In de katholieke kerk is ophef ontstaan over de volgens het Vaticaan illegale inwijding van vier fundamentalistische ‘bisschoppen’. De groep maakt deel uit van Pius X, een fanatiek broederschap dat zich verzet tegen modernisering.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Woensdag werden vier priesters in Zwitserland tot bisschop gewijd onder leiding van de Spaanse bisschop Alfonso de Galarreta. Dat was tegen de wil van het Vaticaan, dat vooraf duidelijk had gemaakt dat voor alle vijf excommunicatie zou volgen. Een zesde bisschop, de Zwitser Bernard Fellay, werd de kerk uitgegooid wegens zijn betrokkenheid.
De zes geestelijken zijn lid van Sint Pius X, een broederschap dat zich al decennia fel verzet tegen modernisering van de katholieke kerk. Specifiek gaat het daarbij om de hervormingen die voortkwamen uit het Tweede Vaticaans Concilie, een samenkomst van katholieke bisschoppen die plaatsvond in Rome tussen 1962 en 1965.
Paus Johannes XXIII kondigde daar een periode aan van ‘aggiornamento’, het ‘bij de tijd brengen’ van de katholieke kerk. Hij begon zo een van de grootste veranderingen in de geschiedenis van de katholieke kerk. Zo kregen leken een actievere rol in de kerk. De mis werd voortaan gehouden in de lokale taal, niet meer in het Latijn.
Het Tweede Vaticaans Concilie zorgde ook voor een radicale verandering in hoe de katholieke kerk naar andere religies en groepen keek. In het document Nostra Aetate verklaarde de kerk dat het Joodse volk niet langer collectief verantwoordelijk werd gehouden voor de dood van Jezus. Antisemitisme werd verworpen.
Met andere christelijke stromingen moest de dialoog worden aangegaan; zij golden niet langer als ketters maar als ‘gescheiden broeders’. Dat gold zelfs voor andere religies, zoals boeddhisme, hindoeïsme en islam. ‘De kerk verwerpt niets dat waar en heilig is in andere religies’, stelt het document. Vaak reflecteren ook zij ‘een schijnsel van waarheid dat alle mensen verlicht’.
Een smaldeel van de katholieke kerk verafschuwde de modernisering en in 1970 zorgde dat voor een schisma. De Franse aartsbisschop Marcel Lefebvre richtte dat jaar de Priesterlijke Broederschap van Sint Pius X op.
In 1988 wijdde Lefebvre vier priesters tot bisschop, tegen waarschuwingen van paus Johannes Paulus II in. Een van hen was de Britse Holocaust-ontkenner Richard Williamson. De vijf geestelijken werden vervolgens geëxcommuniceerd, een bijzonder zware sanctie in het katholicisme.
Volgens Pius X is de kerk ‘relativistisch’ geworden, zegt theoloog Frank Bosman van Tilburg University. ‘Ze vinden dat de katholieke kerk veel te veel openheid heeft gekregen naar joden, moslims, protestanten, noem maar op. Door met die mensen te praten, doordat de paus ontmoetingen met hun vertegenwoordigers heeft, verkwansel je volgens Pius X de waarheid. Er is maar één waarheid en dat is die van de katholieke kerk.’
Ook procedureel wil Pius X terug naar de katholieke kerk van voor het Tweede Concilie, zegt Bosman. ‘Ze willen de mis weer in het Latijn, de priester met de rug naar het volk aan het hoogaltaar.’
In 2009 herriep paus Benedictus XVI de excommunicatie van Lefebvre en de vier andere toenmalige Pius X-bisschoppen. Sindsdien was het relatief rustig en probeerde het Vaticaan de dialoog open te houden. Tot afgelopen woensdag.
De nieuwe bisschopswijding was nodig, volgens Pius X, omdat van de vier bisschoppen die in 1988 werden gewijd er nog slechts twee in leven zijn. Zonder bisschoppen kan Pius X geen nieuwe priesters of andere bisschoppen wijden. Volgens Bosman is het ook een pr-stunt om potentiële nieuwe leden te laten zien: we zijn er, we staan voor onze waarheden en we vrezen geen consequenties.
De gevolgen zullen beperkt zijn, meent theoloog Bosman: ‘Pius X is een zeer kleine groep aan de rand van het katholicisme, of hiermee eigenlijk over de rand, en vormt op geen enkele wijze een bedreiging voor het Vaticaan. Maar het zorgt wel voor een schisma. Dat is iets wat de katholieke kerk altijd vreest.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant