Het kabinet houdt nog twee locaties open voor de bouw van twee grote kerncentrales. Tot de Tweede Kamer lijkt door te dringen dat sprake is van een haast onmogelijke missie. ‘Nederland is geen leeg vel papier.’
‘Het is bizar, een draai van 180 graden.’ Zo typeert Alexander Kops de wending die de zoektocht naar een plek om twee kerncentrales te bouwen heeft genomen. De PVV’er – zoals een meerderheid in de Tweede Kamer voorstander van kernenergie – roept donderdag tijdens een commissiedebat nog maar eens in herinnering hoe het parlement jarenlang werd voorgehouden dat het Zeeuwse Borssele (waar nu al een kerncentrale staat) de perfecte locatie is voor het realiseren van nieuwe nucleaire ambities.
En nu leest Kops in rapporten van hoogspanningsnetbeheerder Tennet en in een Kamerbrief van staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA, Klimaat en Groene Groei) dat kerncentrales bouwen in heel Zeeland technisch eigenlijk onmogelijk is. En dat het kabinet toch weer kijkt naar de veel geschiktere Groningse Eemshaven – een locatie die vorig jaar nog werd geschrapt, memoreert Kops.
‘Hoe kan dit? Waarom is ons jarenlang wijsgemaakt dat die centrales in Borssele zouden komen? Waarom heeft die regio zich dan jarenlang uitgesloofd?’
Twee grote kerncentrales met een fors vermogen van maximaal 1,6 gigawatt elk, belooft de nieuwe coalitie. Alle seinen leken op groen te staan: het politieke draagvlak voor kernenergie nam het afgelopen decennium snel toe, de maatschappelijke weerstand af.
Maar al jaren zoeken opeenvolgende kabinetten naar een geschikte locatie. Lang werd daarbij inderdaad ingezet op Borssele. Die hoop vervloog twee weken geleden door een rapport van Tennet. Met de bouw van twee grote kerncentrales dreigt in Zeeland een enorm elektriciteitsoverschot, dat met het te dunne stroomnet niet afgevoerd kan worden.
Een benodigde vervijfvoudiging van de regionale stroomvraag acht Tennet niet realistisch, en tijdelijk windparken uitschakelen kan jaarlijks 1,3 miljard euro kosten.
En zo viel de blik van het kabinet plots weer op de Eemshaven. De locatie waar het vorige kabinet nog een streep door zette vanwege het gaswinningsleed. Op advies van de landsadvocaat kwam de plek toch weer op de lijst. Enkel voor de vorm, bezwoer toenmalig minister Sophie Hermans (VVD), om te voorkomen dat er toekomstige juridische strijd zou ontstaan.
‘Het kabinet vindt het niet gepast de Eemshaven te onderzoeken, gelet op de afspraken die gemaakt zijn om de Eemshaven te schrappen’, aldus Hermans destijds. Nu houdt het kabinet de optie toch weer open, samen met het in allerijl toegevoegde alternatief: Terneuzen.
Voor Groningse bestuurders is de bouw van kerncentrales in de Eemshaven onbespreekbaar. De weerstand komt ook tot uiting in opinieonderzoek, uitgevoerd door Ipsos in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Rond de Eemshaven is ruim 60 procent van de ondervraagden uitgesproken tegen.
Donderdagochtend vertrokken in alle vroegte twee bussen met tegenstanders vanuit Groningen naar Den Haag – waarmee de herinnering aan verhitte debatten over de gaswinning herleefde.
In Zeeland, waar met bestuurders onder strikte voorwaarden wel te praten valt over kerncentrales, is het percentage tegenstanders circa 30 procent. Maar er zijn lokale verschillen: rond Borssele is er aanzienlijk meer steun dan rond Terneuzen.
Dus valt het woord ‘dilemma’ donderdag in de Tweede Kamer herhaaldelijk. Het kabinet is achter een ‘ongemakkelijke waarheid’ gekomen, meent Sjoukje Oosterhout (Pro): ‘Voor Eemshaven is geen draagvlak, en in Zeeland zijn kerncentrales niet inpasbaar.’ Zij vraagt zich af wanneer de staatssecretaris stopt met de plannen voor de bouw van grote kerncentrales ‘nu eigen onderzoek laat zien dat ze niet uitvoerbaar zijn?’
Rechtse partijen houden wel vast aan de ambities. JA21 meent dat kerncentrales ‘geen sluitstuk’ mogen zijn voor windparken op zee, ook een forse aanslag op het stroomnet. Kamerlid Daniël van den Berg vraagt zich af of het niet gewoon een tandje minder kan met al die ‘wiebelstroom’ van zee, die de twee gehoopte nieuwe Zeeuwse kerncentrales maar in de weg zit: ‘Windenergie moet niet als heilig gezien worden en dat kernenergie zich daaraan moet aanpassen.’
De VVD wil ‘doorpakken’, maar houdt bij de locatiekeuze de kaarten tegen de borst. ‘Terneuzen heeft onze voorkeur’, zegt Kamerlid Alisha Müller, maar na een ‘zorgvuldig proces’ is een besluit volgens haar aan het kabinet.
De andere coalitiepartijen lijken meer doordrongen van de bijkans onmogelijke missie waar dat kabinet voor staat. Het CDA steunde vorig jaar nog niet de motie tegen de bouw van een kerncentrale in de Eemshaven. Maar nu wijst Kamerlid Henk Jumelet wel op ‘afspraken’ die zijn gemaakt met Groningen.
Zijn partij houdt vast aan kernenergie, maar niet per se aan twee grote centrales. Hij vraagt zich hardop af of er ‘meer routes denkbaar’ zijn en ziet een nucleair geitenpaadje in meer gespreide opwek door kleinere modulaire reactoren. Deze zogenoemde SMR’s worden door bijna de hele Kamer omarmd, waarbij sommige fracties ze zien als aanvulling, en anderen als alternatief.
De grootste regeringspartij D66 beweegt steeds meer in die richting. ‘Nederland is geen leeg vel papier’, aldus energiewoordvoerder Felix Klos. Hij sprak zich vorige week in de Volkskrant al uit tegen de locatie Eemshaven. Zijn slotsom: twee grote centrales bouwen wordt ‘extreem moeilijk’. Daarom lonkt ook hij naar SMR’s. ‘Dat kan kernenergie slimmer, flexibeler en beter passend bij Nederland maken.’
Zover wil staatssecretaris De Bat nog niet gaan. Ook de man die vorig jaar nog provinciebestuurder in Zeeland was begint met ‘het dilemma’. Maar een keuze is nog niet gemaakt, er gaat ‘getrechterd’ worden, om te komen tot een ‘integrale afweging’.
Een definitief besluit neemt hij uiterlijk begin volgend jaar. Daarbij gaat hij alles meewegen. En ja: ‘Draagvlak weegt zwaar.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant