De regering moet met Tata Steel harde afspraken maken over hoe de bedrijfsvoering van de staalfabriek in IJmuiden wordt aangepast wanneer een onderdeel te veel gezondheidsschade veroorzaakt.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Ook moeten er scherpe gezondheidsdoelen komen en betere metingen van de uitstoot van de fabriek. Dat schrijft de Expertgroep Gezondheid IJmond in een advies dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd. In de maatwerkafspraak die de overheid en Tata dit jaar nog willen sluiten over de vergroening van de staalfabriek, zou ook al moeten worden vastgelegd hoe zij de rekening verdelen, wanneer blijkt dat een nieuw onderdeel schadelijker is voor de gezondheid dan gedacht.
Vorig jaar tekenden Tata Steel en de regering al een intentieverklaring als laatste stap richting een maatwerkafspraak. Daarin staat dat de overheid zo’n 2 miljard euro uittrekt als Tata de CO2-uitstoot van de fabriek in de IJmond versneld terugbrengt en bovenwettelijke maatregelen neemt die de gezondheid van milieu en omwonenden verbeteren.
Dit is het derde advies van de expertgroep, die drie jaar geleden door de regering is ingesteld om te adviseren over hoe de gezondheidseisen in de maatwerkafspraak moeten worden vormgegeven. In hoeverre die aanbevelingen ook worden opgevolgd, is onzeker, weet ook de voorzitter van de expertgroep, hoogleraar geneeskunde Marcel Levi. ‘Tot nu is er best veel overgenomen, maar ook best veel nog niet.’
Wat is er wel overgenomen dan?
‘Het is bijvoorbeeld winst dat gezondheid sowieso een belangrijk deel is van de afspraken. Dat was een aantal jaar geleden nog helemaal niet zo. Ze hebben in de intentieverklaring ook normen opgenomen voor stoffen die wij als gevaarlijk zien. Al zijn die normen vaak wel erg bescheiden.’
Uw groep adviseert ‘duidelijke gezondheidsdoelen’ te stellen. Maar de doelen die u noemt gaan over microgrammen van zorgelijke stoffen. Waarom niet over hoeveel kinderen astma krijgen en hoeveel mensen kanker?
‘Dat is wel het doel, maar het lastige is dat dat heel moeilijk goed te meten is. En of kanker toe- of afneemt weet je pas over vijftien jaar. We moeten gezondheid dus benaderen door te meten wat er bij de fabriek wordt uitgestoten en dat via een model vertalen naar gezondheidsschade. Dat willen we doen in een zogenaamde gezondheidseffectrapportage, die kan worden opgesteld zodra de milieueffectrapportage af is die Tata moet opstellen om de fabriek te mogen bouwen.’
Vorige week eisten omwonenden van Tata in een kort geding dat de overheid pas maatwerkafspraken sluit als zo’n GER er is. Wat vindt u daarvan?
‘In een ideale wereld zou dat beter zijn. Maar de realiteit is dat we zeker nog een jaar moeten wachten tot die milieueffectrapportage er is. En als je tot die tijd niet doorgaat met de maatwerkafspraken, verbeter je de gezondheid dus ook niet.
‘Wij doen nu een suggestie om zo’n impasse te voorkomen door wel einddoelen te formuleren en hoe je gedurende het proces kunt bijsturen. Voor sommige omwonenden is dat even slikken, maar zij zien ook wel dat nog langer wachten ook niet veel oplevert. De hele zaak is al twee jaar vertraagd.’
Kunt u een voorbeeld geven van hoe zo’n afspraak over voortschrijdend inzicht er dan uit zou zien?
‘Het plan is om in de toekomst in de fabriek meer schroot te verwerken. Je loopt de kans dat je extra uitstoot krijgt van dioxine en geluidsoverlast. Het is niet exact te voorspellen wat die impact is, maar je kunt wel afspraken maken over de normen die gehaald moeten worden, hoe je die vervolgens goed en transparant meet en hoe je de rekening verdeelt als er moet worden ingegrepen.’
Heeft u er op basis van de ervaringen de afgelopen twee jaar vertrouwen in dat zulke afspraken met Tata te maken zijn?
‘We moeten er eerlijk over zijn dat ons vertrouwen wel een paar keer een dreun heeft gehad. Dit jaar bijvoorbeeld toen bleek dat een fabriek veel te veel chroom-6 uitstoot. Maar onze overtuiging is wel dat de verbouwing van de fabriek een win-winsituatie is. Economisch en strategisch is het belangrijk dat we hier staal blijven maken. Voor het klimaat is het belangrijk dat de CO2-uitstoot omlaaggaat. En de fabriek kan versneld schoner worden.
‘Ik zie ook plannen om de fabriek te sluiten en er woningen te bouwen, maar voor zulke plannen zou ik een student geen voldoende geven. Die grond is zo vervuild dat de kosten om dat geschikt te maken voor bewoning enorm zijn. En die 2 miljard die de overheid nu uittrekt... Misschien ben ik beetje blasé als ik dat zeg... Maar ik zie wel dat er grotere bedragen worden uitgegeven aan dingen waar we veel minder aan hebben.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant