In Utrecht geldt per 1 juli een aansluitstop vanwege een overvol elektriciteitsnet. Ook in andere steden hangt die maatregel boven de markt. Hoe kun je dan toch je huis duurzamer maken?
is wetenschapsjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant onder meer over duurzaamheid en ecologie.
De energietransitie zit in een spagaat. Enerzijds blijft het aandeel groene energie stijgen, anderzijds bestaan grote zorgen over het zwaarbelaste elektriciteitsnet. In de regio Groot-Utrecht vertaalt dat zich naar een aansluitstop: wie zijn woning wil voorzien van een zogeheten 3-fasenaansluiting, krijgt per 1 juli nul op het rekest.
Zo’n 3-fasenaansluiting heeft een hogere capaciteit dan de ouderwetse 1-fasevariant, en is daarom handig als je van het gas af wil of een laadpaal nodig hebt voor je kersverse elektrische auto. Maar kun je ook zonder je huis verduurzamen?
Eerst een klein lesje elektrotechniek. De meeste woningen die vóór 2011 gebouwd zijn, kunnen 25 of 35 ampère aan stroom uit het net trekken. Staan er zo veel apparaten aan dat die capaciteit wordt overschreden, dan slaan de stoppen door.
Omdat huishoudens door de energietransitie meer apparaten nodig hebben – vooral: warmtepompen, laadpalen en inductiekookplaten – zijn netbeheerders nieuwe huizen gaan uitrusten met de 3-fasenaansluiting. Dat betekent: drie verbindingen van 25 of, in sommige gevallen, 35 ampère.
Die nieuwe aansluitingen zijn ‘superruim’, aldus Simone Tresoor van kenniscentrum Milieu Centraal. ‘Alleen als je op een koude winteravond kookt met meerdere inductiepitten én de oven, terwijl de warmtepomp op volle kracht loeit en je de auto oplaadt, heb je zoveel ruimte nodig.’
Toch is volgens de expert duurzame woningen een ware run op 3-fasenaansluitingen ontstaan, uit angst voor de aansluitstop. ‘Veel mensen met oudere woningen denken: ik neem er maar één, want anders kan ik in de toekomst niet van het gas af.’
Niet nodig, zegt Tresoor. Ook met de oude 1-fase-aansluiting is veel mogelijk – mits je op je gebruik let. Neem de inductieplaat. ‘Verreweg de meeste varianten kunnen prima met een oude aansluiting uit de voeten.’
Hetzelfde geldt voor een autolaadpaal – al duurt opladen misschien wel wat langer. ‘Maar voor de meeste mensen maakt dat niet veel uit wanneer ze thuis zijn.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Bij warmtepompen is het verhaal iets ingewikkelder. Is je huis goed geïsoleerd, dan kun je volgens Tresoor in veel gevallen gewoon een all-electricvariant installeren, ook zonder nieuwe aansluiting. Gemiddelde prijs ná subsidie: zo’n 9.000 euro. ‘Best gunstig als je naar de huidige gasprijzen kijkt.’ Aangenomen dat je door verminderd gasverbruik zo’n 1.000 euro per jaar bespaart, volgens Milieu Centraal het gemiddelde bedrag voor een hoekhuis met 2 personen, is de aankoop na negen jaar terugverdiend.
In een matig geïsoleerd huis biedt een hybride warmtepomp uitkomst. Daarbij laat je je oude cv-ketel gewoon hangen, zodat die op zeer koude dagen kan bijspringen. Tresoor: ‘Voordeel is dat je met een lagere aanschafprijs van rond de 4.000 euro na subsidie je gasverbruik toch met 60 à 70 procent kunt verminderen.’ Is je cv-ketel aan vervanging toe, dan vallen de kosten wat hoger uit.
Al helemaal ideaal voor iedereen die op een ruimere aansluiting moet wachten: een zogeheten all-electric-ready warmtepomp. Dat is een hybride warmtepomp die je in een volledig elektrisch exemplaar kunt omtoveren. ‘Als je dan uiteindelijk toch van het gas af gaat, voeg je een voorraadvat toe en koppel je de cv-ketel af. De periode daarvoor kun je gebruiken om je huis beter te isoleren’, tipt Tresoor.
In alle gevallen is het wel verstandig advies in te willigen van een bekwame installateur. Bovendien is er één belangrijk adagium wanneer je nieuwe, energieslurpende apparaten met een 1-fase-aansluiting verbindt: let op je stroomgebruik.
Tresoor: ‘Als je bijvoorbeeld volop gaat koken met inductieplaat en oven, zorg dan dat je warmtepomp wat minder hard draait, en dat je auto niet aan de oplader ligt. Wees je bewust van het feit dat je niet alles tegelijk op maximaal vermogen kunt aanzetten, vooral als je een aansluiting van 25 ampère hebt.’
Goed nieuws, aldus Tresoor: steeds meer laadpalen en warmtepompen zijn voorzien van een zogeheten load-balancingfunctie, die het verbruik terugschroeft als de limiet van de aansluiting in zicht komt. ‘En in de toekomst hopen we dat zogeheten Home Energy Management Systems het stroomverbruik in het hele huis op elkaar af kunnen stemmen.’
Ook Theo Scholte van brancheorganisatie Netbeheer Nederland benadrukt dat eigenaren van een 1-fase-aansluiting gewoon een elektrische auto of warmtepomp kunnen aanschaffen. ‘Wanneer je jouw gebruik goed uitspreidt in de tijd, dan is een 1-fase in veel gevallen voldoende. Ook qua netbelasting kan dat prima: de netbeheerders zijn erop berekend.’
Heb je wel al een 3-fasenaansluiting? Ook dan is het volgens Scholte verstandig je stroomgebruik te spreiden, om het net te ontlasten én met het oog op de eigen portemonnee.
In alle gevallen is ‘zelf opwekken, zelf opslaan, zelf gebruiken’ zijn devies. ‘Bijvoorbeeld: je auto overdag opladen, en diens accu via een zogeheten vehicle-to-gridsysteem gebruiken om ’s avonds de lamp in de huiskamer aan te doen.’
Begin je net met verduurzamen, grijp dan eerst naar het laaghangende fruit, zegt Tresoor. ‘Vooral isoleren is een relatief goedkope maatregel waarmee je veel energie kunt besparen. En daarbij maakt het niks uit welke aansluiting je hebt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant