Met zijn verfilming trekt regisseur Abd al Malik zijn als een maalstroom opgediende verhaal ook iets los van de non-fictie. Maar als drama doet Furcy soms wat bestudeerd aan, of stijf.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Het is een klassieke catch 22, waarin de tot slaaf gemaakte Furcy Madeleine (acteur Makita Samba) zich bevindt. De situatie, vernoemd naar de satirische bestseller van Joseph Heller waarin twee tegenstrijdige regels of voorwaarden het iemand onmogelijk maken om vooruit te bewegen.
Als blijkt dat Furcy’s ongeletterde moeder heimelijk al lange tijd was vrijgemaakt, volgens een na haar overlijden ontdekt officieel papier, zou haar zoon volgens de Franse wet óók automatisch vrij moeten zijn. Zo betoogt de abolitionistische aanklager Gilbert Boucher (Romain Duris), die Furcy in de eerste helft van de 19de eeuw bijstaat in zijn juridische strijd, in het historische drama Furcy van de Frans-Congolese regisseur, rapper en schrijver Abd al Malik.
Maar in het koloniale Bourbon, het huidige Réunion, beroept de advocaat van de man die Furcy als zijn bezit beschouwt zich op de Code Noir, het 17de-eeuwse Franse slavernijwetboek waarin staat dat een slaaf slechts bezit is en onder geen beding zijn of haar meester voor het gerecht kan dagen. Hoongelach in de rechtszaal: ‘Sinds wanneer kan meubilair iemand aanklagen?’
En zo ziet Furcy zich veroordeeld wegens ‘marronage’, het weglopen van of in opstand komen tegen zijn slavenhouder.
Furcy (originele titel Furcy, né libre) is gebaseerd op het in 2010 verschenen boek L’Affaire d’esclave Furcy van de Algerijnse journalist Mohammed Aïssaoui, die de beschikking kreeg over de pas in 2005 bij een veiling publiek geraakte historische processtukken. Het was de langste rechtszaak aller tijden die is aangespannen door een tot slaaf gemaakte tegen zijn eigenaar, zo’n dertig jaar voor de afschaffing van de slavernij in 1848.
Met zijn verfilming trekt Abd al Malik zijn als een maalstroom opgediende verhaal ook iets los van de non-fictie. Hij laat Furcy dromen over zijn relatie en toekomstplannen met een (witte) Franse vrouw, waarbij nooit helemaal duidelijk wordt waar herinnering overgaat in fantasie. Ook laat hij hem even verstild opgaan in het natuurschoon. Poëtisch beeld, dat wordt afgewisseld met de slavernijgruwelen: zweepslagen en ketens.
Het is een relatief zwijgzame rol voor acteur Samba, die eerder speelde in het Parijse relatiedrama Les Olympiades van Jacques Audiard. Als drama doet Furcy soms wat bestudeerd aan, of stijf. Het zit ’m ook in de aankleding: vooral de Franse soldaten ogen alsof ze zo van de wasserij naar de filmset zijn gemarcheerd. Maar de scènes in de rechtszaal, waar de kronkelende wetspaden lange tijd in Furcy’s nadeel uitpakken, maken de film ook markant en confronterend. Die pijnlijk gezwollen uiteenzettingen van de ijdele magistraten, de absurd aandoende juridische haarkloverij. En dan die ene zwarte man, die alles veelal zwijgend aanziet, met opgetrokken wenkbrauw.
Drama
★★★☆☆
Regie Abd al Malik
Met Makita Samba, Romain Duris, Ana Girardot
108 min., in 13 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant