Een recent opgedoken brievenadministratie van de Belastingdienst is explosief: mogelijk zijn duizenden ouders onterecht aangemerkt als gedupeerd en hebben zij ten onrechte compensatie ontvangen.
Hoeveel van de door de overheid erkende 43 duizend toeslagenouders het betreft, is nog niet bekend. Maar steeds duidelijker wordt dat mogelijk duizenden van hen onterecht als gedupeerd zijn aangemerkt. De overheid zou dan tientallen miljoenen aan compensatie ten onrechte hebben uitgekeerd.
Deze ongemakkelijke waarheid wordt nu voor het eerst door een rechtbank bevestigd. In een rechtszaak waarin de kinderen van een gedupeerd echtpaar om meer schadevergoeding vroegen, oordeelde een rechter dat deze ouders met de kennis van nu helemaal niet aangemerkt hadden moeten worden als getroffen door de toeslagenaffaire.
Het draait allemaal om een bestand met destijds verstuurde brieven van de Belastingdienst. Er blijkt een complete administratie te zijn van verzoeken die de dienst vanaf 2009 verstuurde: om extra informatie over het inkomen van ouders bijvoorbeeld, of over het precieze aantal uren dat de kinderen naar de opvang zijn gegaan.
Die verzendadministratie is de afgelopen jaren niet gebruikt bij de beoordeling of een ouder een toeslagengedupeerde was. Als een ouder vertelde dat de Belastingdienst de reeds ontvangen kinderopvangtoeslag had teruggevorderd zonder opgaaf van reden, was dat verhaal leidend. Maar uit het bestand dat nu boven water is gekomen, blijkt dat de Belastingdienst naar een deel van die ouders wel degelijk brieven met informatieverzoeken heeft verzonden.
Als zij daarop vervolgens niet afdoende reageerden, is zo’n terugvordering rechtmatig, oordeelt nu een rechter in Midden-Nederland. In deze rechtszaak heeft het ministerie van Financiën de informatie over deze specifieke gedupeerden ingebracht. De moeder heeft 430 duizend euro aan schadevergoeding ontvangen, de vader 260 duizend euro.
Maar eigenlijk hadden ze daar ‘met de kennis van nu’ geen recht op gehad, betoogde het ministerie in die zaak, omdat er geen sprake was geweest van ‘vooringenomen handelen’ van de Belastingdienst. De fiscus vorderde in 2011 zo’n 46 duizend euro aan kinderopvangtoeslag terug, waarna het gezin in problemen kwam. Maar dat was nadat er herhaaldelijk tevergeefs om informatie was gevraagd over onder meer hun inkomsten, zo bleek uit het brievenbestand.
De hersteloperatie voor toeslagengedupeerden werd in 2020 opgezet, toen bleek dat de Belastingdienst veel ouders ten onrechte van fraude beschuldigde en onterecht hoge bedragen aan kinderopvangtoeslag had teruggevorderd. Veel gezinnen belandden zo in grote financiële problemen en raakten bijvoorbeeld hun huis, hun werk en soms zelfs hun kinderen kwijt.
Dit overkwam de groep zwaar gedupeerden, naar schatting een kwart van het totaal. Maar de inrichting van de hersteloperatie heeft er ook toe geleid dat veel ouders in de beleving van de overheid zijn overgecompenseerd. Alle erkend gedupeerden kregen immers 30 duizend euro, ongeacht de hoogte van de terugvordering van kinderopvangtoeslag. En nu blijkt dus ook nog dat er ouders zijn die helemaal niet als gedupeerd erkend hadden moeten worden, omdat de Belastingdienst hen wel degelijk brieven had gestuurd met informatieverzoeken, voorafgaand aan de terugvorderingen.
Alleen als erkend gedupeerden procederen, bijvoorbeeld om hogere compensatie zoals in deze rechtszaak, gaat de overheid de individuele informatie uit de brievenadministratie gebruiken, zegt de woordvoerder van verantwoordelijk staatssecretaris Sandra Palmen. De Staat heeft inmiddels zo’n 4 miljard euro uitgekeerd aan gedupeerden. Eerder zegde Palmen al toe dat zij niet reeds toegekende compensatie zal terugvorderen. Inmiddels hebben alle 43 duizend erkend gedupeerden het bedrag teruggekregen dat de Belastingdienst destijds had teruggevorderd.
De vraag is hoe het mogelijk is dat deze brievenadministratie niet is betrokken bij de beoordeling van gedupeerden. Volgens de woordvoerder is dit bestand ‘over het hoofd gezien’, toen in 2020 de hersteloperatie werd opgezet. Omdat de klacht van veel gedupeerden was dat de overheid hen had gewantrouwd, werd toen besloten om zo veel mogelijk uit te gaan van het verhaal van de ouders.
Pas in 2024 werd het bestaan van dit bestand volgens hem ‘concreet’. Toen heeft Palmen hiernaar onderzoek laten doen door de Auditdienst Rijk. Die oordeelde eerder dit jaar dat dit bestand een deugdelijk overzicht geeft van verzonden en ontvangen post van de Belastingdienst.
Het ministerie van Financiën bevestigt dat er ouders zijn die niet als erkend gedupeerd zouden zijn aangemerkt als deze bestanden bij de beoordeling waren gebruikt. Hoeveel ouders mogelijk onterecht compensatie hebben ontvangen, is volgens de woordvoerder niet te zeggen: ‘Dat zou je per dossier moeten bekijken, en dat gaan we niet doen.’
Veel vragen staan nog open. Hoe kan het bijvoorbeeld dat deze brievenadministratie over het hoofd is gezien? Wanneer waren er voor het eerst aanwijzingen dat dit bestand er was? Zeker is dat de hersteloperatie vlotter was verlopen en goedkoper was geweest als er minder erkend gedupeerden waren. Wrang is ook dat de zwaarst gedupeerden hiervan mogelijk extra schade ondervinden, zeggen betrokkenen. Niet alleen moeten zij langer wachten op herstel, ook worden door deze kwestie alle toeslagengedupeerden opnieuw verdacht gemaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant