Met de nieuwe stikstofplannen van het kabinet-Jetten keerde woensdag het boerenprotest terug in Den Haag. Een laatste stuiptrekking of voorproefje van een hete zomer? ‘Veel boeren zijn murw geslagen.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Enkele tientallen boeren hebben zich woensdagmiddag voor de achterdeur van het Tweede Kamergebouw verzameld. Onder toeziend oog van de politie delen ze oranje boerenzakdoeken uit. Het gaat er gemoedelijk aan toe, bij de terugkeer van het boerenprotest in Den Haag.
Kamerleden als André Flach (SGP), Caroline van der Plas (BBB), Mona Keijzer (Groep Keijzer) en Maarten Goudzwaard (JA21) laten hun gezicht zien. De een praat met een paar boeren, de ander kijkt zoekend rond naar een van de aanwezige televisiecamera’s.
Aanleiding voor het protest is het Kamerdebat over de stikstofplannen die het kabinet-Jetten vrijdag presenteerde. Grootste stenen des aanstoots zijn de zones rond natuurgebieden waar de uitstoot hard omlaag moet en een maximumaantal koeien per hectare. Op de vraag wat er anders moet aan de plannen, antwoorden de meesten: ‘Alles’.
Boerenactiegroepen hebben hun achterban opgeroepen om tijdens het debat de publieke tribune van de Tweede Kamer te vullen. Daar is breed gehoor aan gegeven. Drie kwartier voor aanvang van het debat loopt een gestage stroom boerenfamilies richting het tijdelijke Kamergebouw.
Melkveehouder Harmen Bouma (55), uit het Friese Hidaard, is een van de eersten. Zijn grootste zorg is de koeiennorm, waar zijn bedrijf nu boven zit. ‘Het is een maatregel uit emotie, die veel bedrijven kapot gaat maken.’
Of dat gaat leiden tot grootschalig boerenprotest? ‘Veel boeren zijn murw geslagen’, denkt hij. ‘Bovendien creëert dit beleid tweespalt in de sector. De bedrijven rond natuurgebieden krijgen het echt zwaar.’
Niet alle mensen die woensdag aanwezigen zijn hopen dat het pakket wordt afgezwakt. ‘Het is goed dat er na jaren van stilstand eindelijk wat gebeurt’, zegt Hilde Anna de Vries bij de ingang van het Kamergebouw. De Vries is campagneleider biodiversiteit bij Greenpeace, dat vorig jaar een belangrijke stikstofzaak tegen de Nederlandse Staat won.
Bang dat het pakket nog wordt afgezwakt, is ze niet. ‘Dit is het minimum. Als er geen schep bovenop gaat, denk ik dat dat juridische risico’s op zal leveren.’
Ondertussen is het wachten op een colonne van 26 tractoren die vanuit Bergambacht onderweg is naar Den Haag. De gemeente wil er slechts twintig toelaten, wat enige vertraging oplevert. Vijf boeren die proberen door te rijden, worden aangehouden.
Kort voor het Kamerdebat mengen coalitieparlementariërs Anne-Marijke Podt (D66), Renate den Hollander (VVD) en Joris Lohman (CDA) zich onder de boeren. Ook Laura Bromet (Pro), die het pakket vermoedelijk aan een meerderheid gaat helpen, is aanwezig.
‘Waarom wil je de boeren weghebben?’, schreeuwt een van de aanwezigen Podt meermaals in het gezicht. Haar antwoord wordt onderbroken door Agractie-voorzitter Erik Luiten, die het publiek kort toespreekt. Daarna moeten de Kamerleden al de debatzaal in.
Melkveehouder Martijn (liever geen achternaam) blijft nog even buiten de deur van het Kamergebouw hangen. ‘We zijn een extensief bedrijf, we weiden de koeien en het jongvee.’ De zonering en koeiennorm raken zijn bedrijf niet.
Waar hij zich wel zorgen over maakt, is de nieuwe norm voor ammoniakuitstoot uit stallen. Die ligt straks op 0,164 kilogram per fosfaatrecht. Het gemiddelde melkveebedrijf zit nu op 0,258 en komt zonder stalinnovaties niet onder de norm, blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit.
‘Ik weet niet hoe we dat gaan doen’, zegt Martijn. Van slechts twee innovaties is vastgesteld dat ze goed genoeg werken. ‘Roostervloeren stonden ook op de lijst, maar die bleken later niet goed genoeg. Wie zegt dat dat met die andere technieken niet ook gebeurt?’ Dat de veehouderij minder ammoniak moet uitstoten, erkent hij. ‘Maar op deze manier gaat het niet.’
Max van der Sleen, die namens milieuorganisatie MOB naar het debat komt luisteren, denkt daar anders over. ‘Veel boeren zijn gealarmeerd, maar hebben niet in de gaten dat het maar een klein groepje is dat ermee te maken krijgt.’ Extensieve bedrijven, die in tegenstelling tot intensieve veeteeltbedrijven dikwijls op eigen grond grazende dieren hebben, zitten volgens hem al dicht bij de ammoniaknorm.
Dan komt de stoet van achttien tractoren onder politiebegeleiding over de Bezuidenhoutseweg aangereden, vijf minuten na het begin van het Kamerdebat. Ze rijden naar de Koekamp, waar ze van de gemeente mogen staan. Omdat de tribune inmiddels vol zit, houdt de politie ze buiten het Kamergebouw tegen. Binnen een uur keert de groep weer huiswaarts, op tijd om de koeien te melken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant