Hilversum heeft een obsessie met kijkcijfers. Tv-recensent Alex Mazereeuw blikt in Kijkkunde maandelijks terug op de opvallendste trends. Deze maand: hoe het WK voetbal en het Nederlands elftal alle kijkcijferwetten tarten.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
De onheilsprofeten die zich druk maken over almaar teruglopende kijkcijfers, vinden de statistieken ergens vanaf juni vaak aan hun zijde. De tv-zomer is, zeker zodra het kwik stijgt, vaak een braakliggend terrein, waaraan, los van een spraakmakende hit als B&B vol liefde, doorgaans weinig kijkcijfereer te behalen valt.
Geen wonder dat bijna geen enkel programma tijdens de bloedhete laatste juniweken veel kijkers wist te trekken. Zodra de mussen van het dak vallen, gaat de beeldbuis in veel woonkamers in ruste.
Dat wil zeggen: tót er wordt gesport. Dan worden alle gebruikelijke kijkcijferwetten volledig op hun kop gezet, waarbij vooral de voetbalwedstrijden van het Nederlands elftal records breken. Kijk naar de ranglijst met best bekeken televisie-uitzendingen aller tijden en tref daar toch vooral voetbalwedstrijden van het Nederlands mannenelftal.
De best bekeken tv-uitzending is nog altijd de halve finale tussen Nederland en Argentinië op het WK van 2014, met meer dan 9 (!) miljoen kijkers. Daarbij in de buurt komen wedstrijden als die tegen Mexico (ook op het WK van 2014, met 8,7 miljoen kijkers) en de verloren WK-finale tegen Spanje op het WK van 2010, met 8,5 miljoen kijkers.
Dat soort getallen zijn doorgaans alleen weggelegd voor historische gebeurtenissen, zoals de coronatoespraken van Mark Rutte in 2020 (ruim 8 miljoen kijkers), de uitzending van Peter R. de Vries, misdaadverslaggever over Joran van der Sloot (7 miljoen kijkers), en het huwelijk tussen Willem-Alexander en Máxima (rond de 6 miljoen kijkers). Ook de Oranjevrouwen kwamen in 2019 in de buurt: de WK-finale tegen de Verenigde Staten werd toen bekeken door bijna 5,5 miljoen mensen.
In de tweede helft van juni waren er, los van de journaals, nauwelijks programma’s die meer dan een miljoen kijkers trokken. Maar eindtoernooivoetbal creëert een heel eigen kijkcijferuniversum, waarbij veel van de wedstrijden moeiteloos meer dan een miljoen kijkers naar de televisie lokken. Wat helpt, is dat andere zenders ook wel drie keer nadenken voordat ze belangrijke, spraakmakende of nieuwe televisieprogramma’s inplannen tegenover WK-wedstrijden.
Wat dit WK extra opvallend maakt, is dat de wedstrijden plaatsvinden op niet bepaald christelijke tijdstippen. Toch laat de Nederlandse kijker zich tot nu toe nauwelijks tegenhouden door de tijdsverschillen met Canada, de Verenigde Staten en Mexico. Wedstrijden als Zuid-Korea - Tsjechië (om 4 uur ’s nachts), Canada - Qatar (om 2 uur ’s nachts) en Irak - Noorwegen (ook 2 uur ’s nachts) klinken misschien niet als de aanlokkelijkste affiches, maar zelfs daarvoor schakelden de afgelopen weken tussen de 100- en 200 duizend mensen in. Het zijn cijfers die voor dat tijdstip normaal gesproken ondenkbaar zijn.
Voor dit toernooi was het ruim dertig jaar geleden dat het Nederlands mannenelftal WK-wedstrijden speelde die voor Nederland ’s nachts plaatsvonden. Dat was in 1994, toen de VS ook gastland waren.
Opvallend genoeg lijkt het de supporters niet heel erg te deren. Hoewel er sportief weinig op het spel stond en de wedstrijd pas om 1 uur ’s nachts begon, schakelden zelfs voor Nederland - Tunesië ruim 1,6 miljoen kijkers in. De contrasten met de eerdere Oranjewedstrijden tegen Japan (4,2 miljoen, zondagavond om 10 uur) en Zweden (4,6 miljoen, zaterdagavond om 7 uur) waren weliswaar groot, maar voor een nachtelijke televisie-uitzending is het een unicum om boven de miljoen kijkers uit te komen.
Nederland - Tunesië heeft daarmee maar heel even het record in handen gehad van meest bekeken nachtelijke tv-uitzending van deze eeuw. Hoe bijzonder zulke hoge kijkcijfers zijn, was eerder te zien in 2016, toen de NOS pronkte met ronkende kijkcijfers voor de finale van de 100 meter sprint, waaraan Dafne Schippers toen deelnam. Naar die uitzending keken om iets voor 4 uur ’s nachts zo’n 780 duizend mensen, wat volgens de NOS destijds een kijkcijferrecord betekende voor deze eeuw.
Daarvoor was het nachtelijke record van deze eeuw voor de Mooi Weer de Leeuw! Marathon met Paul de Leeuw, waar in 2008 midden in de nacht 360 duizend mensen naar keken. Verder kwamen alleen de Nederlandse voetbalvrouwen in de buurt van die aantallen, toen tijdens het WK van 2023 in Australië en Nieuw-Zeeland zo’n 600 duizend kijkers inschakelden voor een nachtelijke wedstrijd tegen Spanje. Buiten de grote sportevenementen zijn dit soort kijkcijfers in de nacht ondenkbaar.
De jammerlijk verloren zestiende finale van het Nederlands elftal tegen Marokko heeft in ieder geval geschiedenis geschreven. Naar een wedstrijd die pas om 3 uur ’s nachts begon, keken liefst 1.938.000 mensen.
Daarmee is de wedstrijd, in ieder geval voor deze eeuw, de best bekeken nachtuitzending op de Nederlandse televisie. Omdat nauwkeurige cijfers over nachtelijke tv-uitzendingen in de vorige eeuw ontbreken, kan niet met zekerheid worden gezegd dat dit de best bekeken nachtelijke tv-uitzending aller tijden is, maar kijkcijferkenner Tina Nijkamp stelt op haar Instagrampagina dat dit wel ‘waarschijnlijk’ is.
Het is voor de Nederlandse voetballiefhebber niet veel meer dan een weinig heilzaam doekje voor het bloeden, maar we hebben in ieder geval tóch maar mooi een nieuw record te pakken. Daarmee is één ding opnieuw zeker: het WK voetbal tart bijna altijd alle kijkcijferwetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant