Het kabinet dreigt miljardensteun aan Tata Steel toe te zeggen zonder te weten of de gezondheid van omwonenden erop vooruitgaat. In de afspraken met de staalfabrikant moeten daarom volgens experts duidelijke gezondheidsdoelen worden vastgelegd.
Volgens de Expertgroep Gezondheid IJmond, die bestaat uit negen deskundigen uit verschillende vakgebieden, is er sprake van een "fundamentele onzekerheid". "Het is niet vast te stellen of de maatregelen daadwerkelijk leiden tot gezondheidswinst", schrijven de experts woensdag in een advies aan het kabinet.
Met maximaal 2 miljard euro aan subsidie wil Tata Steel een deel van de fabriek vergroenen. Waar steenkool nu nog aan de basis staat van het staalproces, moet dat vanaf 2030 aardgas worden en later groene waterstof of biogas. Het kabinet is bereid die overstap te steunen als dat leidt tot minder uitstoot van CO2 en andere schadelijke stoffen.
In een voorlopige versie van de zogeheten maatwerkafspraken wordt daarom vastgelegd dat de uitstoot van allerlei schadelijke stoffen omlaag moet. Maar eerder bleek dat van sommige stoffen, waaronder dioxine, er straks juist meer in de lucht komt. Er is nog niet doorgerekend wat dat uiteindelijk zal betekenen voor de gezondheid van omwonenden.
Er komt wel zo'n 'gezondheidseffectrapportage', maar die is op z'n vroegst volgend jaar klaar. Eerst moet Tata Steel zelf nog meer duidelijkheid verschaffen over de verwachte milieueffecten van de nieuwe fabrieken. Het kabinet wil al in september zijn handtekening zetten onder de afspraken met de staalfabrikant.
Het is daarom belangrijk om in die afspraken vast te leggen welke gezondheidsdoelen moeten worden behaald, schrijft de expertgroep. Vervolgens moet de situatie nauwlettend in de gaten worden gehouden, zodat duidelijk wordt of de gezondheid van omwonenden inderdaad verbetert.
De wetenschappers wijzen erop dat er al veel wordt gemeten in de omgeving van Tata Steel, maar dat die monitoring nog beter kan. Zo is er nog geen zicht op de hoeveelheid zeer zorgwekkende stoffen en ultrafijnstof die in nabijgelegen woonwijken terechtkomt. Ook is er onvoldoende duidelijkheid over incidenten in de staalfabriek, die kunnen leiden tot uitstootpieken.
In aanloop naar het sluiten van de voorlopige overeenkomst tussen Tata Steel en het kabinet deden de wetenschappers al vergelijkbare aanbevelingen, maar die zijn niet allemaal overgenomen.
Staatssecretaris Annet Bertram (Milieu) zegt woensdag dat gezondheid "een prominente plaats" krijgt in de klimaatafspraken met Tata Steel. Ze gaat het rapport van de expertgroep nog bestuderen en komt later met een uitgebreidere reactie.
De adviezen van de expertgroep sluiten nauw aan op de eisen van Tata-omwonenden die vorige week voor de rechter stonden. In een kort geding eiste omwonendengroep Gezondheid op 1 onder meer dat ook concrete gezondheidsdoelen in de afspraken met Tata Steel worden opgenomen.
Tijdens die zaak zei de landsadvocaat dat de Staat alleen klimaatafspraken wil maken als die leiden tot een duidelijke gezondheidsverbetering voor omwonenden. Dat zal volgens het kabinet hoe dan ook het geval zijn als de uitstoot flink omlaag gaat.
De landsadvocaat erkende dat niet alle eerdere adviezen van de expertgroep zijn opgevolgd. "Als je alle adviezen zou moeten opvolgen, dan kom je niet tot een overeenkomst, of kost het meer middelen of tijd."
Voor Tata Steel zijn het roerige tijden. Er wordt niet alleen onderhandeld over de groene toekomst van de fabriek, maar tegelijkertijd dreigt de plaatselijke toezichthouder de vergunningen van twee belangrijke deelfabrieken in te trekken. Die zijn ernstig verouderd en stoten meer uit dan in de vergunning is toegestaan.
Volgens de klimaatafspraken met het kabinet zou eigenlijk slechts een van deze twee fabrieken gesloten worden; de andere zou nog vele jaren openblijven. Het Indiase moederbedrijf van Tata Steel waarschuwde investeerders al dat de vergunningskwestie zorgt voor grote onzekerheid over de toekomst van de hele staalfabriek.
Source: Nu.nl economisch