,7 miljoen satellieten hebben ‘verwoestende consequenties’ voor de sterrenkunde, aldus Olivier Hainaut van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (Eso), die de gevolgen van de op handen zijnde satellietentsunami onderzocht.
Behalve tienduizenden Starlinksatellieten voor internetcommunicatie wil SpaceX uiteindelijk meer dan een miljoen kolossale datacenters in een baan om de aarde brengen. Die draaien dan op zonne-energie, en stralen hun restwarmte uit in de lege ruimte.
Volgens Gwynne Shotwell, zakelijk leider van SpaceX, moet de eerste ‘AI-satelliet’ eind volgend jaar al gelanceerd worden, zo vertelde ze vorige maand aan tv-zender CNBC.
Ook veel andere bedrijven, zoals de vijf maanden oude start-up Orbital, hebben plannen voor honderdduizenden datacenters in de ruimte. Daarnaast werken Europa en China aan nieuwe satellietconstellaties voor navigatie en communicatie.
En dan is er het Amerikaanse Reflect Orbital, mede opgericht door voormalig SpaceX-ingenieur Ben Nowack. Dat bedrijf wil de komende tien jaar 50 duizend ‘spiegelsatellieten’ van bijna twintig meter groot de ruimte in brengen.
Het doel: zonlicht naar de aarde reflecteren zodat zonneparken ook tijdens de schemering voldoende stroom blijven leveren. Een prototype, Eärendil-1, zou deze zomer al gelanceerd kunnen worden.
Volgens de berekeningen van Hainaut zijn de spiegelsatellieten van Reflect Orbital straks verreweg de helderste ‘sterren’ aan de hemel; in sommige gevallen zelfs vier keer zo helder als de volle maan.
Daar komt nog eens bij dat het gezamenlijke licht van alle geplande satellieten in de aardse dampkring wordt verstrooid, waardoor de nachtelijke hemel naar schatting drie keer zo helder wordt.
Telescopen op de grond kunnen de allerzwakste sterren en sterrenstelsels dan niet meer zien. En sowieso zijn sterrenkundige waarnemingen tijdens de eerste en de laatste uren van de nacht vrijwel onmogelijk vanwege de talloze overtrekkende satellieten.
Ook radioastronomen maken zich zorgen. Cees Bassa van radiosterrenkundig instituut Astron constateerde twee jaar geleden dat de elektronica aan boord van Starlink-satellieten veel storende lekstraling produceert. ‘Dat zal voor datacenters in de ruimte waarschijnlijk niet veel anders zijn’, zegt hij. ‘De regelgeving hierover is onduidelijk, en het kost jaren om die aan te passen.’
Of het echt zo’n vaart loopt met datacenters in de ruimte moet nog blijken, zegt Andrew van der Haar, senior advisor bij de Dutch Data Center Association. ‘Er zijn nog heel veel uitdagingen op het gebied van koeling en communicatie, en op aarde wordt gewerkt aan alternatieve oplossingen voor het energieprobleem, onder andere door energiezuinige fotonische chips.’
Bovendien wachten de ambitieuze plannen van SpaceX en Reflect Orbital op goedkeuring door de Amerikaanse Federal Communications Commission. Samen met de Royal Astronomical Society en de Internationale Astronomische Unie heeft Eso daar de grote zorgen van de astronomische wereld aangekaart.
Satelliettechnologie is onmisbaar geworden (denk aan navigatie-, communicatie- en weersatellieten), maar volgens Hainaut zou het aantal satellieten beperkt moeten blijven tot maximaal 100 duizend. Alleen dan kunnen ook toekomstige generaties van de sterrenhemel blijven genieten.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant