De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid maakt zich zorgen over de geweldsdreiging die uitgaat van onlinenetwerken die chaos en destructie nastreven. In zijn halfjaarlijkse rapportage besteedt de dienst daar nu voor het eerst een apart hoofdstuk aan.
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
‘Het nihilistisch online-ecosysteem is de laatste jaren sterk gegroeid’, schrijft de NCTV. Dat is een verzameling internationale onlinegroepen, veelal op Telegram, waarin deelnemers elkaar aanzetten tot het plegen van extreem geweld. Vaak zonder groter doel: het is geweld om het geweld ‘zoals bij puur sadisme’, aldus de dienst. In sommige gevallen is de motivatie misantropie en het doel om mens en maatschappij te vernietigen.
De NCTV doet geen uitspraken over de omvang van de beweging in Nederland, maar volgens recent onderzoek van het Haags Centrum voor Strategische Studies zijn momenteel minstens zeventig Nederlanders, onder wie veel kinderen, actief binnen de zogenoemde ‘Com’ (community). Dat is de overkoepelende naam voor het netwerk van sadistische groepen met ‘specialisaties’ in cybercriminaliteit, (online) seksueel misbruik en/of offlinegeweld.
In die laatste categorie verzinnen leden de meest lugubere opdrachten voor elkaar, zoals het kerven van een (groeps)naam in andermans of eigen lichaam, het vermoorden van huisdieren of familieleden, en zelfdoding. Wie die acties uitvoert en het bewijs ervan deelt, krijgt toegang tot groepen en stijgt in aanzien.
De voorloper van Com, genaamd CVLT, werd opgericht in 2017. Sindsdien werven Com-leden andere kinderen, vaak tussen de 8 en 17 jaar, via socialemedia- en gameplatforms als Instagram, Roblox en Minecraft. Dat begint met complimenten en verzoeken om naaktfoto’s, waarna de kinderen worden afgeperst en (onder dwang) al snel zelf dader worden.
Hoewel het gaat om een klein aantal Nederlanders kan de impact van het geweld enorm zijn, waarschuwt de NCTV. Door in de rapportage voor het eerst een apart hoofdstuk te wijden aan nihilistisch extremisme wil de dienst een signaal afgeven aan opvoeders en verantwoordelijken bij onlineplatforms, aldus een woordvoerder: ‘Doe hier iets aan.’
In de verschillende onderzoeken die de laatste jaren zijn gedaan naar nihilistische onlinenetwerken komt naar voren hoe ingewikkeld het is om er ‘iets aan te doen’. Na verwijdering van platform Discord verplaatste een groep zich bijvoorbeeld naar Telegram. Bovendien kennen dit soort onlinegemeenschappen hun eigen taal, waardoor de politie belangrijke signalen over het hoofd ziet.
Het Haags Centrum voor Strategische Studies noemt de aanpak van deze groepen symptomatisch en reactief. De onderzoekers pleiten voor meer begrip van onlinesubculturen, taal, symboliek en impliciete codes bij opsporingsinstanties en voor geautomatiseerde monitoring van berichten met AI. Maar als belangrijkste oplossing noemen zij preventie: mediawijsheidsonderwijs, bewustwording en een actieve betrokkenheid bij wat jongeren online bezighoudt.
Er lopen verschillende rechtszaken tegen (voormalig) Com-leden in Nederland. De inmiddels 25-jarige Eindhovenaar Justin B. bekende na zijn arrestatie vorige zomer de oprichter te zijn van Com-groep ‘No Lives Matter’, die volgens eigen propaganda ‘de dood idealiseert’. In die groep circuleerden onder meer terrorismehandboeken, zei de officier van justitie bij een tussentijdse zitting.
De terroristische dreiging uit andere hoeken van de samenleving is gelijk gebleven ten opzichte van de vorige halfjaarlijkse rapportage, schrijft de NCTV: er is nog altijd een reële kans op een terroristische aanslag. De grootste dreiging komt, net als de afgelopen jaren, van door Isis aangestuurde, geïnspireerde en gestimuleerde aanslagen. Daarnaast signaleert de NCTV een toename van de terrorismedreiging als gevolg van en in reactie op de oorlog van de VS en Israël met Iran.
De rechtsextremistische dreiging is gelijk gebleven, schrijft de dienst. ‘Meestal gaat het daarbij om jonge personen die zijn aangehouden op verdenking van het (online) dreigen met een rechts-terroristische aanslag. Er is in deze gevallen echter nauwelijks sprake van concrete en vergaande voorbereidingshandelingen voor een aanslag.’
Source: Volkskrant