Tussen de VVD en Pro wordt het touwtrekken om de koers van het kabinet-Jetten. Herleeft de politieke moed om compromissen te verkopen aan de eigen kiezers?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Jesse Klaver had het liever ambitieuzer gezien. Ook kondigt hij aan dat Progressief Nederland (Pro) de uitwerking van het nieuwe stikstofbeleid ‘kritisch zal volgen’. Maar de woorden uit zijn verklaring die premier Jetten echt interesseren zijn toch deze: ‘We hebben nu de kans om te zorgen dat de woningbouw op gang komt, de natuur herstelt en boeren eindelijk duidelijkheid krijgen. Wij willen daaraan bijdragen en bieden het kabinet onze steun voor de stikstofplannen aan.’
Na alle stilstand van de afgelopen jaren is dat een constructief en verfrissend bericht. Toeval of niet, het kwam naar buiten op de dag waarop de fractie van Pro in de Eerste Kamer de begroting van minister Sjoerdsma aan een meerderheid hielp. Ook op die begroting was genoeg aan te merken, waarschuwde senator Farah Karimi. Maar de 329 miljoen euro extra voor ontwikkelingssamenwerking die Sjoerdsma bijeen sprokkelde om Pro te overtuigen (Karimi: ‘Echt geld voor echte mensen’) gaf toch de doorslag.
Tel daarbij op dat ook het ongeluk in de Eerste Kamer met de Asielnoodmaatregelenwet inmiddels alweer grotendeels is gerepareerd. Voor een minderheidskabinet dat al vrij snel als vleugellam te boek stond, blijken er toch echt mogelijkheden te liggen om tot beleid te komen.
De volgende uitdaging wordt de begroting voor 2027, die op Prinsjesdag het licht moet zien. Die kan niet rekenen op meerderheden in beide Kamers zolang enkele omstreden bezuinigingen en lastenverzwaringen, zoals de verhoging van het eigen risico in de zorgverzekering, boven de markt hangen.
Zelfs voor de VVD is inmiddels duidelijk dat alleen Pro voldoende zetels kan en wil leveren om het kabinet structureel te stutten. De kansen ‘over rechts’ zijn immers verdampt nu de BBB voorop gaat in het verzet tegen het stikstofbeleid. Op Henk Vermeer en Caroline van der Plas wordt niet meer gerekend.
Naar links dus, waarbij zich wel de vraag aandient hoe ver de VVD daarin durft te gaan. De in de campagne geventileerde felle weerzin tegen Klaver kwam voort uit de overtuiging dat de eigen kiezers vertrekken naar rechtsere alternatieven zodra Dilan Yesilgöz met Pro in zee gaat.
Voor de bestuurbaarheid van het land zou het zeer welkom zijn als partijen zich niet voortdurend, ook vlak na verkiezingen, door louter electorale overwegingen laten leiden, maar in de VVD is die neiging niet zomaar verdwenen.
Misschien helpt het Yesilgöz als zij zich realiseert dat ook Klaver risico’s moet nemen. Hij gaat eisen dat Jetten in plaats van bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid het geld haalt uit verhogingen van de winst- en vermogensbelasting en uit de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. De heilige huisjes van de VVD dus. Ook hij weet echter dat het kabinet hem nooit in alles zijn zin gaat geven. Dat wordt hooguit een compromis dat alleen kans van slagen heeft als alle betrokkenen het vol overtuiging durven uit te leggen aan hun eigen achterban.
Klaver heeft nu twee keer zijn nek uitgestoken. Het lot van het kabinet-Jetten hangt af van Yesilgöz’ bereidheid hem daarin te volgen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant